PLEATSEN YN EASTDONGERADIEL

 

 

Bewenne troch leden fan de Fryske Maatskippij

fan Lānbou

 

Utjūn by gelegenheid fan it 100 jier bestean

fan de ōfdieling

"Eastdongeradiel - Skiermuontseach"

1889 - 1989

 

R. Tolsma

 

Wurkgroep besteande śt:

K. de Graaf

J. Heeringa

D. de Jager

E. Smits

D. Zwart

 

Foto's fan de pleatsen: H. Sterk

 

Aldere foto's: Kolleksje D. Zwart

Bewenners

 

 

 

 


 

YNHALD.

 

 

 

1. Wurd foarōf

 

2. Ferantwurding

 

3. Ynlieding

 

4. Pleatsen yn Ealsum

Pleatsen yn Eanjum

Pleatsen yn Easternijtsjerk

Pleatsen yn Eastrum

Pleatsen yn Ie

Pleatsen yn Ingwierrum

Pleatsen yn Jouswier

Pleatsen yn Mitselwier

Pleatsen yn Moarre

Pleatsen yn Nes (D)

Pleatsen yn Nijwewier

Pleats yn Peazens

 

5. Bylagen:

A. Boelguod Luitema sate, 1582

B. Boedelbeskriuwing Lyts Eernsma, 1792

C. Taksaasje fan fee Unia sate, 1852

D. Untjouwing hierprizen Ida van Tiara sate

E. Ferhālding kij-boulān yn de 18de ieu

F. Hierkontrakt Grut Muontsehūs, 1556

G. Hierkontrakt Ida van Tiara sate, 1805

H. Bestek foar it bouwen fan in skuorre, 1779

I. Famyljerelaasjes by boere-slachten

J. Untstean fan de ōfdieling Eastdongeradiel-

Skiermuontseach fan de Fryske Mij, 1885-1889

 

6. Literatuer en rieplachte argiven

 

 

 

 


 

WURD FOAROF.

 

 

 

Doe't hūndert jier lyn guon boeren de ōfdieling East-

dongeradiel-Skiermuontseach fan de Fryske Maatskippij fan

Lānbou oprjochten, hat de wrāld der gāns oars śtsjoen.

Dochs hawwe op de hoarnlegers, wźr't wy hjoeddedei buork-

je, ek doe boerehśshāldings wenne en libbe.

 

 

It wie doe krisis:de tachtiger jierren fan'e foarige ieu.

Ek yn dizze tachtiger jierren is it net maklik om boer te

wźzen en te bliuwen. It tal boeren is gāns lytser wurden.

Op hoefolle pleatsen as der oer hūndert jier noch buorke

wurde sil, wit nimmen.

Dit hat foar it bestjoer de reden west om in pleatseboek

gearstalle te litten: in tiidsbyld fan 1989.

 

 

In "sneupersploech" (Feriening fan Argyfūndersikers, nea-

me se har) hat alle foarwurk dien.

De hear H. Sterk fan Mitselwier hat de foto's makke.

It bestjoer tanket al dizze minsken foar it protte wurk.

Mar de measte tank giet śt nei Reinder Tolsma fan Easter-

nijtsjerk. Hy hat alles sammele, oardere en de tekst oan

it papier tabetroud.

 

 

Wy hoopje dat dit boek mei nocht lźzen wurde sil.

 

 

 

It Bestjoer:

 

A. Oosterhof, foarsitter

P. Jensma, skriuwer/ponghālder

A. Boomsma, twade skriuwer

W.H. Bakker

P. Meindersma

 

 

 


 

FERANTWURDING.

 

 

 

It is al hast trije jier lyn dat foarsitter Oosterhof en

ūnderskreaune by-inoar yn de auto sieten en troch it gea

fan Eastdongeradiel rieden. It praat kaam op pleatsen en

har skiednis en de foarsitter brocht op it aljemint dat

de ōfdieling Eastdongeradiel-Skiermuontseach fan de

Fryske Maatskippij fan Lānbou oer in jier as wat 100 jier

bestien hie.

Hy sei dat it yn Grinslān by sokke gelegenheden wenst wie

en skriuw in pleatseboek en fielde der in protte foar om

dat ek foar dizze ōfdieling te dwaan. Hy frege doe at ūn-

derskreaune ek ien wist dy't soks dwaan woe. Dat wie net

sa maklik fansels, mar yn datselde jier kaam der in fer-

iening fan argyfūndersikers yn Dokkum ta stān.

Underskreaune krige in sit yn it bestjoer en goaide dźr

in baltsje op. Der wie in fiiftal leden fan de klup dat

wol meiwurkje woe en in jier nei it petear yn de auto

prate it bestjoer fan de ōfdieling mei it bestjoer fan de

argyfūndersikers. It soe mar oangean. Alle leden fan de

ōfdieling fan de Fryske Mij waarden oanskreaun om meiwur-

king en gegevens en it wurk sette śtein.De pleatsen waar-

den ūnder de leden fan de wurkgroep ferdield en ūnder-

skreaune soe it by-inoar brochte materiaal oanfulle mei

gegevens śt eardere tiid en de einredaksje dwaan.

 

Nei twa jier wurk leit it einresultaat foar jo en past it

śs om tank te bringen oan al dyjingen dy't holpen ha by

it tastānkommen fan dit boek.

Yn it foarste plak bringe wy tank oan al dy boeren dy't

har meiwurking joegen as har om gegevens frege waard.

De argivaris fan it Streekarchivariaat yn Dokkum en syn

persoaniel, altiten ree om te helpen en net allinne mei

it oansjouwen fan boeken, mar ek mei it oantugen fan ge-

gevens dy't hja ūnder eagen krigen en dy't foar śs fan

belang wźze koene.

De fotograaf de hear H. Sterk foar syn moaie foto's, de

minsken op it Administratyf Sintrum yn Mitselwier foar de

meiwurking en de minsken yn de doarpen dy't it konsept op

flaters trochsjoen ha.

In bysūnder wurd fan tank jildt foarsitter Oosterhof foar

it byinoar swyljen fan de jongste gegevens en it troch-

sjen fan it hiele manuskript.

De gearstallers hoopje mei harren wurk de bewenners fan

de pleatsen in deugd te dwaan, no't hja lźze kinne fan it

hoe en wat fan harren pleats. Mar hja hoopje ek dat oare

minsken mei nocht dit boek lźze sille as hja troch it gea

fan de Dongeradielen geane en graach wat witte wolle fan

de moaie pleatsen dy't er yn dizze kontreien lizze.

 

 

R.Tolsma

 

 


 

YNLIEDING.

 

 

 

As men de skiednis fan 58 pleatsen beskriuwe moat, sil it

net oars kinne as men moat gauris itselde ferhaal fertel-

le. Ommers, hoewol't hast elke pleats wol wat eigens

trochmakke hat yn de rin fan de tiid, ha de measte pleat-

sen ek dingen mienskiplik. Om no net altiten itselde op-

skriuwe te hoegen, is dizze ynlieding skreaun.

By it lźzen sil opfalle dat de tekst almeast foarōfgien

wurdt troch in jiertal. Dat is dien om it wat oersichtlik

te hālden en jin yn steat te stellen om gau efkes wat nei

te sjen. Dat it gauris deselde jiertallen binne hat ek

syn reden. It binne de jiertallen fan de boarnen dy't

brūkt binne en wa't net thśs is yn dizze matearje wurdt

oanret om it ūndersteande earst troch te nimmen. De boar-

nen dy't it meast brūkt binne, wurde hjir ien foar ien

besprutsen.

 

1511. It register fan oanbring. Dizze list jout de eig-

ners en bewenners fan belestingplichtige huzen en lān

en de skatte hierwearde fan it guod. Ynsteld troch de

Saksen om as grūnslach te tsjinjen foar in grūnbeles-

ting.Foar de measte pleatsen is dit de āldste boarne.

1542. Benefisiaalboeken. Om't er wol gauris betizing wie

oer it lānbesit en oare ynkomsten fan de tsjerke, de

pastoar, de vicaris en de prebende, hat Karel V befel

jūn om listen op te meitsjen fan grutte, neistlizzers

en jierlikse opbringst fan it tsjerkeguod.

1580. Register fan Geastlike Ynkomsten yn Eastergoa. Mei

de Reformaasje yn 1580, wźrby't it ferbean waard om

Roomsk te wźzen, ha de Steaten fan Fryslān alle besit

fan de tsjerken opskriuwe litten om er foar te soarg-

jen dat dat yn hannen kaam fan de minsken fan de nije

religy.

1640. Stimkohier. Yn it skiere ferline hiene de besitters

fan stimdragende pleatsen it rjocht om te stimmen yn

doarps-, tsjerke- en gritenijsaken. Dat kaam om't hja

ek de belesting betellen. Dy kohieren waarden, om be-

tizing en misbrūk tsjin te gean, troch de Steaten yn

1640 en 1698 yn druk śtjūn. Dźrnei waarden de stim-

en floreenkohieren om de tsien jier fernijd: fan 1708

oant 1858. It kohier fan 1858 is tige wichtich om't

dźryn ek de kadastrale nūmers byskreaun binne. Sa kin

men de eigners en bewenners fan in pleats weromfine

oant yn 1640 ta, om't it floreennūmer altiten gelyk

bleau, ek al waard de pleats yn stikken ferkocht.

Minsken dy't wat yn de polityk te sizzen ha woene,gie

it by it opkeapjen fan stimdragende pleatsen meast om

de stim, it lān waard gauris ferkocht. As men fan in

doarp de helte plus ien fan de stimdragende pleatsen

yn hannen hie, wie men de baas. Yn Jouswier hie men

oan fjouwer pleatsen genōch, yn Eanjum moast men hast

tritich stimdragende pleatsen ha. Yn de doarpen waard

by mearderheid fan stimdragende pleatsen beslist, yn

de gritenij gie dat mei de mearderheid fan doarpen en

dat betsjutte dat men de mearderheid yn sān doarpen

fan Eastdongeradiel ha moast. No wiene der yn de hie-

le gritenij 321 stimmen, mar as men allinne yn de

lytse doarpen pleatsen yn hannen krije koe, hie men

oan 58 stimdragende pleatsen genōch. As men dat net

allinne rźde koe, woene famyljeleden noch wolris hel-

pe en oars moast er jild op tafel komme om stimmen te

keapjen, jild dat men gau genōch werom fertsjinje koe

as men ienris grytman wie om't dan allerhande baan-

tsjes (dy't goed fertsjinnen) binnen it berik kamen.

1714. Reėelkohier. De kohieren fan de "reėele goedschat-

ting", yn 1711 ynfierd as in oarlochsbelesting, waar-

den elk jier byholden en joegen de eigners, hierders

en de hierwearde fan pleatsen, los lān en huzen oan.

Se waarden better byholden as de floreenkohieren en

litte de echte wearde better sjen. Wie it by de flo-

reenkohieren sa dat er altiten likefolle stimdragende

pleatsen yn in doarp bleaunen, yn de reėelkohieren

komme ek nije huzen en pleatsen foar.

Yn Westdongeradiel is it earste reėelkohier fan 1713.

1760. Speciekohier.Dit kohier jout "de vijf speciėn" oan,

fiif ferskillende belestingen:

a. It skoarstienjild ( FL. 3,- de skoarstien) moast be-

telle wurde fan elke skoarstien dy't de huzing ryk

wie. In fjoerharne telde foar de helte.

b. It haadjild. Wa't mear as 600 gūne oan fermogen

hie, moast haadjild betelje, wa't minder as 600 cg

besiet, koe mei healhaadjild ta. It moast betelle

wurde fan elk ynwenjend persoan boppe de 12 jier.

c. Hoarnjild. Fan elke ko fan trije jier en ālder wie

men hoarnjild ferskuldige, jongere kij joegen de

helte, wylst oksen en bollen frij wiene. It opjaan

fan it tal kij kin men moai it ferrin fan it be-

slach fee fan in pleats oan sjen.

d. It middel op de ynsiedde lannen. Alle pūnsmjitten

lān dy't ta de ikker- as tśnbou brūkt waarden,

moasten ek opjūn wurde.

e. It hynstejild. Ek foar elk hynder moast belesting

betelle wurde (op foalen nei).

De speciekohieren begjinne yn Eastdongeradiel yn 1760

en einigje yn 1805. Yn Westdongeradiel rinne se fan

1748 oant 1805.

1832. Kadaster. Hoewol't men fan 1820 ōf al dwaande wie

mei it opmjitten fan perselen lān en huzen, begjint

it kadaster offisjeel yn 1832 te rinnen. De kadastra-

le lźgers jouwe de eigners en de grutte fan de perse-

len oan. Ek oare gegevens kin men fine: "slooping",

nij- en herbou, ferkeap, fererving, skieding, skin-

king, bestimming, stifting ensfh. Spitich is dat it

krekte jier net oanjūn wurdt. Der stiet "dienstjaar

1895", mar de prakryk hat śtwiisd dat it dan ek wol

yn 1892, 1893 as yn 1894 bard wźze kin!

1869. Befolkingsregisters. Yn Eastdongeradiel wiene der

folkstellings yn 1829 en 1839 en kamen de earste be-

folkingsregisters yn 1849 en 1859. Pas nei 1869 binne

se goed te brūken om't dan oanjūn wurdt wa't de folg-

jende bewenner fan it perseel wurdt. De befolkingsre-

gisters yn Westdongeradiel begjinne al yn 1840, mar

dy binne allinne alfabetysk en jouwe nea de opfolger

yn de bewenning.

 

Noch in pear saken dy't in ferklearring foarōf freegje,

binne:

It jild. De āldste boarnen jouwe it jild dat in pleats

oan hier opbringe moast (as de keappriis)oan yn goud-

gūnen. In goudgūne (floreen-florijn) wie in (rekken)-

gūne fan 28 stuorren, dus FL. 1,40. Letter krige men de

carolusgūne fan 20 stuorren, sa't dy no eins noch yn

gebrūk is. Yn de tekst wurde de ōfkoartings ggūne as

gg en cgūne as cg brūkt.

Kleasters. Yn East- en Westdongeradiel hiene de kleasters

Sion (Nijewier), Weert (Moarre), Klaarkamp (Rinsuma-

geast) en de Abdij fan Dokkum in protte lānbesit. Sa

wiene fan de 19 stimdragende pleatsen fan Nijewier 18

yn hannen fan it kleaster Sion. Yn de argiven fan de

kleasters binne noch wol wat gegevens oer kleaster-

pleatsen fūn. As yn 1580 de Reformaasje yn Fryslān

plakfynt, giet al it kleasterbesit oer yn hannen fan

de Steaten fan Fryslān. Der wurdt in "ontvanger der

Kloostergoederen" beneamd dy't registers oanleit.

Der binne registers bewarre bleaun fan 1593, 1606 en

1618. Nei dy tiid begjinne de Steaten stadichoan dat

kleasterguod te ferkeapjen om oan sinten te kommen

foar it beteljen fan de hege oarlochslesten. Yn 1624,

1639 en 1640 fine ferkeapen plak, wylst yn 1644 de

lźste pleatsen ferkocht wurde.

It niaerrjocht. Yn de Germaanske tiid wie it lān fan in

doarp it eigendom fan de famylje as de buorren dy't

yn dat doarp wennen; it lān koe dan ek net ferkocht

wurde. Doe't dat letter al koe, holden de buorren en

de famylje it rjocht fan earste keap. It te ferkeap-

jen lān moast ōfkundige wurde en as in neistlizzer as

in famyljelid der belang by hie, koe hy de keap oer-

nimme foar deselde priis. Hy lei der dan it "niaer"

op. It sprekwurd "earne it near op lizze", fynt yn

dit ālde Fryske rjocht syn ūntstean.

It joech gauris in protte argewaasje en kreauwerij en

benammen as it om stimdragende pleatsen gie en mear-

der minsken belang hiene, waarden der gauris rjocht-

saken om fierd.

Lān en huzing. Foar 1700 wie it yn it algemien sa dat de

boer hierder wie fan it lān,mar eigner fan de huzing.

As de hiertiid om wie, wie de lāneigner ferplichte om

de huzing tsjin taksaasje oer te nimmen (de nije boer

koe dat ek dwaan fansels). Doe't om 1700 de tiden wat

minder waarden, kaam it foar dat in protte hierders

de hier net mear opbringe koene en fan de pleats ōf

giene. De lāneigners namen de huzing op taksaasje oer

mar om't der safolle huzings oernaam wurde moasten,

wiene guon needsake om lān te ferkeapjen om oan jild

te kommen. Dan kaam it foar dat de opbringst fan de

ferkeap fan de lannen dy't by in pleats hearden, min-

der wie as de taksaasjepriis fan de huzing. Guon lān-

eigners moasten dan har fermogen oansprekke en rekken

oan leger wāl. Dźr kaam by dat hja ek neat hiene oan

in huzing sūnder lān dat hja diene de huzing ek mar

fuort. Sa kamen lān en huzing gauris yn ien hān en de

eigners lieten yn it hierkontrakt opnimme dat de nije

hierder de huzing op taksaasje fan de lāneigner keap-

je moast en dat hy dat jild nei ōfrin fan de hiertiid

wer werom krige "op verbeteringe ofte verslimmeringe"

(wat de huzing mear as minder wurdich wie, waard dan

ferrekkene). Letter feroare dat ek wer en wie de hu-

zing meast by de hierpriis ynbegrepen, soks wie foar

1800 by de measte pleatsen al it gefal.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

1. BEWENNERS: P. Jensma

A. Jensma-Bakker

ADRES: Mockemawei 26

WENPLAK: Ealsum

PLEATSNAMME: Bloemendal, Clein Mockema, Stienstra

FLOREENNUMER: 6

GRUTTE YN 1640: 68 pm

GRUTTE YN 1988: 160 pm

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: 1982, bedriuwsgebou 1979

EIGNER: Huzing: Bruorren G. en P. Jensma

Measte lān: Erven Wito Stoel

 

 

Yn 1979 waard op in nij stee, efkes būten Ealsum, in nije

pleats boud. It waard in grutte rinstāl en twa jier let-

ter waard dźr in kreaze wente nźst boud. Op dizze pleats

buorket de famylje Jensma no, mar hja hiene foarhinne in

pleats dy't yn it doarp Ealsum sels stie. Dat wie de twa-

de pleats oan de linkerhān as men fan Mitselwier komt. Dy

pleats stiet wol op in hiel āld stee en hat mear skiednis

te fertellen as it nije bedriuw.

1640. Op hiel ālde kaarten stiet dizze pleats al oanjūn

as in stimdragende pleats en sels de namme stiet der by:

Bloemendal. By de Ealsumers stiet de pleats ek wol bekend

ūnder de namme Clein Mockema. Sa op it earste gesicht ge-

nōch oanknopingspunten ta skiednisskriuwing. Dat falt

lykwols goed ōf as de stimkohieren rieplachte wurde: gjin

Bloemendal as Lyts Mockema te bekennen. Ek it lźste flo-

reenkohier wźr't de kadastrale nūmers yn steane, bringt

gjin oplossing: A 493, it nūmer fan de pleats yn 1832,

komt net yn it kohier foar.

Dan wurdt it muoilik om fierder werom te kommen, mar in

tinkstien yn de pleats sels (by de foardoar) jout wat

hāldfźst: "Jong-Heer Cornelis Michael/ de With/ heeft van

dit Gebouw/ de eerste steen geleid/ Den 7den Junij 1757/

Herbouwd in 1911". Yn it floreenkohier fan 1857 komt

yndied in Captein J. de With foar as eigner fan pleatsen

yn Ealsum. It binne der sels twa: de nūmers 4 en 6. Nūmer

4 is de pleats yn de bocht fan de wei nźst Bloemendal en

dan moat nūmer 6 wol Bloemendal wźze.

It earste Stimkohier, fan 1640, jout oan dit nūmer 6 ek

noch wer in oare namme: Stienstra. Sa hat bliken dien dat

dizze pleats wol trije nammen hān hat: Bloemendal, Clein

Mockema en Stienstra. De namme Bloemendal kin fansels wol

te meitsjen hān ha mei it grut tal blommen dat yn de tu-

nen fan de pleats stie, mar wierskynliker mei wat oars.

Tusken it ālde stee fan de Mockema Stins, efkes fierder

it doarp yn (de greften binne noch te sjen) en Bloemendal

hat ienris in grut bosk stien dat yn 1800 noch yn wźzen

wie. Faaks hat ek ienris it stee fan Bloemendal ta dit

bosk heard, de namme Bloemendal soe hjir noch fan tsjūgje

kinne. Clein Mockema, de twade namme, ferwiist dan nei it

echte Mockema en fierder sille der dan foar 1640 ek noch

Stinstra's op dizze pleats wenne ha. Dat is hiel goed

mooglik want ek yn de buorskip Ealsum-Sybrandahūs is in

Stinstra sate.

Sioerd Siolles widdo is de earst bekende bewenner fan dit

stee. Hja hierde yn 1640 in 68 pm lān fan Ork van Doyem.

Dat is alles wat der foar 1700 bekend is fan Bloemdal.

1714. De famylje Van Burmania is nei 1700 de besitter fan

de pleats en der heart yn dy jierren in 52 pm lān by.

Sipke Sijmens hiert, krekt as syn heit Sijmen Gomers foar

him, de pleats tsjin in hier fan 150 gūne yn it jier fan

de Van Burmania's. De gebouwen wurde yn dy tiid skat op

in wearde fan 1000 ggūne en dat is de lege kant it neist.

Dźrmei is ek ferklearre dat in fjirtich jier letter nij-

bou plakfine moast.

1757. As de famylje Van Burmania yn 1735 de niisneamde

pleats yn de bocht fan de wei keapet, begjint der wat te

feroarjen. Op dy pleats wie doe Douwe Pytters boer en yn

1744 wurdt hy boer op beide pleatsen fan de Van Burmania-

famylje. It hat eigenskip oan te nimmen dat de gebouwen

fan Bloemendal doe net mear brūkt waarden en dat Douwe op

de pleats yn de bocht wenjen bleaun is. Douwe hie doe

aardich wat lān ūnder syn behear: 53 pm en 64 pm.

Yn 1757 geane de beide pleatsen yn oare hannen oer : Cap-

tein Jan de With wurdt de nije eigner. Syn soan Cornelis

Michael leit yn dat selde jier noch de earste stien foar

de nijbou fan Bloemendal (de lege taksaasjepriis en it

troch ien boer brūken fan twa pleatsen wiisde al op it yn

minne steat ferkearjen fan de gebouwen). Douwe Pytters

skynt goed mei syn nije lānhearre opsjitte te kinnen want

hy buorket tenei op de nije pleats. Hy jout elk jier 337

gūne foar de 56 pm lān dy't by de pleats hearre.

Nijsgjirrich is noch hoe't "...De Heer Jan de With,

Capteyn ter Zee, coper van twee zates en los land te Aal-

sum..." de keappriis betelje moat. Hy betellet de 11.614

gūne yn twa terminen, mar net oan Van Burmania sels, doe

grytman fan Ljouwerteradiel, mar oan de ferskate skuld-

easkers fan dizze man! Se steane allegear neamd, mei de

bedragen dy't se ha moatte en om hokker reden har dat

jild takomt.

1780. Soan Pytter Douwes buorket nei syn heit op Bloemen-

dal foar in jierlikse hierpriis fan 383 gūne. It is yn de

tiid fan de feepest en oan it beslach fee fan Pytter is

krekt nei te gean wat er doe op syn bedriuw geande wie.

Hie hy yn 1769 noch 20 kij, in jier letter wie dat tal

sakke ta 13 en in pear jier letter sels ta 7 kij. Yn de-

selde snuorje rint it tal pūnsmjitten boulān dy't hy yn

gebrūk hat omheech fan 14 pm yn 1769 nei 59 pm yn 1773.

It is dśdlik wat hy dien hat: troch de feestjerte twongen

hat hy greide skuord en dźr boulān fan makke. Letter sta-

bilisearret him dat wer wat, mar it tal kij bliuwt leger

en it tal pūnsmjitten boulān heger as foar de feestjerte.

It taheakke grafykje ferdśdlikt dat. It tal hynders rint

ek omheech as der mear boulān komt: fan 6 ta 9 stiks. Ut

dit alles docht bliken dat Pytter de risiko's fan syn be-

driuw wat mear ferspraat hat.

1800. Lieuwe Pytters, de tredde boer op Bloemendal śt syn

famylje, moat it mei wat minder lān dwaan. Yn de tachti-

ger jierren fan de 18de ieu is der in skieding kaam tus-

ken it lān en it hoarnleger: it lān waard ferkocht en it

hoarnleger (en dus de stim!) bleau yn hannen fan De With.

By de pleats bliuwt mar 31 pm lān en as Lieuwe krekt foar

1800 it hoarnleger fan Bloemendal oerkeapet, is der noch

mar 10 pm fan de ālde pleats oer. Hy brūkt sels in 44 pm

lān en de hierwearde dźrfan wurdt skat op 425 gūne.

1818. Nei de Frānske tiid komt de famylje Banga yn it be-

sit fan Bloemendal. Earst de bruorren Lieuwe, Sake en Jan

(fan Siemon Banga) en letter harren erfgenamten. As de

registers fan famyljenammen fan 1811 der op neislein wur-

de, docht bliken dat it hjir om deselde famylje giet om't

Lieuwe Pytters, de bewenner fan foar 1800, dan as

famyljenamme "Banga" kiest. De famylje Banga is dus net

allinne eigner, mar ek brūker fan it gehiel.

1879. De lźste Banga dy't as eigner fan dizze pleats te

boek stiet, is Siemon Sakes Banga. Hy ferkeapet de pleats

oan de famylje Bierma. Watze en letter Johannes Idses

Bierma hālde de pleats oant 1931 ta yn besit. Hja ferbou-

we de pleats yn 1885 earst ris en yn 1911 wurdt oergien

ta it alhiel opnij opbouwen fan de pleats. It lytse tink-

stientsje by de foardoar bewarret it oantinken hjir oan.

Hja bebuorkje de pleats net sels en de befolkingsboeken

jouwe de folgjende bewenners:

1880 Piebe Zadelaar

1895 Jacob Sapes Dijkstra

1896 Cornelis Jensma

1896 Jan Elzinga

1932 Gosse Jensma

1954 Klaas Jensma

1979 Gosse Jensma

De Bierma's dogge de pleats yn 1931 oer oan Wito Stoel.

1931. Wito Stoel hat lykwols noch net de jierren (syn

heit Wytze ferstoar doe't Wito noch mar krekt berne wie)

en syn mem Cornelia Olie wurdt fruchtgebrūkster foar it

libben. Hja trout foar de twadde kear mei dūmny Hoek fan

Hilversum. Nijsgjirrich is dat Stoel yn de begjinjierren

fan de radio fan berop "radiospreker" wie.

1981. Nei't de famylje Stoel fyftich jier Bloemendal yn

eigendom hān hie, kaam Boele Terpstra yn it besit fan de

pleats, dy't doe lykwols al gjin greidpleats mear wie. De

famylje Jensma, sūnt de tritiger jierren al bewenner fan

Bloemendal, hie yn 1979 in nij bedriuw būten it doarp del

sette litten. Klaas Jensma, en nei him syn soan Gosse,

wiene de lźste boeren op Bloemendal en doe't by it nije

bedriuw būten it doarp in wente boud waard, kaam de oare

soan, Piet Jensma, hjir te wenjen.

 

 


 

2. BEWENNERS C.J. Overdevest

G.S. Overdevest-Van der Slot

ADRES: Hantumerwei 65

WENPLAK: Ealsum

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1988: 75 pm

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Foarein 1922, bedriuwsgebou 1972

EIGNER: Huzing: C.J. Overdevest

Lān : P. Brouwer (erfpacht)

 

 

It karakteristike hūs dat by dit boerebedriuw heart, hat

net folle Frysk eigens. It hat mear it oansjen fan in

foarnaam hearehūs. Dy foarein is dan ek net sa botte āld,

it waard yn de tweintiger jierren fan dizze ieu boud. Ek

fierder is der net folle ālds oan dit gebou, śtsein it

ālde skuorke dan.

1862. Dat klopt ek wol as de ālde kohieren der op nei-

slein wurde. Oant 1862 ta hat dit stee altiten greide

west. It hearde ūnder de losse lannen fan Ealsum. Pieter

Siemens Hiemstra wie om 1850 hinne de eigner fan dizze

grūn. Yn 1859 ruile hy dit stikje lān mei Antje Reinders

Douma, widdo fan Klaas Klaver. Dizze Antje Bouma lit yn

1862 in lyts spultsje delsette foar harsels en de bern.

It moat in hiel lyts spultsje west ha; yn de stāl wie mar

plak foar 14 kij. Fan dit lytse spultsje is hjoeddedei

allinne noch it skuorke oerbleaun (Der is lykwols in

mooglikheid dat dit skuorke om 1900 hinne boud is, doe't

der in protte oan de gebouwen feroare is).

1888. As widdo Antje Bouma yn 1888 komt te ferstjerren,

nimme har fjouwer bern it bedriuw oer. Uilke Klazes Kla-

ver en syn suster Klaaske buorke dan op it pleatske.Yn it

earstoan stiet Uilke as keapman oanskreaun, mar letter is

dat gernier wurden. It skynt hurd mei him efterśt te gean

want yn 1905 giet hy fan it spul ōf en wurdt op in leef-

tyd fan 63 jier kostgonger yn in hūs yn it doarp Ealsum.

Uilke is ek al lang net mear mei-eigner fan de pleats;dat

wiene sūnt 1893 Freerk en Klaaske dy't yn 1895 it bedriuw

wer oan Pieter Sijmens Hiemstra ferkeapje, de man fan

wa't it stik lān wie wźr't dit bedriuw op boud waard.Dźr-

nei ha der oant 1922 ta hierders wenne.

1922. Neidat ek noch Jilles Toornstra en Folkert Kiestra,

keaplu śt Dokkum, yn it besit west ha fan dit bedriuw en

Anne Koopmans der brūker fan wie, kaam yn 1922 wer in

eigner/bewenner op dit pleatske. Dat wie Johannes Andries

Brouwer. Hy lit de foarein fan it ālde spultsje ōfbrekke

en bout de foarein sa't dy der no noch stiet.

Yn dy tiid wie der mar in 20 pm lān by dit bedriuw. Troch

de famylje Brouwer waard er doe lān bykocht fan de ālde

Brunia's pleats dy't alearen oan de oare kant fan de Pea-

zens stien hat. Nei 1922 hat dit bedriuw lang yn de

famylje Brouwer west: Johannes die it bedriuw oer oan syn

soannen Andries en Piet Brouwer, wźrfan't Piet buorke.

Hyhat ek de rinstāl by it bedriuw sette litte.

1988. Doe't Piet Brouwer ophold mei buorkjen,kaam de hear

C.J. Overdevest śt it Nijmeegse wei om it bedriuw oan de

Hantumerwei 65 wer fuort te setten.

Bewenners:

1862 Antje Reinders Bouma, widdo Klaver

1888 Uitze Klazes Klaver

1905 Jacob van der Meulen

1907 Harmen Wiegersma

1914 Minne Dirks Poortinga

1916 Anne Jans Koopmans

1919 ?

1922 Johannes Andries Brouwer

1968 Piet Brouwer

1988 Cornelis Overdevest

 


 

3. BEWENNERS: M.S. Terpstra

A. Terpstra-Tilkema

ADRES: Dokkumerwei 2

WENPLAK: Ealsum

PLEATSNAMME: Balstienpleats

FLOREENNUMER: 15

GRUTTE YN 1640: 541/2 pm

GRUTTE YN 1988: 43 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Kop-hals-romp 1862

EIGNER: K.H. Harkema te Enschede

 

 

Dizze pleats wurdt wol de Balstienpleats neamd. Wźr't

dizze namme krekt weikomt, is net mear bekend, mar it soe

wolris te meitsjen ha kinne mei de grutte balstiennen

dy't noch altiten by de homeie fan dizze pleats lizze. Yn

it ferline stie de pleats hiel oars bekend.

1511. Om it jier 1500 hinne wenne der in Sybren to Sand-

wegh op dizze pleats, alteast op de pleats dy't hjir doe

stie. Dy "Sandwegh" wźr't dizze pleats oan lei, stiet no

bekend as de Dokkumerwei. Men koe (en kin noch) op twa

manieren fan Dokkum nei Mitselwier komme: oer de Sybran-

dawei(hiel lang de haadwei) en oer de "Sandwegh". Oan de

Sybrandawei stiene (en steane) meardere pleatsen, mar oan

de Sānwei leine doe mar twa pleatsen. Op de grutste fan

dy twa wenne de niisneamde Sybren to Sanweij. Hy hie 63

pm lān yn gebrūk en moat dźr 22 gūne oan hier foar betel-

je, hast 3 pm foar 1 gūne! Sybren is net de eigner fan de

pleats; in Sypt Hanije hat mei 58 pm fierwei it grutste

part yn hannen. Trije lytsere eigners, wźrūnder de tsjer-

ke fan Ealsum, meitsje de 63 pm lān fol, dy't doe by de

pleats hearden.

1579. Neffens in belestingregister fan 1579 moat yn dy

tiid in Olphert to Sanweij op dizze pleats wenne ha, mar

botte wis is dat net. Hy kin ommers ek op de lytse pleats

oan de Sānwei wenne ha.

1640. Nei dizze earste gegevens śt de 16de ieu duorret it

in hiel skoft foar't de pleats "to Sandwegh" wer neamd

wurdt.Yn it Stimkohier fan 1640 stiet Schelto van Paffen-

raed (śt namme fan syn frou) as eigner oanjūn fan de sate

"Op de Santwegh". Van Paffenraed wie Papist stiet der ek

noch by. Dat wie wichtich yn dy tiid om't Roomsken (hja

waarden papisten neamd) net stimme mochten. Lyk as yn de

taljochting al sein is, wie it besit fan in stimdragende

pleats foar 1800 wichtich om't men dan in stim hie yn de

doarps- en gritenijsaken. De eigners fan stimdragende

pleatsen koene skoalmasters en dūmny's kieze en bepale

wa't wichtige baantsjes krigen yn de gritenij. Hoe mear

pleatsen, dus stimmen, immen hie, hoe mear sa'n ien te

sizzen hie. Om't Roomsken net stimme mochten (hja wiene

nei 1580 fan de ferkearde religy), waard dat wol efkes

oantekene yn de kohieren!

Brūker fan de pleats yn dizze jierren wie in Jan Sytses,

mear is der net bekend.

1714. Nei 1700 komme der wat mear gegevens beskikber. Sa

keapet krekt nei 1700 Ids Jans, hy wenne op Sjoarda yn

Easternijtsjerk, de pleats. Hy ferhiert de pleats oan de

Sānwei foar in 200 gūne yn it jier oan Pytter Gabes. De

lannen binne allinne fan Ids Jans, de huzing is fan

Pytter-boer. De wearde fan de huzing wurdt skat op 2000

ggūne, in aardich kaptaal yn dy tiid. Neitiid rint de

hierpriis omheech ta 300 gūne en bliuwt dźrnei sa'n 50

jier gelyk, ek al komme der oare hierders op de pleats.

Sawat allegearre bliuwe se in jier as sān buorkjen op de

de Sānwei, wylst noch altiten de soannen fan Ids Jans,Jan

en Johannes Ides, it eigendom fan de pleats hālde.

1774. Tjerk Harmens wurdt yn 1774 de nije eigner en dan

komme der mear feroarings. De hierpriis giet omheech nei

430 gūne en de hierder, Pytter Willems, hat ek mei de

nedige swierrichheden te krijen. Sa wurdt syn beslach fee

behoarlik śttinne troch de feepest dy't yn dizze jierren

wer opspilet. Hie Pytter yn 1770 noch 14 kij, in jier

letter binne dat noch mar 9 mear. Om dochs troch de tiid

te kommen hat Pytter in part fan syn greide skuord en

brūkt dat dan as boulān. De 5 hynders dy't ta dit bedriuw

hearre, sille doe ek mear wurk krigen ha. Nei de tiid fan

de feepest hat er wer 14 kij en brūkt er wer 32 pm bou-

lān; dit sil foar syn bedriuw wol de bźste ferhālding

west ha. As Pytter Willems komt te ferstjerren en syn

frou de saak bestjoere moat, rint it tal kij wer werom.

Ek as de soan Sipke Pytters de pleats yn 1780 oernimt,

binne der mar 8 kij mear.

1780. Yn Sipke syn tiid is der dan ek wat feroare. Tjerk

Harmens is noch wol de eigner fan it hoarnleger (en dźr-

mei fan de stim dy't op dit hoarnleger lei),mar it measte

lān hat er ferkocht.Der wurde wol in stik as seis eigners

fan stikken lān by dizze pleats neamd. It is dan dśdlik

dat Sipke Pytters ek minder lān ta syn beskikking krige,

om't de measte nije eigners sels harren stikken lān brūke

moasten. Oan it weromrinnen fan syn bedriuw te sjen, hat

hy ek net los lān byhierre kinnen.

1800. De hierpriis fan Johannes Roelofs, opfolger fan

Sipke Pytters, is oprūn ta 400 gūne. Hy hat wer wat mear

lān yn gebrūk, in 69 pm, en kin dźr in 6 kij en 5 hynders

op ūnderhālde. Nei 1800 nimt de famylje Miedema it hoarn-

leger en it measte lān fan dizze pleats oer fan de widdo

fan Tjerk Harmens.

1862. De earste Miedema, Marten Franzes, komt yn 1826 yn

it besit fan de pleats. Hy is ek de earste eigner dy't de

pleats sels brūkt. Syn soan, Hendricus Martens, lit yn

1862 in nije pleats bouwe. Op de tinkstien yn de efter-

muorre is dit fźstlein: "Den 8 Junij 1862 is aan/ dit

gebouw den eersten steen/ gelegd door mijn zoon/ Marten

oud negen jaar/ H. Miedema".

Neffens de gelearden is doe de hiele pleats opnij opboud

al binne der yn de foarein stikken muorre te finen dy't

alhiel opmitsele binne fan ālde Friezen. Dy soene dan fan

de ālde pleats wźze kinne.

De Miedema's, nei 1879 wer in Marten, ha noch oant 1905

ta eigner/bewenner fan de Balstienpleats west. Dan komt

de pleats troch fererving oan in Taetske Douma dy't troud

wie mei Jacob Harkema fan Grins. Sa komt de pleats yn it

besit fan de Harkema's. Yn 1946 keapet Harmanus Jacob

Harkema, nōthanneler fan Grins, alles oer en hjoeddedei

is syn soan K.H. Harkema fan Enschede de eigner.

1905. As de Miedema's de pleats ferlitte, komt de earste

Terpstra hjir te buorkjen: Jabik Terpstra. Hy hat in jier

as 28 op de Balstienpleats buorke en doe sels in pleats

sette litten neffens Amearikaansk model. Dizze pleats

stiet krekt foar Dokkum en wurdt gauris de "Amearikaanske

pleats" neamd. De broer fan Jabik, Boele, waard doe boer

op de pleats en dy syn neiteam hat dźrnei altiten op de

pleats "oan de Sānwei" taholden.

Bewenners:

1879 Marten Miedema

1905 Jabik Terpstra

1933 Boele Terpstra

1945 Rienk Terpstra

1968 Meile Terpstra

 

 


 

4. BEWENNERS: J. de Boer

G. de Boer-Zijlstra

ADRES: Ezonbuorren 5

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: Guozzepōle

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1988: 60 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp 1767

EIGNER: Bruorren Jan en Auke de Boer

 

 

Hiel lang hat er op it stee fan de Guozzepōle, neamd nei

de oan de oare kant fan de seedyk lizzende Grutte en Lyt-

se Guozzepolder, gjin sprake west fan bebouwing. Noch

gjin mūne en noch gjin pleats, as men soe tinke moatte

oan it legindaryske Esonstźd dat hjir earne oan de oare

kant fan de seedyk lein ha soe (de strjitnamme Ezon-

buorren hāldt hjir it omtinken noch oan fźst).

1767. Dat feroaret lykwols as Marten Aedsges nei Iesumsyl

komt. Marten kaam fan Aldwāld wźr't syn āldelju ek in

pleats hiene. As hy trout mei Lysbeth Douwes fan Beinte-

mahūs ūnder Westergeast, doart hy it aventoer wol oan fan

in nije pleats foar de Guozzepolders oer. Hy lit sels in

pleats sette en om't bekend is dat hy net in ryk man wie,

sil hy de measte sinten wol liend ha moatte. Hy hoecht yn

alle gefallen de earste jierren gjin haadjild te betel-

jen. It measte lān, der hearde wol in 100 pm lān by de

nije pleats, hierde Marten Aedsges fan de Dykskontribśsje

Eastdongeradiel, eigner fan it measte lān yn de Guozze-

polders (ek wol it "Vogelland" neamd). "De Dyxcontributie

de Gansepolder met huis vrij van Reėel tot den jaare

1800", sa wurdt de nije pleats yn de kohieren omskreaun.

It betsjut dat oant 1800 ta gjin belesting oer de hier

betelle hoegde te wurden. Itselde kaam ek foar doe't de

Eanjumer en Ingwierrumer polders fan in swiere seedyk

foarsjoen waarden.

Hy begjint mei 6 kij en ien hynder, mar in pear jier let-

ter hat er him foargoed fźstige mei 6 kij, 6 hynders en

30 pm boulān yn gebrūk. Dan kriget hy te meitsjen mei na-

toerrampen. Hjoeddedei hat in boer dźr it measte net mear

mei te krijen troch allerhande bestridingsmiddels en sa

mar yn it ferline wie in boer omraak ōfhinklik fan de na-

toer. Troch de feepest rint syn beslach fee werom nei 2

kij en 2 rierren mar noch grutter ramp is de trochbraak

fan de seedyk fan de Guozzepolder. De hiele polder strūp-

te der ūnder en it is dien mei it boulān: yn 1771 is noch

mar 13 pm geskikt as boulān. It sil net de lźste kear wź-

ze dat de boer op'e Guozzepōle lźst hat fan it seewetter

yn de polder. Sa streamde yn 1825 en 1836 bygelyks "...de

hooge vloed aanhoudend en met kracht landinwaarts in..."

Yn 1772 liket alles wer yn oarder, al falt de skommeling

yn it tal kij wol tige op. Faaks hat er noch mear lźst

hān fan de feepest. It liket Marten Aedsges net sa te be-

fallen op de Guozzepōle want hy sjocht om him hinne om in

oare pleats. Yn 1771 keapet er De Vor yn Ingwierrum foar

21.000 cgūne, mar Hans van Wyckel en Douwe Clases lizze

dźr it "niaer" op en Marten moat fan de keap ōfsjen. Yn

1774 slagget it him dan dochs om op in pleats yn Kollumer

lān te kommen. Dźr, mar mear noch yn Grinslān wźr't syn

folgjende pleats stie en wźr't syn neiteam, de Teen-

stra's, grut wurden is, hat er bekendheid krigen as in

foaroanman ūnder de boeren. Syn skriuwboekje wźr't hy

alles yn notearre wat syn buorkerij oangie, is bewarre

bleaun en okkerjiers yn boekfoarm śtjūn.

1805. De opfolgers fan Marten Aedsges skine har wat mear

op boulān talein te hawwen. Harmen Martens (1774), Bote

Sybes(1780) en mear noch Pytter Arjens Tamsma(1800) krije

hieltiten mear pūnsmjit boulān yn gebrūk. Tamsma hat al

56 pm boulān by de pleats en 12 kij op stāl wylst sān

hynders it lānwurk dwaan moatte. De hierpriis fan de

pleats mei 117 pm lān is oprūn ta 964 gūne.

1858. Martinus Aukes Wierda hat yn de foarige ieu in hiel

skoft de hierboer op de Guozzepōle west. Hy komt al foar

yn 1858 en syn widdo Saakje Oenzes Straatsma hat nei syn

dea yn 1896 noch oant 1901 ta op de pleats wenne. Om 1850

hinne is ek it wettermūntsje, tichteby de pleats, delset.

Dy mūne moast it wetter om de pleats hinne wat yn betwang

hālde, mar dy taak hat it gemaal op Iesumsyl al lang oer-

naam. Yn de tiid dat Wierda hjir wenne, is der hiel wat

oan de huzing feroare. De skuorre waard fergrutte en de

hiele "kop" fan it gebou waard fan de sydkant ferpleatst

nei de foarkant sa't no noch it gefal is. Ek de tsjerne

krige in oar plak: fan de skuorre nei it eardere plak fan

de foarhuzing. Dat barde yn 1868, in hūndert jier nei't

de pleats op dit plak delset is. Fan dy ālde pleats is

dus eins allinne mar in part fan de skuorre oerbleaun, de

hiele foarhuzing is ferpleatst en feroare.

1901. Fanśt Driezum wei kaam op 12 maaie 1901 Jacob de

Boer nei de Guozzepōle. Mei Jacob kaam de famylje De Boer

op dizze pleats, in famylje dy't oant no ta noch altiten

op de Guozzepōle wennet. Jacob de Boer hat noch meimakke

dat der yn 1914 in nij lytshūs set is, boud fan de stien

dy't frijkaam doe't it ālde opsichtershūs fan Iesumsyl ōf

brutsen waard om plak te meitsjen foar in nijenien. Sawol

de Guozzepōle as it opsichtershūs wiene ommers yn hannen

fan de Kontribūzje Seediken Eastdongeradiel.

1981. Nei't de pleats fan de Dykskontribśsje Eastdongera-

diel oergien wie nei Eastergoa's Seediken en dźrnei wer

nei it wetterskip "Fryslān", kaam de famylje De Boer be-

gjin 1981 yn it besit fan de Guozzepōle.

Bewenners:

1858 Martinus Aukes Wierda

1896 Saakje Oenzes Straatsma (widdo Wierda)

1901 Jacob R. de Boer

1931 Minze, Roelof en Frouke de Boer

1955 Frouke de Boer allinne

1964 Jan en Auke de Boer

 

 

 


 

5. BEWENNERS: J. Boersma

R. Boersma-Van der Wal

ADRES: Sylsterwei 6

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: Nittema

FLOREENNUMER: 18

GRUTTE YN 1640: 63 pm

GRUTTE YN 1988: 40 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Kop-hals-romp 1890, efterein 1947

EIGNER: Moeder Wiersma Leen te Eanjum

 

 

De earste pleats būten Eanjum oan de linkerkant fan de

wei nei Iesumsyl ta is Nittema sate. Dizze kop-hals-romp

pleats leit prachtich ferskūle yn in mantel fan hege

beammen. Nittema is yn it ferline wol gauris ferwiksele

mei Eysinga sate, ek oan de Sylsterwei, mar fan dizze

ālde pleats is allinne noch in wente op in terpke oer-

bleaun, efkes tichter by Eanjum.

1511. It begjin fan Nittema sate koe wolris lizze yn de 7

pm lān dy't in Ede Niethema yn 1511 yn besit hie. Dat lān

waard brūkt troch Rypka to Taert. No leit de buorskip

Teard sawat tsjinoer de foarein fan Nittema op in terp,

dat soks is hiel goed mooglik. Ede Niethema komt fierder

net foar, mar Rypka wurdt yn 1543 nochris neamd: "Rypke

guedt toe Taert" moat in jierlikse rinte oan de tsjerke

jaan en der wurdt praat oer in stik lān dat as neistliz-

zer "de Rypke fen" hat.

1640.It duorret oant 1640 foar't Nittema wer ris neamd

wurdt. Yn it Stimkohier fan dat jier wurdt Juffer Ebel

van Meekma eignerske neamd fan Nitma, dan 63 pm grut. It

hat eigenskip dat Ebel van Meekma deselde is as Ebel van

Meckema dy't ūnder Jouswier foarkomt en śt de famylje fan

de Ernsma's stamt (sjoch nr.48). Hierboer is yn alle ge-

fallen Jan Pytters.

1714. De hierboer op Nittema moat yn 1714 foar de 63 pm

lān en nochris 28 pm fan in pleats op Stiem, dy't hy ek

fan de famylje Van Burmania hiert, elk jier in 200 gūne

hier jaan. De buorkerij sels is fan de hierder en wurdt

dan op 1800 cgūne skat, alteast foar dy sinten moatte de

Van Burmania's de buorkerij oernimme as de hierder fan de

pleats ōfgiet. Nei de famylje Van Burmania komme op Nit-

tema dochs wer eigen boeren te wenjen. Dat is wol apart

want meast bleaune sokke pleatsen, as se ienris yn hannen

fan grutgrūnbesitters wiene, hiele skoften yn it besit

fan adelike famyljes. It gie harren dan om de stim dy't

op it hoarnleger lei; it lān by de pleats waard wol gau-

ris ferkocht om oan sinten te kommen. By Nittema bart dit

lykwols noch net: de widdo fan Jan Reytses en in Syds

Oebeles nimme elk foar de helte de pleats oer. Syds buor-

ket op de pleats en de widdo fan Jan Reytses wennet op

Eysinga sate, tichteby.

1748. Syds Oebeles skynt wat yn de lytse loege kaam te

wźzen want hy rekket fan de pleats ōf as eigner/bewenner,

om tsien jier letter wer werom te kommen as hierder. Yn

dy tusken lizzende jierren buorkje Taeke en Bauke Jans op

Nittema, mar hja hālde it ek net fol en moatte de boel

ferkeapje oan de siktaris fan Eastdongeradiel, de hear

Petrus Bergsma. Dizze kin mei rjocht grutgrūnbesitter

neamd wurde: syn namme (en dy fan syn soan Wilhelmus)

komt by ferskate pleatsen as eigner foar. De soan fan

Bauke Jans , in Jan Baukes, hat noch wol wat lān fan

Nittema yn besit en hy wurdt letter ek de hierder fan de

pleats.

1760. Jan Baukes nimt yn 1760 de pleats wer oer fan Syds

Oebeles dy't nei Teard giet. De hierpriis bedraacht dan

278 gūne foar it yn haadsaak as greidpleats brūkte be-

driuw : 10 kij en 4 hynders en in 25 pm bestimd ta boulān

As Jan Baukes yn 1770 komt te ferstjerren, wurdt der

boelguod holden op Nittema. It wurdt in wat frjemd jier

om't de nije hierder, Lieuwe Folkerts fan Ljussens, mar 7

pm lān ynsiedde hat as boulān. Wźr't hy de 9 hynders dat

jier foar brūkt hat, wurdt net dśdlik. Yn 1771 is alles

wer gewoan en hat Lieuwe wer 31 pm boulān yn gebrūk en ha

de 9 hynders wer genōch wurk.

1805. Reitse Uilkes komt yn 1778 as hierder op Nittema.

Hy hāldt it in moai skoft fol en it skynt goed te gean

want ek al moat hy elk jier foar de 94 pm lān dy't by de

pleats hearre in 1188 gūne oan hier jaan, dochs slagget

syn soan der yn om de pleats yn eigendom te krijen. Dizze

Jacob Reitses krijt syn kāns as de famylje Bergsma har

grūnbesit ferkeapet om't de stimmen nei de Frānske Tiid

dochs neat mear wurdich wiene. Jacob Reitses nimt yn 1811

as famyljenamme "Reitsma" oan, it sil wol dśdlik wźze

wźrom! Dochter Martha Reitsma is de lźste fan de famylje

dy't de pleats yn besit hat en nei har komme de famyljes

Wiersma en Beintema elk foar de helte yn it besit fan

Nittema.

1890. Albert Douwes Beintema en Anne Klazes Wiersma litte

yn 1890 in nije pleats bouwe, in pleats wźr't de Beinte-

ma's op buorkje.

Bewenners:

1880 Douwe Alberts Beintema

1904 Jan Berends Hannema

1909 Douwe Alberts Beintema

1916 Gerrit Stallinga

1941 Bokke Boersma

1970 Jan Boersma

Om't de Wiersma's besibbe wiene oan de Meinsma's en Han-

nema's fan Nes (sjoch nr. 53) wennen op dizze pleats om

1900 hinne ek Hannema's. It besit waard lykwols letter

ūnderbrocht yn it "Moeder Wiersma Leen". Fan dit lien

kinne stśdzjebeurzen en sa betelle wurde foar bern waans

famylje net by steat is om sels de stśdzjekosten te dra-

gen. Nittema is oant hjoeddedei ta yn it besit fan dit

Lien.

1948. De lźste heale ieu hat er in lid fan de Boersma-

famylje op de pleats wenne. Bokke Boersma hat meimeitsje

moatten dat yn 1947 by in grutte brān de pleats foar in

grut part ōfbaarnd is. De oarsaak fan de brān wie hea-

broei en ek al hiene de manlju de hiele dei dwaande west

om it hea te splitten, dochs fleach de boel noch yn'e

brān. Allinne de "kop" bleau stean, wylst de "hals" en de

"romp" alhielendal wer opboud wurde moasten. Sūnt 1970

buorket syn soan Jan Boersma op Nittema.

6. BEWENNERS: L.K. van Dijk

F. van Dijk-Veltman

ADRES: Healbeamswei 12

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: 21

GRUTTE YN 1640: 46 pm

GRUTTE YN 1988: 34 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Kop-hals-romp 1806

EIGNER: L.K. van Dijk

 

 

Yn de Floreenkohieren stiet dizze pleats altiten fermeld

as lizzende "Op Stiem" en "In het Vogellandt". Hoewol't

der leafst fiif pleatsen op Stiem leine, wie dizze pleats

de iennichste mei de fermelding In het Vogelland. Hjir

sil it būtendyks lān mei bedoeld wźze efter dizze pleats.

De Guozzepolder bygelyks waard ek wol Vogelland neamd.

Op ālde kaarten en yn guon boeken wurdt dizze pleats noch

wolris betize mei it ālde Jeppema. Dit moat in fersin wź-

ze want Jeppema lei tusken dizze pleats en Eanjum yn (it

heechje dat fan Jepma oerbleau, is noch wol yn it lān te

sjen).

1640. Mooglik hat dizze pleats yn it skiere ferline it

eigendom west fan it kleaster Weert ūnder Moarre. In re-

gister fan it kleasterguod śt 1640 seit nammentlik fan de

pleats fan Freerck Clasen, grut 46 pm, dat dy ōfkomstich

wie fan it kleaster Weert. It Stimkohier fan itselde jier

lit sjen dat dizze Freerck Clasen buorke op dizze pleats

op Stiem en yndied 46 pm lān hie. Hjir moat dus deselde

pleats mei bedoeld wźze en dan hat Freerck dizze ālde

kleasterpleats fan de Steaten fan Fryslān oerkocht.

In foargonger fan Freerck wie Dirck Johannes dy't yn 1618

as hierboer op de pleats siet. Yn 1592 wurdt Tijaerdt

Roeleffs neamd. Hy moat foar elk fan de 46 pm dy't hy yn

gebrūk hat, 12 stuorren betelje en de Steaten bepale dat

hy yn 1593 in ferheging tastean moat ta 14 stuorren foar

elke pūnsmjit.

Dit lān fan kleaster Weert soe weromgean kinne op de 130

pm dy't Popke Monick yn 1511 fan it kleaster hiert. Ek in

pear lytse stikjes yn ferskate oare pleatsen binne dan

fan Weert. Folslein wissichheid is net te krijen al soe

de pleats "Monnikhuis" ūnder Iesumsyl (dizze pleats is

wat der oerbleau fan Popke Monick syn pleats) in oanwi-

zing jaan kinne: dy pleats leit net sa fier ōf.

1714. Ek dizze pleats rekket nei 1700 yn hannen fan de

famylje Bergsma. It measte lān wurdt dan oan oare eigners

trochferkocht en sa moat hierboer Johannes Alberts syn

hier oan seis ferskillende lānhearren betelje. Meiinoar

is hy 292 gūne kwyt foar de 50 pm lān dy't by de pleats

hearre.

1760. Pytter Pytters kin mei de helte minder ta: 155 gū-

ne. Hy hat 8 kij op de pleats en 4 hynders. Syn boulān

makket dat jier 33 pm śt en dat is jierren lang wakker

gelyk. De measte hierboeren buorkje mar in tsiental jier-

ren op de pleats en meitsje dan wer plak foar in oar. Wat

krekt de reden west hat, is net mear śt te finen mar it

soe best ris te meitsjen ha kinne mei in te hege hier-

priis dy't mear wie as de pleats opbringe koe.

1805. Dat feroaret om 1800 hinne. As Claes Jacobs yn 1805

fan de pleats giet, komt Yme Uilkes nei Stiem. Hy lit yn

1806 in nije pleats bouwe en syn soan mei de earste stien

lizze: "1806/ Den 17 april/ heeft Uilke Ymes/ den eersten

steen/ gelegt aan dit gebouw", stiet op de stien yn de

foargevel.

As Yme Uilkes yn 1811 in famyljenamme kieze moat, is syn

kar wol dśdlik: Stiemsma! Sa'n fyftich jier hat de famyl-

je Stiemsma doe noch op dizze pleats buorke foar't de Van

Eysinga's it eigendom oernaam ha.

Doe kaam der ek wer in hierboer op de pleats en ferskyn-

den der wer yndruk meitsjende nammen ūnder de lānhearren,

lykas Baron Mr. Wilco Julius van Welderen Rengers. Dizze

hat yn 1904 de boel nochris fernijd. Nei de soan Johan

Edzart kaam de pleats yn hannen fan in bernsbern: Aletta

Catharina.

Bewenners:

1805 Uilke Ymes Stiemsma

1818 Yme Uilkes Stiemsma

1828 Wikjen Stiemsma

1858 Doede Jacobs van Eizinga

1880 Thomas Gerrits Bouma (gie nei Amearika)

1881 Jacob Holwerda

1886 Emme Reinders Fokkema

1891 Douwe Johannes Leegstra

1892 Pieter Otto's de Vries

1902 Bote Atzes Koudenburg

Fetje Botes Koudenburg kaam nei de dea fan har heit op de

pleats (1912). Fetsje wie troud mei Minne Lieuwes van

Dijk en sa kaam de earste boer mei de namme Van Dijk op

Stiem terjochte, in famylje dy't oant hjoeddedei ta hjir

buorket.

Yn 1954 kaam Lieuwe Klazes van Dijk (in omkesizzer fan

Minne Lieuwes)op de pleats en hy hat dizze ālde pleats op

Stiem yn 1976 oerkocht fan de famylje Van Welderen

Rengers.

 

 

 

 

 


 

7. BEWENNER: R. Ganzinga

ADRES: Alddyk 4

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: Rodmersma

FLOREENNUMER: 32

GRUTTE YN 1640: 44 pm

GRUTTE YN 1988: 36 HA

YN GEBRUK AS: Mingd bedriuw

HUZING: Kop-hals-romp 1877

EIGNER: Old Burger Weeshuis te Ljouwert

 

 

It Old Burger Weeshuis yn Ljouwert hat troch de jierren

hinne twa pleatsen yn besit hān yn Eanjum. De iene,

Luitema sate, is yn 1935 ferkocht wurden, mar de oare,

Rodmersma sate, is noch altiten yn it besit fan it Ljou-

werter Weeshūs. Ek de famylje Ganzinga is al mear as hūn-

dert jier lang bewenner fan dizze pleats oan de ālde

seedyk, in pleats dy't nei it oanlizzen fan de Eanjumer-

en Ljussemer polder te berikken is troch in weingat yn de

seedyk. Foarhinne rūn der in paad troch de lannen nei

Eanjum.

1511. De earste gegevens oangeande Rodmersma komme foar

yn it register fan oanbring. In Sywert Rodmers is dan

boer op in pleats fan 28 pm lān binnen de dyk en 9 pm bū-

ten de dyk. Hy is sels mar eigner fan 4 pm en Wilke Hol-

lingen (Holdinga) en Smelger Houwerden ha de oare 33 pm

yn besit. Sywert syn pleats wurdt skat op in hierwearde

fan 13 1/2 ggūne, dat is sawat 1 ggūne op 3 pm lān.

1542. Yn it Benefisiaalboek komt Rodmersma sate net foar,

mar dochs is der in lytse oanwizing foar it bestean fan

de pleats yn te finen. By de tsjerkelannen stiet namment-

lik: "Item, die Patroon een pondemate feenlandts, leggen-

de by Onghast, te Raudmersweg..." Mei dizze Raudmersweg

sil de Popereed bedoeld wźze dy't ek op ālde kaarten noch

wol te sjen is. Hjoeddedei is dy reed net mear yn wźzen

en giet alle ferkear oer de wei efter de ālde seedyk.

Yn dizze opjefte śt 1542 falt ek noch op dat er doe noch

in finne oan dizze wei lei, wylst tsjintwurdich allinne

mar mear boulān te bekennen is. Wźr't it ek neamde

"Onghast" lein hat, is net mear te efterheljen.

1640. In hūndert jier letter wennet Jacob Douwes op de

pleats. Hy is ek wer hierboer op dizze pleats dy't dan 44

pm grut is. Eigner is Jonkhear Julius Unia van Mokkema.

Fan him stiet fermeld dat er "Papist" wie, wat ynhold dat

er net stimme mocht ek al hie er dizze stimdragende

pleats yn syn besit. Yn dy tiid mochten Roomsken

(Papisten) net stimme.

1662. De famylje Unia, yn de persoan fan "Vrou Allegonda

van Unia", troud mei Jonkhear Ulbe van Sixma "kapitein

over een Compagnie soldaten te voet, verblijf houdende te

Embden", ferkeapet yn maart 1662 de pleats, dy't noch al-

titen bewenne waard troch Jacob Douwes en 45 pm grut wie,

oan de Weesfāden fan Ljouwert. Ut de keapakte docht bli-

ken dat śt de opbringst fan de pleats jierliks 4 cgūne

"eeuwige renthe" betelle wurde moast oan de stźd Ljou-

wert. Wźr't dizze rinte weikaam, wurdt net dśdlik, mar

oant 1805 ta hat dizze rinte alle jierren wer betelle

wurde moatten (en faaks noch wol langer).

De priis dy't foar de pleats betelle wurde moat, is 4590

ggūne (102 gg de pūnsmjit). De Weesfāden ha de sinten net

en moatte foarearst in skuldbekentenis tekenje.

1760. Nei de hierders Wieger Pytters, Freerck Jeppes, Ids

Uilkes en Claas Rinderts (hast allegear in jier as tsien

hierder) komt der in famylje dy't wat langer op Rodmersma

buorket. Yn 1748 komt nammentlik in Uilke Jans foar en yn

1758 Jacob Uilkes. Dizze Jacob Uilkes hat yn 1760 7 kij

op stāl, brūkt 7 hynders foar it lānwurk en hat noch 86

pm boulān yn gebrūk. Hoewol't hy op Rodmersma wennet,

brūkt hy syn measte lān fan oare eigners as de Wees-

fāden. It skynt mar goed te gean mei Jacob Uilkes want

tsien jier letter hat er leafst 122 pm boulān yn gebrūk

en hat er 18 hynders op de pleats. Dit grutte oantal hyn-

ders liket te grut te wźzen om allinne mar brūkt te wur-

den foar it lānwurk; mooglik hat Jacob Uilkes ek oan de

hynstefokkerij dien.

1805. De Dijkstra's brūke om 1800 hinne Rodmersma. Foar

de 42 pm dy't de pleats dan grut is, moat Folkert Jans

Dijkstra (hat hy yn 1811 dy famyljenamme keazen fanwege

de ālde seedyk?) oan de Weesfāden elk jier 507 gūne oan

hier jaan. Hy hāldt 11 kij op syn bedriuw, hat 73 1/2 pm bou

yn gebrūk en 12 hynders op stāl. It is dśdlik dat ek Fol-

kert Jans wer lān fan meardere eigners hiere moat om syn

bedriuw draaiende te hālden.

1858. Nei Geert J. Eisinga komt yn 1858 as brūker fan

Rodmersma sate foar: Folkert Jans Postma. Postma wie ek

al hierder fan Luitema sate, de oare pleats fan de Ljou-

werter Weesfāden yn Eanjum (sjoch nr. 10). Hy brūkt dus

de beide pleatsen mar hoe't hy dat krekt hān hat, om't de

pleatsen nochal fier śtinoar lizze, is net mear te efter-

heljen. Faaks hie hy wol in setboer (as in soan) op ien

fan de pleatsen.

At it no oan Folkert Jans Postma lei as oan de gebouwen

sels, mar krekt neidat hy fan de pleatsen rekke, waarden

dźr nije gebouwen set: yn 1866 in nij Luitema en yn 1877

in nij Rodmersma.

1877. Op Rodmersma wenne doe al in Ganzinga as hierboer

want op de tekening fan de nijbou dy't bewarre bleaun is,

stiet as bewenner oanjūn: U.S. Ganzinga. It is in teke-

ning fan in moaie kop-hals-romp pleats mei plak foar 22

kij yn it būthśs en 10 kij yn it lytshūs. Der steane ek

noch trije gollen op de tekening.

Bewenners:

1818 Folkert Jans Dijkstra

1828 Geert Jans Eisinga

1877 Uilke Sieverts Ganzinga

1917 Sievert Ganzinga

1943 Willem Ganzinga

1973 Roel Ganzinga

Hjoeddedei wennet Roel Ganzinga noch altiten op de pleats

mei syn mem, in pleats dy't ek noch altiten as mingd be-

driuw brūkt wurdt. In 13 Ha wurdt brūkt as greide en de

rest as boulān.

 

 

 

8. BEWENNERS: K. Hiddema

J. Hiddema-Wiersma

ADRES: Healbeamswei 6

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: Junia, Abbewier

FLOREENNUMER: 9

GRUTTE YN 1640: 60 pm

GRUTTE YN 1988: 69 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Stjelp 1885

EIGNER: K. Hiddema

 

 

Hoewol't Junia sate op in hichte leit, in soarte fan

terpke, en dus op in hiel āld wenstee stean moat, is it

net slagge om fierder yn de skiednis fan dizze pleats

werom te kommen as 1640. Mei in bytsje goede wil soe it

"Jumgana" dat yn 1542 foarkomt noch foar Junia trochgean

kinne, mar dat is net wis. It iennichste dat yn 1511 op

Junia slaan kin is de pleats fan Take Stestra, dy't sawol

60 pm lān hat as 18 floreen belesting betelje moat, wat

ek foar Junia yn 1640 jildt. Dat is dus in mooglikheid,

mar om't ūnder de eigners fan de pleats fan Take Stestra,

it kleaster Weert, de pastoar en de tsjerke fan Eanjum en

Kempa Roper, net ien namme foarkomt dy't op Junia liket,

is ek hjir gjin wissichheid te krijen.

1640. Gabe Wygers Botma is yn it Stimkohier fan 1640 de

eigner fan Junia sate. Gabe Botma wenne yn Moarre op

Botma State en hy hie noch trije pleatsen ūnder Eanjum yn

besit. Dan wie hy ek noch dykgreve fan Eastdongeradiel,

in wichtich baantsje yn in tiid dat de seediken noch net

sa sterk wiene.

Op Junia wenne doe Idske Rommertsma as hierboer. Hier-

boeren hawwe der in protte west op dizze pleats. Pas nei

1934 sil de earste eigner/bewenner op de pleats ferskine.

1714. Minne Wytses hat krekt nei 1700 sa'n tritich jier

boer west op Junia. Hy moast foar de 53 pm dy't de pleats

doe grut wie 268 cgūne oan hier jaan. It hūs wie tak-

searre op 2500 cgūne, in grut bedrach yn dy tiid. Hy hie,

om de pleats wer foar sān jier hiere te meien, in jier

ekstra hier betelje moatten. Dat "geschenck", lyk as dat

neamd waard, kaam in hiele protte foar. Yn dit gefal koe

Minne it bedrach oer de sān jier śtstrike.

1760. It falt op hoe trou as de hierders oan dizze pleats

binne. Sawol Minne Wytses, Anne Tomas, Rindert Clases as

Klaas R. van der Ploeg ha in tritichtal jierren as mear

boer west op Junia. It skynt dat hja goede lānhearren

hiene yn de famylje Van Burmania. Leden fan dizze yn-

floedrike famylje ha de hiele 18de ieu yn it besit west

fan Junia en pas om 1835 hinne ha hja de pleats troch-

ferkocht oan Jonkhear Edzard Tjarda van Starkenborgh Sta-

chouwer, boargemaster fan Wehe yn Grinslān. Rindert Cla-

ses moast as hierboer yn 1760 elk jier 382 gūne jaan. Hy

koe dźrfoar in achttal kij op stāl sette, 7 hynders brūke

foar it lānwurk en nochris 70 pm ynsiedzje as boulān. Hy

hat dus nźst Junia noch mear lān hiere moatten.

1789. In ynfintaris, opmakke by it ferstjerren fan Gemme

Onuphrius van Burmania, jout wat ynsjoch yn de wearde fan

Junia krekt foar 1800. De akte seit: " Junia 44 pm nu

110, met hornlegers Autha en Jouwdema ", in skatte wearde

fan 8393 gūne. Ek śt dizze akte docht wer bliken dat net

allinne lān fan Junia by de pleats brūkt waard mar dat de

Van Burmania's śt oare pleatsen, ek yn harren besit, lān

brocht hiene ūnder Junia.

1805. Klaas Rinderts (syn heit hie hjir foar him buorke)

hat noch wer mear lān by de pleats yn gebrūk. Hy brūkt

116 pm as boulān. Hy hat dan ek wat mear hynders nedich

foar it wurk (9 hynders) en moat mear kij hālde foar de

nedige dong (10 kij). Yn in tiid sūnder keunstdong wiene

de kij yn dizze kontreien benammen bedoeld foar de dong

dy't hja opsmieten. Allinne wikselbou en it braaklizzen

fan lān wiene oare manieren om it lān fruchtber te hālden

Klaas Rinderts (hy neamt him letter Van der Ploeg) moat

ek gāns mear hier betelje as syn heit: 1128 gūne yn it

jier. Hy moat ek stean foar it ūnderhāld fan de pleats.

Dat betsjut dat de pleats net mear, sa as om om 1700 hin-

ne, it besit wie fan de hierboer, mar de lāneigner no ek

de pleats sels, yn eigendom hie.

1885. Jonkhear Alidius Warmoldus Lambertus Tjarda van

Starkenborgh Stachouwer lit yn 1885 in nije pleats del

sette. It hiele perseel wźr't de pleats op stie, waard

fergrutte fan 1340 oant 3810 kante meter. Alde ferhalen

wolle ha dat de pleats doe krekt oars om set is: yn stee

fan de foarein nei de wei kaam de foarein no mei it śt-

sjoch de lannen oer. De kadasterkaart fan 1832 jout foar

Junia in kop-hals-romp pleats oan. De Stachauwers wiene

belangrike minsken yn de stźd Grins. De bouwer fan de

nije pleats wie notaris en syn soan waard boargemaster

fan de stźd Grins.

1925. Hy ferkocht de pleats oan in oare boargemaster, of

leaver, oan de heit fan in boargemaster: Engbert Lieuwes

Sijtsma. Soan Sijds Sijtsma wie fan 1901 oant 1934 boar-

gemaster fan Eastdongeradiel.

Bewenners:

1858 Pieter Douwes Dijkstra

1859 Douwe Pieters Dijkstra

1895 Popke Minzes Bakker

1907 Minze Popkes Bakker

1920 Kornelis de Boer

1934 Sjoukje de Vries (widdo Terpstra)

1951 Wytze Terpstra

1969 Kornelis Hiddema

Yn dit rychje bewenners sit ek de earste eigner/bewenner

fan Junia. Dat wie Kornelis Hiddema, de earste yn in tiid

rek fan sa'n 350 jier, dy't as boer ek it eigendom fan de

pleats hie. Foar him hie Kornelis Vogel Junia oerkocht

fan de erfgenamten fan Engbert Sijtsma. By de ferkeap fan

de pleats ūnder lieding fan notaris Aleva śt Eanjum wurdt

de pleats beskreaun as: "Een bijzonder hechte, sterke en

uitstekend onderhouden, in 1885 nieuw gebouwde Stelphui-

zinge met bijschuur, wagenhuis, stookhok, gierkolk van 90

m3, hovinge, hornleger en erf, "Abbewier" genaamd..." Dit

is de earste kear dat yn'e papieren de twadde namme fan

de pleats foarkomt. Kornelis Vogel en syn soan Halbe ha

in 35 jier lang de pleats yn eigendom hān foar't hja dy

oerdroegen oan de SBL. De bewenner fan hjoeddedei, Korne-

lis Hiddema, hat doe de pleats wer fan de SBL oankocht.

 

 

 

 


 

9. BEWENNERS: J. Hoogland

K.S. Hoogland-Botma

ADRES: Skānserwei 2

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: Nij Wobma, Lyts Wobma

FLOREENNUMER: 54

GRUTTE YN 1640: 70 pm

GRUTTE YN 1988: 33 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Kop-hals-romp 1820, efterein 1921

EIGNER: Verenigde Stichtingen Van Dooren-Blanken-

heym-Van Lede te Rotterdam

 

 

Der binne twa pleatsen mei de namme Wobbema yn it doarps-

gebiet fan Eanjum: Grut Wobbema en Lyts Wobbema (ek wol

Nij Wobbema). Om't dizze beide pleatsen ticht byinoar oan

de ālde seedyk lizze, leit it yn'e reden om te tinken dat

hja ienris ien pleats foarme ha. Dat moat dan al foar

1640 west ha want dan is der al in twadieling. It ferhaal

giet dat der rūzje west hat yn de famylje dy't it feriene

Wobbema yn besit hie en dat der doe in twadde pleats, Nij

Wobbema, byboud is. It kin ek samar in ferhaaltsje wźze;

it is yn alle gefallen net mear nei te gean.

1511. Gabbe Wobbema en syn suster Ael Wobbema komme foar

yn 1511 as al it grūnbesit fan Fryslān optekene wurdt.

Ael wennet yn in hierhūs mar har broer buorket op in hie-

le grutte pleats: 65 pm lān būten de dyk en 62 pm binnen-

dykslān en noch 8 pm "op ter Bant". Hy is sels eigner fan

24 pm yn dizze pleats, syn suster Ael hat nochris 11 pm,

mar it grutste part is fan Sywck Kamminga en Sippa

Heemstra. Dizze pleats wurdt oanslein foar 36 ggūne, dat

makket sawat 4 pm foar 1 ggūne. Neist dizze pleats ha

broer en sus tegearre noch 33 pm lān yn in pleats fan

Syole ter Herne (Sjolle fan Oostmahorn?). Ut al dizze be-

sittings fan Gabbe en Ael soene dan de beide Wobbema's

fan hjoeddedei ūntstien wźze.

1542. De "Wobma vuijterdycken" (būtendykslān) wurde neamd

yn 1542 en de eigner fan Wobbema moat elk jier 20 stuor-

ren rinte jaan oan de vicaris (de twadde pryster) en 16

stuorren oan de prebende (in soarte fan lien).

1580. Willem Wobma sit yn 1580 op de pleats mar it is net

dśdlik at hy famylje is fan de Wobbema's fan 1511 as dat

hy de hierder is dy't neamd wurdt nei de pleats. Yn alle

gefallen moatte de 16 stuorkes oan de tsjerke noch wol

betelle wurde.

1610. In hiel āld hierkontrakt dat fan Wobbema bewarre

is, lit foar it earst de twadieling sjen. Yn dat hierkon-

trakt wurdt praat fan Wobbema te Eanjum mei in grutte fan

70 pm lān, wat krekt de grutte fan Nij Wobbema yn 1640

is. Der moat lykwols by sein wurde dat Grut Wobbema yn

1640 ek 70 pm grut is. Dat betsjut dat yn 1610 al sprake

is fan de twadieling oars hie it in pleats wźze moatten

fan 140 pm. Om śt te meitsjen hokker Wobbema hjir bedoeld

wurdt, kin sjoen wurde nei de ferhierder Watse van

Ockinga. Yn 1640 is Douwe van Ockinga as besitter oanjūn

en hy sil de soan van Watse west ha. Watse van Ockinga is

troud mei in Saepck van Burmania en dat wiist der op dat

it ālde ferhaal fan de rūzje yn de famylje ek noch wolris

wier wźze kin, om't Grut Wobma yn 1640 yn hannen is fan

Rienk van Burmania!

Hierders fan Wobbema binne Jan Oedts en syn frou Ments

Bockeszdochter. Hja kinne de 70 pm fan de pleats hiere

foar 136 ggūne yn it jier yn twa terminen te beteljen.

Der wurdt net in bepaalde tiid ōfpraat dat hja de pleats

hiere meie, mar dat sil wźze "...van Jaer tot Jaer soo

lange ons beiden contrahenten aen wederseijden gelieven

zall..." Hja meie net greide ta bou skuorre en der wurdt

noch ōfpraat dat as Jan en Ments fan de pleats ōfgean, de

ferhierders 500 ggūne jaan sille foar de gebouwen dy't

dus eigendom binne fan de hierders.

1640. Sa as hjir boppe al neamd, wie Douwe van Ockinga yn

it Stimkohier fan 1640 de eigner fan Nij Wobma wylst Ger-

rit Tjibbes de 70 pm lān doe bebuorke.

1714. De famylje Heerma is yn de earste helte fan de 18de

ieu de eigner fan Nij Wobma. Hja kinne elk jier 160 ggūne

barre fan Folkert Dirx (ek op nr. 11 komt hy foar). De

wearde fan de gebouwen wurdt dan skat op 2500 ggūne. Dat

is hiel wat mear as hūndert jier earder en dat soe wize

kinne yn de rjochting fan nijbou yn dy snuorje. Nei

Folkert Dirx komt syn broer Meint Dirx op de pleats en ek

Minse Dirxs koe wolris fan dy selde famylje wźze.

1758. Minse Dirks hat te krijen mei in nije lānhearre as

yn 1758 de Freulin lidmaat Lou‚ fan Snits it 5/6 part fan

de pleats oerkeapet fan Jonkhear Willem Hendrik van Vos.

Minse hat dan noch sān hierjierren te goede foar 155

cgūne yn't jier. De Freulin moat as keappris 9000 cgūne

deltelle en dat betsjut dat hiel Nij Wobma yn dy jierren

10.800 gūne wurdich west hat.

It beslach fee fan Minse bestiet śt 6 kij en 6 hynders en

hy brūkt noch 55 pm as boulān. Op dit bedriuw ha nea fol-

le kij west want ek letter wurde nea mear as seis kij yn

de kohieren optekene.

1805. Sake Botma hiert yn de Frānske Tiid de pleats fan

Johannes Casparus Bergsma en moat 840 gūne op it kleed

lizze. Ek hy hat mar 4 kij en 3 rierren, 5 hynders foar

it lānwurk wylst ek it tal pūnsmjit boulān wer lytser is:

43 1/2. Dat betsjut in efterśtgong fergelike mei syn foar-

gongers.

1818. Nei 1800 komt der wer in Wobma op de pleats. Doe't

Kornelis Reitses yn 1811 in famyljenamme kieze moast, sil

hy syn pleatsnamme wol yn gedachten hān ha: Kornelis

Reitses Wobma. Om't hy ek Grut Wobma yn besit hie, wiene

doe de beide Wobbema's wer feriene. De dochter fan Korne-

lis, in Hieke Kornelis, nimt letter Nij Wobma oer. Hja is

troud mei Kornelis Idses van Eisinga en dizze Van Eisinga

famylje hat oant 1961 ta op dizze pleats buorke, al moat

der by sein wurde dat der gauris oantrouden op wennen.

Bewenners:

1859 Ids Kornelis van Eisinga

1887 Sijke Engberts Botma (widdo Van Eisinga)

1893 Pieter Jacobs Botma

1926 Hille Pieters Botma

1963 Johannes Hoogland

Dat Pieter Jacobs Botma om 1900 hinne op de pleats buork-

je koe, kaam om't hy troud wie mei de dochter fan de eig-

ner: Cornelia Idses van Eisinga. Hja hie de pleats fan

har heit urven.

1921. Pieter Botma hat meimakke dat de efterein fan syn

pleats by in grutte brān, feroarsake troch heabroei, al-

hiel ferinnewearre waard. "Van de inhoud van het achter-

ste gedeelte kon niets worden gered", seit de Dockumer

Krante. De foarein, neffens in jiertalanker fan 1820, koe

bewarre bliuwe mar der moast in hiele nije efterein boud

wurde. De saak waard goed oanpakt want neffens it

kadaster waard de pleats twa kear sa grut: fan 132 gūne

yn de belesting oer de beboude oerflakte nei mar leafst

267 gūne!

1961. Nei Pieter Botma wurdt syn dochter Eelkje Botma,

troud mei Albert Rienks, de eignerske fan de pleats. Al

yn 1966 ferkeapje hja de pleats wer troch oan de "Stich-

ting Maria Catharina van Dooren's Vrouwengesticht van

Weldadigheid" yn Rotterdam. Dan is der al in nije boer op

dizze pleats yn de persoan fan Johannes Hoogland, dy't

sūnt 1963 op Nij Wobma buorket.

 

 

 

 

 


 

10. BEWENNERS: A. Witteveen

H. Witteveen-Hiddema

ADRES: Skānserwei 10

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: Luitema

FLOREENNUMER: 40

GRUTTE YN 1640: 100 pm

GRUTTE YN 1988: 37 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Kop-hals-romp 1866

EIGNER: Nationale Nederlanden NV

 

 

Mear as trijehūndert jier lang hat de skiednis fan dizze

pleats ferbūn west mei de skiednis fan it Old Burger

Weeshuis yn Ljouwert. Fan it testamint fan Peter Hesop yn

1609 ōf, oant de ferkeap yn 1935 oan de famylje Hiddema

ta, hat de lānhearre altiten deselde west.

1511. Yn it register fan oanbring komt Luitema sate foar

it earst foar. In Tiepka Lyoetema is dan de brūker fan 19

pm lān būtendyks- en 19 pm binnendykslān.Ek brūkt hy noch

6 pm "op den bant". Syn hiele pleats is skat op in hier-

wearde fan goed 18 ggūne. Hy is sels mar eigner fan 12 pm

wylst Wilke Hollingen (Holdinga) mear as de helte yn han-

nen hat. Ek de styfbern fan Tyepka ha noch in 9 1/2 pm yn

besit, mar dat bleau yn de famylje.

1542. Tritich jier letter sit Tyepka noch op de pleats en

brūkt hy ek lān fan de tsjerke fan Eanjum: "...drie

jerden up vuijterdycken, in Slyck in Luytmafen..." Dat

lei dus būtendyks en sil net sa bźst west ha, om't praat

wurdt fan "in Slyck". Hy hoecht ek mar 11 1/2 stoer oan hier

te jaan.

It kin wźze dat in eardere bewenner fan Luitema sate hjir

efkes om de hoeke sjocht. De pastoar jout nammentlik op

dat dizze trije jerden ōfkomstich binne fan Rynthie

Luottema, Heer Hiddo Camminga en Fecko Melcke zoon en

"...becleympt in Lyottema landen..." lizze. De trije

neamde mannen soene dus dit lān oan de tsjerke skonken ha

en dan soe dy Rynthie Lyottema al foar 1511 op de pleats

wenne moatten ha.

1580. Jan Liottema is de folgjende bewenner dy't bekend

is. Hy moat ek 12 stuorren oan de tsjerke en 13 stuorren

oan de prebende jaan. Wichtiger is dat hy yn 1582 komt te

ferstjerren en dat syn widdo Jouck Haye dochter de boel

dan op'e buorden bringt. Yn dat boelguod wurde tsien kij

ferkocht foar prizen tusken de 11 en 20 ggūne. De kleur

fan de measte kij is read en bleek; der is mar ien swarte

ko by! In swarte inter bolle bringt 5 ggūne op en fan de

trije hynders bringt in "bruijn voele merye" it measte

op: 20 daalders (sjoch fierder bylage A).

1609. "Noch legatere ende bespreecke Ick testator het

weeshuijs binnen deeser steede Leeuwarden seeckere mijne

Saete Landts met alle sijne gerechticheden ende toebehoo-

ren geleegen Inden dorpe Aenium In Dongerdeel Luetema Sa-

te genaemt by Epe Jans zn gebruijckt wordende..." Dit

lytse stikje śt it testamint fan Peter Hesop, datearre 9

maart 1609, hat fan grutte ynfloed west op Luitema sate.

De Weesfāden koene beskikke oer de opbringst fan dizze

grutte pleats fan 100 pm, mar hja moasten dźr tsjinoer

seis "schamele weeskes" yn it weeshūs opnimme. Wezen śt

de famylje fan Peter Hesop hiene dźrby foarrang. De fa-

mylje fan Hesop hat noch besocht om de pleats te behālden

mar dy rjochtsaak waard yn 1613 troch de Weesfāden wūn:

de fāden krije it besit fan Luitema en de famylje sil yn

it ferfolch de seis wezen oanwize dy't neffens de winsk

fan Peter Hesop ūnderholden wurde moatte.

1662. It āldste hierkontrakt fan Luitema sate dat bewarre

bleaun is, is fan 1662. Folkert Dircks, al yn 1640 hier-

der fan de pleats, is ferstoarn, soan Cornelis Folkerts

ek al, mar de erfgenamten wolle de pleats wol graach oan-

hālde foar de famylje: Nittert Cornelis doe de nije hier-

der wurde moatte. Dźrom moat der wer in nij hierkontrakt

opmakke wurde en dat betsjutte hiel wat, teminsten wat it

jild oangiet.

Yn't foarste plak sil de sate opnij opmetten wurde en

moat de nije hierder foar elk pūnsmjit 2 ggūne oan hier

jaan. Hy mei twa kear sān jier op de pleats buorkje, mar

dan moat hy wol, nei de earste sān jier, in jier ekstra

hier jaan. Fierder moat hy as "propijn" ek nochris 1200

ggūne op it kleed lizze. Dit "propijn" betsjut safolle as

in geskink om 14 jier op de pleats buorkje te meien. Dy

propijn wie yn dit gefal dus 12 ggūne de pūnsmjit.

As Nittert Cornelis yn maaie 1663 as nije hierder op de

pleats komt, docht bliken dat hy 1000 ggūne as propijn en

182 ggūne as hier betellet. Dat it bedrach no minder is,

komt omdat by it opmjitten bliken die dat de pleats mar

91 pm grut wie en net 100. Dit sil ferklearre wurde kinne

troch it weifallen fan in part fan it būtendykslān (faaks

by in trochbraak fan de kaaidyk).

1728. De famylje fan Nittert Cornelis bliuwt al mar oan

as hierder fan de pleats fan de Weesfāden en yn it argyf

komme tal fan gegevens foar. Sa wurdt de wearde fan de

gebouwen fan Luitema, eigendom fan de hierder, yn 1684

skat op 2500 ggūne wat foar dy tiid in heech bedrach is.

Noch nijsgjirriger is lykwols it ferslach fan in taksaas-

je śt 1728. Claas Rinnerts, troud mei in dochter fan

Dirck Cornelis (wer deselde famylje) lit de pleats tak-

searje; hy moat de gebouwen ommers oerkeapje. Hy komt ta

it folgjende rychje:

 

T binnenhuis met de voorgevel en de achtergevel

mitsgaders de stins 1029 - 14 - 0

De schuir en de puiskoken (koken wźr't ek 1259 - 13 - 0

tsjerne waard)

De hovinge naa de eerste plantingh 76 - 5 - 0

T paalwerk tot de oude dijk voor 1/3 171 - 1 - 12

T paalwerk van de poldersdijk voor 1/5 74 - 6 - 0

T aardwerck van de nieuwe dijk voor 1/5 200 - 0 - 0

 

In pear dingen oan dizze taksaasje falle tige op. Sa

wurdt der praat fan in stins, yn de midsieuwen in stien-

nen gebou, bedoeld om jin better ferdigenje te kinnen

tsjin de oanfallen fan in fijān. Sa'n stins wie eins hast

altiten yn hannen fan eallju. Soe Luitema dan ek sa'n

"State" west ha?

Dan wurdt it stik dyk dat troch de bewenners fan Luitema

Sate ūnderholden wurde moat (hiel lang ha de grūnbesit-

ters sels de seediken opmeitsje moatten: hoe mear grūn

hoe mear roeden seedyk!), ek ta it besit fan de pleats

rekkene. Eins is dat ek wol te begripen want der moast

gauris oan de diken wurke wurde. As alle besittings op-

teld wurde, komt men foar de pleats sels ta 2280 ggūne en

foar de diken ta 1885 ggūne. Dat betsjut dat de wearde

fan de seediken dy't ta dizze pleats hearden, hast like

grut wie as de wearde fan de pleats sels! Wźrom't yn de

taksaasje praat wurdt oer tredde en fyfde parten fan de

dyk, is net rjocht dśdlik mar der kin tocht wurde oan it

tal erfgenamten.

1760. De soan fan Claas Rinnerts, Dirck Clases, is yn it

midden fan de 18de ieu boer op Luitema sate. Hy hat 4 kij

en ien rier op stāl, brūkt 68 pm lān om syn fruchten op

te ferbouwen en hat 6 hynders foar it swiere wurk.

1805. Jelle Luitjens is, nei 160 jier, de earste bewenner

fan Luitema dy't net śt famylje komt fan Folkert Dirks.

Jelle hat wat mear fee op it bedriuw: 8 kij en 4 rierren.

Hy hiert net allinne de 95 pm fan it Weeshūs, wźr't hy

jierliks 478 gūne foar jaan moat, mar hy hiert noch mear

lān fan oare eigners. Sa kriget hy nźst de greide dy't hy

nedich hat foar syn 12 kij en 10 hynders, nochris 101 pm

boulān ta syn beskikking. It is dśdlik dat de Frānske

tiid foar de boer op Luitema sate in opgeande tiid wie.

1866. De Weesfāden komme ta it beslśt dat er in nije hu-

zing set wurde moast op Luitema. De hierder, al sūnt 1818

Thomas Jans Postma, sil der wol tige wiis mei west ha,

krekt as syn opfolgers.

Bewenners:

1880 Eeltje Harmens Jansma

1882 Pieter Klazes Dijkstra (gie 1884 nei Amearika)

1884 Pieter Berends Klazinga

1889 Haije Ypes Viersen

1926 Douwe Haijes Viersen

1934 Abe Lieuwes Hiddema

1963 Anne Witteveen

Nei 350 jier yn it besit west te hawwen fan Luitema, fer-

keapje de Weesfāden yn 1934 de pleats oan Lieuwe Oeges

Hiddema fan Holwert. (By de provisjonele ferkeap waard de

huzing op FL. 4071 ynset en de hiele pleats fan 33 HA kaam

op'e buorden foar FL. 55.816,-). Abe Lieuwes Hiddema wurdt

de nije bewenner fan Luitema. De famylje Hiddema docht de

pleats yn 1956 al wer oer oan de fersekeringsmaatskippij

Nationale Nederlanden.

De hear A. Witteveen hat syn skoanheit yn 1963 opfolge as

boer fan Luitema sate.

 

 

 

 


 

11. BEWENNERS: G. van der Zee

L. van der Zee-Zondervan

ADRES: Bantswei 3

WENPLAK: Eanjum

PLEATSNAMME: Adson, Oud Fenne Sate

FLOREENNUMER: 55

GRUTTE YN 1640: 106 pm

GRUTTE YN 1988: 40 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: 1988

EIGNER: AEGON Fersekeringsmaatskippij

 

 

In grutte brān op 11 novimber 1987 makke in ein oan ien

fan de steatlikste pleatsen yn dizze kontreien: Adson

sate. Yn stee fan dizze echte Fryske pleats stiet der no

in modern bedriuwsgebou mei in kreaze wente.

It is eins wat frjemd gien mei de namme Adson. Hjoeddedei

stiet de pleats bekend as Adson (ek wol Adsen) , mar eins

is dat in ferskriuwing fan it wurd Adfen. Yn āld skrift

liket de "f" in protte op de "s" en sa sil dat ūntstien

wźze. Adfen is dan wer itselde as Ald Fen en dan wurdt de

betsjutting fan de namme dśdlik: pleats by/mei de ālde

finne. In finne is in stik greide dat net brūkt wurdt om

gers fan te heljen, mar wźr't de kij yn rinne, meast

tichteby de pleats.

1511. Jelmer biden olden fen (ek wol "in den olde fen")

sil de earste bewenner west ha dy't bekend bleaun is. Hy

wie sūnder mis in ryk man want hy buorket net allinne op

in pleats fan 109 pm, mar hy hat ek noch lānbesit yn oare

pleatsen: 9 pm lān yn Fokkema en 48 pm yn Rypkema.

Fan syn eigen pleats leit 60 pm lān binnen en 47 pm būten

de seedyk. Ek hat er noch 2 pm op de Bant yn gebrūk.

Jelle is eigner fan sawat de helte fan syn pleats, 50 pm.

Sywert Aebingen hat noch wat mear yn besit en de Abt fan

Dokkum, Sippa Jennama en Barnt wever ha ek noch in pear

pūnsmit yn hannen. De pleats bringt jierliks goed 33

ggūne op en dat is dan sawat 3 1/2 pm foar 1 ggūne.

1640. Nei 1511 ferdwynt dizze pleats in hiel skoft yn de

mist, pas yn it Stimkohier fan 1640 komt de Oud Fenne

Saete wer wat nei foaren. Eigner is dan de baas fan Ropta

State yn Mitselwier: Jonkhear Carel van Sternsee. Van

Sternsee wie Papist en mocht dus net de stim fan dizze

sate brūke. De pleats is 106 pm grut en wurdt bebuorke

troch Tjeerd Uilkes.

1714. Reitse Bantman, in tapaslike namme foar immen dy't

sa tichteby de Bant wenne, is nei de ieuwiksel hierboer

op Adson. Hy moat 500 gūne oan hier jaan oan syn lān-

hearren Jonkhear Uijterwyck en Jonkhear Johan de Wolff

(dizze lźste wenne ek op Ropta). De eallju sloegen doe

foar master op en dat is sa bleau oant 1800 ta. De huzing

wie fan Reitse sels en hie in skatte wearde fan leafst

3000 ggūne, de heechste yn hiel Eanjum.

1760. Paulus Popes hoecht safolle net te beteljen; syn

254 gūne is hast de helte fan de 500 fan Reitse Bantman.

De ferklearring fan dit weromrinnen fan de hierpriis koe

wolris lizze yn it oanlizzen fan Eanjumer- en Ljussemer

polder. De besitters fan grūn yn dy polder ha doe de

Steaten fan Fryslān frege om ferleging fan belesting.

Paulus buorket mei 8 kij en 8 hynders en brūkt 80 pm fan

syn lān foar bou. De widdo fan Paulus hat it muoilik yn

de tiid fan de feestjerte (1770). Hja hāldt noch mar 3

kij oer en ek it folgjende jier binne der mar 4 kij mear.

As gefolch fan de feestjerte nimt it tal pūnsmjit boulān

ta: 88 pm yn 1771. It tal hynders op de pleats giet om-

heech nei 12 stiks.

1805. As nei de feepest de saak wer wat normaal wurdt,

sjocht men dat de situaasje op Adson wer sawat gelyk wur-

den is as foar dy tiid. Cornelis Reitses, dy't foar 1550

gūne yn it jier op de pleats buorket, hat wer 7 kij en 8

hynders en brūkt 75 pm as boulān. Dizze ferhālding tus-

ken fee en boulān sil foar Adson it bźste west ha.

Nei 1800 wurdt it de tiid fan de Botma's op Adson sate.

Earst is Grietje Harmens Botma eignerske en is Ype Eng-

berts Botma de bewenner, mar sa om 1840 hinne is alles

fan Ype Botma. De neiteam fan dizze Ype Botma sil mear as

hūndert jier Adson sate yn besit hālde. Pas yn 1947 wurdt

de pleats oerdien oan de "Groot Noord-Hollansche van

1845". De AGO en no de AEGON wurde de opfolgers as eig-

ners.

Bewenners:

1849 Ype Engberts Botma

1891 Jan Ypes Botma

1909 Jan Jans Botma

1918 Sieds Binnema (troud mei Jantje Botma)

1936 Folkert van der Zee

1969 Gerlof van der Zee

Neffens in tinkstien dy't yn de muorre fan de ōfbaarnde

pleats siet, is der yn 1878 in nije pleats boud. Spitich

genōch is dy stien by de brān ek ferlern gien. It kadas-

ter jout oan dat de nije pleats doe folle grutter wurden

is as de pleats dy't der stie: de belesting oer de bebou-

de oerflakte waard hast fjouwer kear sa grut!

1960. Nei de Botma's hat, sūnt de tritiger jierren, de

famylje Van der Zee op dizze pleats buorke. De earste Van

der Zee, Folkert Gerlofs, hat in protte dien oan de fee-

fokkerij. Hy hie in twatal bisten meinaam fan syn heite'

beslach en is dźr mei oan it fokken set. Dat hat, nei

meardere tsjinslaggen, resultearre yn de kampioensbolle

Jelsumer Gerard Wouter 3, dy't yn 1960 śtroppen waard ta

kampioen fan hiel Fryslān.

Hie heit, nźst de ierdappels, in protte niget oan de

feefokkerij, soan Gerlof van der Zee hat him in protte

dwaande holden mei it oansetten fan nije ierdappelrassen.

Nei't de kij yn 1976 fuortdien wiene, koe hy him al hie-

lendal ynsette foar it kweken en selektearjen fan nije

ierdappelrassen. De grutte brān hat hjir gjin goed oan

dien, al kin sein wurde dat de helte fan it plantguod al

by in broer yn Grinslān wie,dat alhiel ferlern is it wurk

net.

 

 


 

HIERPRIZEN EN SEEDIKEN YN EANJUM.

 

Yn Eanjum docht him in frjemd ferskynsel foar mei de

hierprizen yn de 18de ieu. Is it yn alle oare doarpen sa

dat de hierprizen stadichoan omheech rinne, yn Eanjum

giet it krekt de oare kant śt!

Omtrint 1754 rinne de hierprizen neffens it Reėelkohier

hiel bot werom: fan 450 nei 322 gūne, fan 450 ta 254 gūne

ensfh. Yn 1756 is it sa slim dat fan de hierpriis fan

Adson, yn 1750 wie dy 450 gūne, noch mar 45 gūne oer-

bleaun is! Pas nei 1770 rinne de hierprizen wer omheech

krekt as yn de oare doarpen ek it gefal is.

De ferklearring moat socht wurde yn in fersyk fan Eanju-

mer lāneigners oan Deputearre Steaten fan Fryslān om de

Floreenbelesting oer in perioade fan 20 jier net betelje

te hoegen. Dat soe dan allinne jilde moatte foar it lān

yn de Eanjumer polder: "...houdende omstandige aanwij-

zinge van de overgrote kosten die ten behoudenis der pol-

derdijken moeten werden gedaan en de onmogelijkheid van

deselve in den haren te vinden..." Hja fersykje om in be-

drach as stipe yn iens, as it net hoege te beteljen fan

de floreenbelesting foar 20 jier "gelijk voormaal". Hja

ha soks dus al earder oanfrege. It fersyk wurdt tastien.

Mooglik ha de eigners de boeren ek wat ūntsjoen mei de

hierprizen. It kin ek wźze dat de boeren oan de diken

wurke ha en dźrom minder hier hoegden te jaan. Ommers,

sūnder de help fan de boeren soe de polder der wer ūnder-

strūpe en dan hiene de eigners ek gjin lān mear!

 

Oersjoch:

1750 1752 1754 1768

 

Junia hier: 450 322 291

Nittema 370 278 278

Stiem 260 171 89

Nij Wobma 148 137 176

Adson 450 254 45

 

 

 

 

 


 

12. BEWENNERS: J.F. Botma

A. Botma-Norder

ADRES: Langgrousterwei 61

WENPLAK: Easternijtsjerk

PLEATSNAMME: Van Tiara State, Heemstra

FLOREENNUMER: 29

GRUTTE YN 1640: 80 pm

GRUTTE YN 1988: 136 pm

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Stjelp 1913

EIGNER: Diakonije Ned. Herf. Gem. te Frjentsjer

(Huzing en it measte lān)

 

 

De namme fan dizze pleats, Van Tiara State, is mei rjocht

en reden in jier as wat lyn op de homeie fan dizze pleats

slein. Ommers, it testamint fan Ibella Ida van Tiara hat

fan grutte ynfloed west op de skiednis fan dizze pleats.

Yn 1689 makke hja in testamint wźrby't hja "...de wesen

tot Franequer gealimenteert wordende in het Stads

Weeshuys..." al har besittings tamakke. Nźst in 4000 gūne

oan sinten en wat huzen yn Frjentsjer waard ek "een saete

lands tot Nieukerk in Oostdongeradeel" oan de wezen yn

Frjentsjer skonken. De Weesfāden mochten sels witte

hoe't hja mei de sinten omgiene mar fan de pleats sei hja

"...als willende deselve altoos voor de weeskinderen in

het voorschreven huis onderholden wordende, sal worden

bewaert..." De pleats mocht (en mei) dus net ferkocht

wurde.

1511. Neffens it register fan oanbring is Beynthie Heest-

ma yn 1511 de eigner fan dizze pleats. Mooglik is dat

"Heestma" ek in ferskriuwing fan "Heemstra" want neitiid

binne de Heemstra's eigners fan dizze pleats. Alef Het-

tesz wurdt opjūn as brūker fan de 68 pm dy't by de pleats

hearre, foar in hier fan 16 ggūne yn it jier.

1640. Mear as hūndert jier ferdwynt de pleats no yn it

tsjuster foar't it Stimkohier (1640) wer foar wat ljocht

soarget. Ittie van Heemstra wurdt as eigner neamd en dźr

sil Ydt van Heemstra mei bedoeld wurde. Ydt is troud mei

in Johannes van Tiara en tegearre ha se ien dochter:

Ibella Ida van Tiara. As har mem yn 1650 begroeven wurdt

yn de tsjerke fan Kimswert is Ibella de iennichste erfge-

namt.

Hierboer op Heemstra sate wie Wilke Sippes en de grutte

fan de pleats is yntusken oprūn ta 80 pm.

1694. As yn jannewaris 1694 Ibella Ida van Tiara komt te

ferstjerren, ferskynt Heemstra sate yn de boeken fan de

diakonije fan Frjentsjer. Om't hast alles bewarre bleaun

is, komme der dźrnei in protte gegevens beskikber oar de

skiednis fan de pleats. Sa stiet beskreaun dat de hier-

der, Pytter Martens, yn't jier 223 gūne oan hier betelje

moat en om't it yn dy tiid wenst wie dat de hierder de

huzing sels yn besit hie, moat de wearde fan de huzing

skat wurde. De wearde wurdt dan fźststeld op 1500 ggūne.

1749. As yn Fryslān nije belestingkohieren opmakke wurde

yn 1749 stiet der by Marten Pyters, hierboer op Heemstra

en soan fan Pytter Martens, "een tamelijk welgesteld

boer". Dat soe der op wize kinne dat it wol buorkje woe

op de pleats fan de Frjentsjerter Weesfāden.

1760. De speciekohieren litte sjen hoe't der op dizze

pleats buorke wurdt. Sawat de helte fan it lān wurdt foar

bou brūkt en op de oare helte weidzje 7 kij en 6 hynders.

Dit bliuwt lange jierren frijwol gelyk mar tsjin 1800 oan

begjint it tal kij op te rinnen nei 10 stiks en komme der

8 hynders op it bedriuw. Dy hynders ha genōch wurk om't

it tal pūnsmjit boulān dan sa'n 60 wurden is. Claas Jans

hat dan ek it lān fan de pleats nźst Heemstra yn gebrūk,

foar in part is dat ek syn eigendom.

1808. Dat it net allinne foar de boeren in opgeande tiid

is, mar ek foar de lāneigners dy't hegere hieren freegje

kinne, wurdt dśdlik śt it earste hierkontrakt dat fan

Heemstra sate bewarre bleaun is (1808). Klaas Jans Heem-

stra, hy sil syn namme ōflaat ha fan Heemstra sate, moat

foar de 84 pm dy't by de pleats hearre, dan 1029 gūne

betelje. Dat wie hiel wat mear as de 300 gūne dy't sawat

de hiele 18de ieu betelle wurde moast.

Yn it kontrakt steane noch in pear nijsgjirrige dingen.

Sa jildt it nije kontrakt foar 10 jier en moat Klaas yn

de hjerst fan it lźste jier 14 pm braak lizze litte en de

oare lannen "in stoppel en herfstvalligen laten liggen".

Fierder mei hy net fan bou wer greide meitsje as oarsom

sūnder tastimming fan de Weesfāden, moat hy alle dong

dy't syn pleats opsmyt oer it lān bringe en mei hy dźr

neat fan ferkeapje. In algemiene bepaling seit noch: "Dat

de huurder verpligt is de landen naar zijn beste vermogen

te cultiveren, dezelve te beslatten, begreppelen, beaard-

rijden gelijk een eerlijk Meijer schuldig is te doen"

(sjoch bylage G).

1826. Syn opfolger as hierder, Klaas Sijmons Kloostra,

liket it net sa goed te dwaan as boer. Yn it earstoan

giet it noch wol en bringt hy de hier wol op, mar sawat

om 1822 hinne komt de hier ūnregelmjittich yn Frjentsjer,

op it lźst stiet it sels alhiel stil. Yn 1826 bringe de

boargen fan Kloostra de hier nei de Weesfāden: Kloostra

sels hat it faaks oerjūn en de boargen kinne der mar foar

opdraaie. Hy hat ek net sa goed foar de huzing soarge

want Pieter Arjens Kingma krijt 500 gūne koarting

"vanwege mindere waarde der huizinge en schuure".

1855. Dat de gebouwen der min foarstiene, blykt wol as

der yn 1855 in nije pleats boud wurde moat. It kostet de

Weesfāden in protte sinten: "31 Jan 1855 - Aan J. Helder

als aannemer van het bouwen van de plaats te Nijkerk de

somma van FL. 3400,-" en hja liene sinten "...tot afdoening

eener schuld veroorzaakt door het Bouwen eener Nieuwe

Stelphuizing op de plaats te Nijkerk, door K. Venema be-

woond..."

Meiinoar hat dizze nijbou de Weesfāden FL. 6402,46 1/2 koste.

1913. In sechtich jier letter wie der al wer nijbou

nedich en doe is de pleats set dy't der no noch stiet. In

tinkstien oan de foargevel seit: "Hilda Ida/ Van Tjara

State/ in 1913 vernieuwd onder/ bewind van de voogden/

van het Diaconie Weeshuis/ der Ned. Herv. Gem. te

Franeker/ B.J. Roze. J. Petraeus/ R.L. Wynia. N.

Nammensma " Op it dakkapeltsje stiet it jier 1913 ek noch

oanjūn.

Yn 1961 is der nochris foar in FL. 32.000,- ferboud.De wen-

keamer waard doe nei it westen ferpleatst, der waard in

ierdappelberging yn'e golle makke en de feestālen waarden

ynkoarte. Doe is it bedriuw ek alhiel oergien op bou. De

bygebouwen op it hiem binne allegear fan nei 1961.

1920. De Weesfāden klage der oer dat troch de nijbou fan

"Ida van Tiara State" in protte skulden makke binne. Se

treffe it dat der wer opgeande tiden komme en dat se nei

Wallinga, dy't FL. 3050,- yn it jier joech, nei 1923 mar

leafst FL. 5150,- barre kinne fan de nije hierder Rienks.

Se reitsje de skulden wer kwyt en kinne ferbetterings

oanbringe. Yn de tritiger jierren is it lykwols wer mis.

Troch de minne tiden kin Rienks de hier net mear opbringe

en krijt hy 20% koarting. De hier rint sels werom ta in

FL. 2000,- (sjoch bylage D).

Troch de argiven fan de Weesfāden fan Frjentsjer is it

mooglik om in folslein oersjoch te jaan fan de hierders

fan Heemstra sate:

1640 Wilke Sippes

1694 Pyter Martens

1741 Marten Pytters

1760 Pytter Hendriks widdo

1761 Wytse Pytters

1763 Claas Jans (Heemstra)

1818 Klaas Simons Kloostra

1827 Pieter Arjens Kingma

1837 Fetse Jacobs Elzinga

1854 Klaas Venema

1861 Anne Lieuwes Westra

1912 Willem Franzes Kienstra

1922 Pieter Rienk Rienks

1959 Hidde Norder

1982 Jaap Botma

Dat net alle hierders like goed mei de pleats omgiene,

docht bliken śt in brief dy't de Weesfāden oan in boer

stjoere. Hja ha op besite west en binne oer bepaalde per-

selen bźst tefreden, mar "...Dit kunnen wij nog niet

zeggen van de percelen aardappels achter in de plaats;

evenmin van de bieten die om het koolzaad gezaaid zijn.

Het kweekgras "groede" zal U deze zomer daar nog veel

last kunnen bezorgen..."

 

 

 

 

 

 


 

13. BEWENNER: A. Meirink-Veenland

ADRES: Langgrousterwei 57

WENPLAK: Easternijtsjerk

PLEATSNAMME: Foalsum

FLOREENNUMER: 9

GRUTTE YN 1640: 84 pm

GRUTTE YN 1988: 90 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Kop-hals-romp 1868

EIGNER: Huzing: A. Meirink-Veenland

Lān: Yn erfpacht fan it B.B.L.

 

 

Op de nije loads, dy't in pear jier lyn nźst dizze pleats

boud is, hat de eigner "Foalsum Sate" sette litten. Dizze

namme hat de pleats fan ālds net hān. Der hat hjir wol in

pleats mei de namme Foalsum stien, mar dat wie yn de lan-

nen efter dizze pleats. It stee fan dizze pleats hat yn

it ferline meast "Op de Grouw" hiten. It wurd "grou" is

ōflaat fan "groeie" en betsjut yn dit gefal dat hjir yn

it fiere ferline lān oanslibbe (oangroeid) is. Dat moat

bard wźze nei't de earste diken hjir oanlein binne. Dy

earste dyk moat efter de pleats lein ha; it ālde reedsje

nei Ljussens soe hjir in oerbliuwsel fan wźze. Yn 1738

stiet yn de kohieren dat de pleats "de lange grouwen" as

neistlizzer hat en sa hyt de wei dźr't de pleats oan-

leit noch altiten: Langgrousterwei.

1511. It kleaster Betlehem is de earst bekende eigner fan

dizze pleats. Dit wie in frouljuskleaster, stifte troch

Mariėngaarde fan Hallum. It kleaster hat lein wźr't no it

bekende Bartlehiem leit. Yn de namme fan dit plak is it

eardere "Betlehem" noch wol werom te finen.

De pleats wie doe 101 pm grut en "Jelle by den Wech ende

Melle op de fen" wiene de hierders. Hja joegen net botte

hier: in kwartsje de pūnsmjit. Foar de measte boeren yn

Nijtsjerk wie dat hast twa kear safolle!.

1592. Dat der echt twa hierders wiene, wurdt dśdlik as yn

1592 bliken docht dat de pleats yn twaėn gien is: Dirck

Jans hiert no de 71 pm fan "Op de Grouw" foar in gūne de

pūnsmjit en Bartholomeus Wopkes hiert 34 pm foar deselde

priis. As neigien wurdt wźr't de lannen fan it kleaster

Betlehem krekt lein ha, is dit yn twaėn brekken fan de

pleats wol te ferklearjen. Oan de Langgrousterwei lizze

71 pm en oan de oare kant fan it doarp lizze de 34 pm oan

de Mūnewei. Sa besjoen liket it der sels op dat der alti-

ten al twa pleatsen fan it kleaster Betlehem west ha.

1639. Nei Jan Aetzes (1606) en Ruyrdt Joukes (1618) komt

Schelte Taeckes op dizze pleats. It skynt him as hierboer

fan kleasterlān goed te gean want as de Steaten fan

Fryslān yn 1639 de pleats Op de Grouw ferkeapje, wurdt hy

fan hierder, eigner fan dizze pleats. Hy moat der wol

4361 ggūne foar deltelle mar hy wurdt sels baas en dat

kinne yn Nijtsjerk him net folle neisizze: mar ien op de

seis boeren is ek eigner fan de pleats. Der moat bysein

wurde dat it sels buorkjen fan de eigner wol in kenmerk

is fan dizze pleats.

Nei Schelte Taeckes komt syn soan Johannes Scheltes op de

pleats en dy docht krekt nei 1700 de pleats oer oan Ids

Jans. Dizze Ids Jans wie in hiele grutte boer want hy hie

ek Sjoarda yn besit. Dizze beide pleatsen oan de

Langgrousterwei wiene doe meiinoar hast 200 pm grut

(sjoch foar him ek nr. 3).

1714. Nei 1700 komme der wat mear gegevens beskikber oer

de wearde fan dizze pleats. Der hearde doe in 100 pm lān

by en de hierwearde waard skat op 500 gūne jiers. Dit

moast wol skat wurde om't Ids Jans de pleats sels yn ge-

brūk hie.

1775. Nei de soannen fan Ids Jans, Jan en Johannes Idses,

komt der in oare famylje Op de Grouw te wenjen. Roelof

Arjens wurdt de nije eigner en de wearde fan de pleats is

omheech gien nei 620 gūne jiers. Roelof keapet der noch

wat lān by en om 1800 hinne heart der al in 115 pm lān by

de pleats mei in jierlikse hierwearde fan 1243 gūne.

Yn de 18de ieu is de pleats in mingd bedriuw sa as wenst

yn dy tiid. Sawat de helte wurdt brūkt as boulān en op de

oare helte rinne de 10 kij en 7 hynders dy't it beslach

fee śtmeitsje.

1811. As yn de tiid fan Napoleon elk in famyljenamme oan-

nimme moat, neamt Harmen Roelofs, dan boer op de Grouwe,

him "De Lange". Dat kin fansels west ha om't er sa lang

wie, mar wierskynliker is dat er tocht hat oan "De Lange

Grouwe"!

Nei de dea fan Harmen Roelofs de Lange, hy hie allinne

mar dochters, stode de pleats śtinoar en waard Grietje

Pieters Booitsma troch fererving de nije eignerske fan de

huzing en it measte lān . Doe't har earste man, Meindert

Gerrits van Eizinga stoar, waard der in ynfintaris fan de

pleats makke. De wearde fan de huzing, it hiem en it hōf

waard fźststeld op 7000 gūne wylst it replik guod hast

3000 gūne wurdich wie. De "levende have" bestie śt: "vijf

paarden FL. 445, elf zwartbonte melke en varekoeijen FL. 648,

vijf zwartbonte jongbeesten FL. 106, twee zwartbonte

kalveren FL. 10, vier varkens FL. 42 en vier lammeren FL. 10 ".

1866. De pleats moat yn dizze tiid tige min west ha en de

nije eigner Pieter Meinderts van Eizenga, soan śt it ear-

ste houlik fan Grietje Booitsma, lit in hiele nije pleats

sette. Syn dochterke mei op har twadde jierdei de earste

stien lizze: " Anno 1866/ den 28 maart is door/ Jantje

Pieters/ van Eizinga/ op haar tweede verjaardag/ den

eersten steen aan/ dit gebouw gelegd". De pleats kaam op

itselde plak te stean, waard krekt as syn foargonger wer

in kop-hals-romp pleats, allinne folle grutter.

Bewenners:

1828 Harmen Roelofs de Lang

1839 Meindert Gerrits van Eizinga

1842 Grietje Pieters Booitsma (widdo Van Eizinga)

1843 Anne Abrahams Blom (twadde houlik fan Grietje)

1866 Pieter Meinderts van Eizinga

1885 Livius Sevenster

1892 Imius Livius Sevenster

1900 Sybe Imius Sevenster

1910 Ulbe Wijngaarden

1910 Livius Sevenster

1927 Willem Livius Sevenster

1941 Cornelis Jans Slim

1947 Jan Livius Slim

1966 Wessel Dijkstra

1968 Auke Meirink

1987 Anneke Meirink-Veenland

Foardat de famylje Sevenster op dizze pleats komt, hat

der noch in jier in arbeider op de pleats wenne. Dat wie

Pieter Kornelis Dijkstra dy't mei de grutfaam Jacoba

Geerts Vellema yn 1884 in jier lang op de pleats hśsman-

net. Ek yn 1890 en 1891 steane hja tegearre as haad-

bewenners oanjūn. Fierder hat der altiten in lid fan de

famylje Sevenster as fan de oan har besibbe famylje Slim

op dizze pleats wenne.

1966. Bartel Meirink, bewenner fan Holdinga State ūnder

Ie, wurdt yn 1966 eigner fan dizze pleats. De earste twa

jier wurdt de pleats dan noch bewenne troch in arbeider,

mar dan komt soan Auke Meirink nei de Langgrousterwei.

Der komt dan wat langer wat mear lān by dizze pleats en

men kin wol sizze dat "Foalsum Sate" op't heden de grut-

ste pleats fan Easternijtsjerk is. De 70 HA lān wurde al-

hiel brūkt as boulān.

 

 

 


 

14. BEWENNER: D. Terpstra-Visser

ADRES: Berchhuzen 7

WENPLAK: Easternijtsjerk

PLEATSNAMME: Berghuistra, Paesenswal

FLOREENNUMER: 26

GRUTTE YN 1640: 36 pm

GRUTTE YN 1988: 40 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Foarein 1962, bedriuwsgebou 1981

EIGNER: Huzing: D. Terpstra-Visser

Lān: AEGON (yn erfpacht)

 

 

De skiednis fan dizze pleats is de lźste jierren behear-

ske troch grutte brannen. Yn 1962 wie it sa slim dat de

hiele pleats ōfbaarnde en alle 26 kij yn it fjoer omka-

men. Troch dy brān kaam der in ein oan in monumintale

kop-hals-romp pleats. By de brān yn 1981 koe de foarein

bewarre bliuwe (der wie yn 1962 wer in kop-hals-romp

boud) mar der moast in hiel nij bedriuwsgebou set wurde.

Om't de kij dit kear yn it lān rūnen, koene dy oan it

fjoer ūntkomme.Beide kearen hie de brānwar in protte lźst

fan nijsgjirrige minsken dy't op de brān ōfkamen en de

trochgong op it smelle dearinnende dykje behinderen.

1511. As earst bekende bewenner fan dizze pleats kin Dowe

to Berc Huijsen beskōge wurde. Yn it register fan it lān-

besit fan dy tiid stiet hy notearre mei 22 pm lān. Eigner

fan dat lān wie it kleaster Sion yn Nijewier. Yn de argi-

ven fan dat kleaster komt dizze pleats noch in pear kear

foar en ek de registers fan de kleasterlannen nei 1580

leverje wat gegevens op.

1560. Sa siet neffens it āldste rekkenboek fan Sion yn it

jier 1560 in Sijmon Roelefs as hierder op de pleats. Foar

de 22 pm lān fan it kleaster moast hy 14 ggūne betelje en

noch "twe foer torffs". Hy moast dus in part fan syn hier

yn natura opbringe: twa weinen fol turf. Hy sil dy turf

wol śt de Dokkumer Wālden helje moatten ha.

1580. As de Steaten fan Fryslān yn 1580, as hja it eigen-

dom fan it kleasterguod oernimme, listen meitsje fan de

hierders fan Sion, docht bliken dat Sijmon Roelofs noch

altiten op dizze pleats buorket. Syn buorman Frans Wopkes

"to berchhuisen" komt ek op de list foar. Frans brūkt 14

pm lān fan it kleaster en dat is nijsgjirrich om't yn de

folgjende opjefte, fan 1592, de nije hierder Taecke Sip-

kes 36 pm lān yn gebrūk hat fan it kleasterguod. Dat moat

hast wol de 22 pm fan Sijmon en de 14 pm fan Frans west

ha. Yn letter tiid hat der altiten 36 pm by dizze pleats

west, al ha de measte hierboeren der noch mear lān by yn

hier krigen.

1618. Goffe Johannes komt yn 1618 foar mei in hierpriis

fan ien ggūne foar elke pūnsmjit dy't er brūkt. Syn nei-

team hat oant 1760 ta dizze pleats brūkt.Earst as hierder

en nei 1640 as de Steaten fan Fryslān, om oan sinten te

kommen foar de striid tsjin Spanje, de kleasterlannen

ferkeapje, as eigner fan dizze pleats. Nei 1700 giet de

famylje nei Dokkum te wenjen en ferhiere se de pleats. Yn

dy tiid moat Pieter Tjeerds as hier foar de 41 pm dy't by

de pleats hearre, 237 gūne betelje. Dat is hast seis kear

safolle as in ieu earder!

1749. Foar de hierboeren op de Pasenswal sil it faaks net

in fetpot west ha. Hja bliuwe meast net langer as tsien

jier op de pleats en fan Jan Pytters wurdt yn 1749 sein:

"een gering boer".

1760. Dat feroaret as de pleats kocht wurdt troch Anthony

D'Arnaud, de grytman fan Eastdongeradiel. Hy keapet de

pleats fan de bern fan Gerlof Johannes Stinstra foar in

priis fan 10.000 cgūne. Douwe Minses wie doe de hierder

mar al yn 1761 komt Tjerk Opts op Pasenswal telāne. Hy is

hjir boer bleaun oant yn 1797 as hy in rinteniershūs bou-

we lit op Trijehuzen ūnder Nijtsjerk.

Tjerk liket it mar goed te dwaan op Pasenswal. Hy begjint

mei 5 kij en 3 hynders en in besiedde oerflakte fan in 28

pm, mar yn de rin fan de jierren wit hy dat śt te wreid-

zjen ta in stik as 9 kij. Dan komt lykwols de grutte

klap: yn 1770 hat hy noch mar ien ko mear! Om't dat jier

bekend stiet as it jier dat de feepest yn Fryslān leafst

97.756 kij de dea koste hat, sil ek it beslach fee fan

Tjerk Opts doe wol oantaast wźze.

 

Tjerk moat wer opnij begjinne mar it liket der op dat hy

him wat mear taleit op it ynsiedzjen fan boulān: yn 1795

hat hy op de 55 pm dy't dan by de pleats hearre 5 kij en

5 hynders rinnen en brūkt hy noch 34 pm as boulān. De

hier is yntusken oprūn ta in 400 gūne.

1810. Dy hier moat al dy tiid opbrocht wurde oan minsken

dy't dizze pleats kocht ha om de stim dy't oan de pleats

ferbūn is: Anthony D'Arnaud (1760), Johannes Casparus

Bergsma (1791) en Age Looxma (1810). As nei de Frānske

tiid de stimmen neat mear wurdich binne, ferkeapje de

measte lāneigners dy't pleatsen kochten fanwege de stim

dy't der oan ferbūn wiene, harren pleatsen,mar de famylje

Looxma hāldt dizze pleats yn besit:

1810 Age Looxma

1838 Theodorus Maria Looxma

1878 Catharina Theresia Looxma (troud mei Van Welderen

Rengers)

1912 Lānbou-ūndernimming "Stania" te Ljouwert

1925 Anna van Harinxcma thoe Slooten (troud mei Daniėl

van Welderen Rengers)

1937 Hector Baardt van Sminia

1952 Wilco Julius van Baardt van Sminia

1952 Groot Noordhollandsche van 1845 (letter de AEGON)

As de skiednis fan dizze pleats oersjoen wurdt, wurdt wol

dśdlik dat op Pasenswal altiten hierboeren buorke ha. Wie

it de eigners foar 1800 om de politike macht fan de stim

te dwaan, nei dy tiid waard it mear in jildbelizzing. Oer

it algemien kin steld wurde dat de measte boeren op dizze

pleats der net folle muoite mei hān ha sille, om't hja

hast allegear lang op de pleats bliuwe.

Bewenners:

1849 Kornelis Ypes Botma

1869 Wopke Ypes Botma

1879 Johannes Johannes Hoogland

1880 Jentje Johannes Hoogland

1886 Jacob Eelkes Holwerda

1905 Livius Imius Sevenster

1920 Imius Sevenster

1934 Fokke Ates Noordenbos

1942 Jacobus Martinus Noordenbos

1980 Boele Terpstra

1982 Djoke Terpstra-Visser

De famylje Sevenster komt ek foar op nr 13 wźr't nei har

de oan har besibbe famylje Slim de pleats oernimt, wylst

op dizze pleats Fokke Noordenbos komt dy't troud wie mei

in dochter fan Sevenster.

Oer de skiednis fan de huzing is oars neat bekend as dat

er yn 1880 en 1920 grutte ferbouwings plakfūn ha. Oer de

brannen is al ien en oar meidield.

Dizze pleats wurdt yn 1640 al "Pasumwal" neamd, in namme

dy't maklik te ferklearjen is om't de pleats sawat tsjin

de rivier de Peazens oanboud is en de lannen oan beide

kanten fan dit wetter lizze. De oare kant fan dit wetter

is te berikken oer it "Nammenset", in namme dy't komt fan

Nammen Willems, hierder fan de oare pleats op Berchhuzen.

De twade namme "Berghuistra" stiet op de kaart fan Eekhof

śt 1855 en is ek hiel tapaslik om't fan de earste boeren

dy't hjir buorken, al sein waard dat hja "to Berchuysen"

wennen.

 

 


 

15. BEWENNER: A. de Boer

ADRES: Mellemawei 4

WENPLAK: Eastrum

PLEATSNAMME: Tadema

FLOREENNUMER: 12

GRUTTE YN 1640: 15 pm

GRUTTE YN 1988: 39 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp 1962, efterein 1975

EIGNER: Meindert Douma Leen

 

 

By in grutte brān op 19 oktober 1975 waard it bedriuws-

gebou fan Tadema sate alhiel fan de flammen ferneatige.

De foarein koe bewarre bliuwe, mar de hurde wyn sloech de

flammen ek oer op de pleats dy't tichteby stiet, Douma

sate. Fan dizze pleats gie de foarein yn flammen op. Sa

hie it fjoer taslein op in hiel āld stee.

1511. Al yn it register fan oanbring wurdt in bedriuw fan

Hessel Tadema neamd. Hessel sil de namme-jouwer fan dizze

pleats wol west ha. Hy wie hierboer op in grutte pleats

fan de Heemstra's, Take en Menke, fan 119 1/2 pm grut. Goed

45 goudgūnen moast hy oan hier betelje; dat betsjut in 3

ggūne de pm. Hessel hie 25 pm lān fan syn pleats yn eigen

besit, wylst de pastoar fan Eastrum jierliks noch njog-

gen stuorkes rinte barre koe.

1542. Dizze selde rinte komt ek foar yn it Benefisiaal-

boek fan 1542 by de ynkomsten fan de pastoar fan Eastrum:

"In den eersten, een arents gulden rente, ofte een ponde-

maet, vuyt Syvert Heemstra ende Johannes Heemstra zaeten

toe Oestrum over die tille..." Dit sil deselde pleats wol

west ha want de Heemstra's wurde wer neamd. Nijsgjirrich

is ek dat hjir foar it earst de namme Tilbuorren om de

hoeke komt,"it buorrentsje by de tille". It joech de pas-

toar lykwols neat dat dizze rinte op papier stie want de

rinte waard "hem nogtans geweyghert' en de pastoar hie it

al "vyff ofte ses jaeren nyet van en (...) gehadt".

Net sa lang nei dizze tiid ha de Heemstra's de pleats

stikje foar stikje ferkocht. Sa is der in oantekening yn

de rintmasterrekkens dat yn 1561 Jan Cornelis en syn frou

Bauck Bonga in fjirde part fan Tadema kocht ha fan Johan-

nes Heemstra foar 800 ggūne. It tal pūnsmjitten wurdt net

neamd, mar dit koe wolris it begjin west ha fan it śtin-

oar fallen fan Tadema.

1640. Hūndert jier letter is der in protte feroare. Gerck

Sypts is no de eigner en brūker fan Tadema, mar der is

net folle lān mear by: mar 15 pm. Gerck is lykwols ek de

eigner/bewenner fan sate nūmer 11 mei in grutte fan 50 pm

en hie sa genōch lān om fan te libjen. Fan de widdo fan

Gerck Sypts, in Ebeltje Reijfs, leit der in grźfstien yn

de tsjerke; hja stoar yn 1676.

It liket der op dat de grutte pleats fan de Heemstra's

nei 1511 yn twaėn splitst is . Omdat Tadema en Douma eins

beide op itselde hoarnleger lizze, tusken deselde grźft,

leit it yn'e reden te tinken dat dizze beide pleatsen

ienris de grutte pleats fan de Heemstra's śt 1511 foarme

ha. De namme Tadema is altiten bestean bleaun, mar Douma

hat syn namme pas yn de lźste ieu krige; ek dat is in re-

den temear om soks oan te nimmen (sjoch ek nr. 16).

1714. Egle Minnes is no boer op Tadema mar hy is de eig-

ner net. De widdo fan dr. Stania is eignerske en hja kin

elk jier 274 gūne barre fan Egle foar de 78 pm dy't dan

by de pleats hearre. Har man, dokter Wiegerus Stania, sil

de pleats kocht ha fan Gerck Sypts (as syn widdo) want hy

wie neffens in āld tsjerkeboek fan 1679 oant 1692 tsjerk-

fād fan Eastrum en bewenner fan Tadema.

In pear jier nei 1714 sil Anne Cornelis de pleats keapje,

wźr't hy dan sels op buorkjen giet. Oant 1742 ta bliuwt

hy eigner en dan bemuoit it grutkapitaal him wer mei

Tadema sate.

1742. Grytman Van Burmania en siktaris Bergsma krije yn

dat jier tegearre it eigendom fan de pleats, wylst de fa-

mylje Bergsma nei 1760 allinne it eigendom kriget. Dizze

famylje sil oant 1838 ta yn it besit fan Tadema bliuwe.

1760. Jan Pytters, de doarpsrjochter fan Eastrum, is de

earste boer op Tadema sate wźrfan 't wat bekend is oer de

bedriuwsfiering. Hy hiert de 78 pm foar in 300 gūne yn it

jier fan Bergsma en kin 14 kij en 4 hynders op stāl hālde

Hy hat ek noch 26 pm lān yn gebrūk as boulān.

Syn opfolger, Yde Ydes fan Stiens, hat net in maklike

tiid hān op Tadema. It giet yn it begjin foar wūnder mei

him: yn 1770 hie hy in 19 kij op stāl. Doe kaam de fee-

pest him oer't mad. Yn 1771 wie syn beslach fee weromrūn

nei 4 kij! Yn 1773 giet hy fan de pleats en ferhuzet nei

Sybrandahūs. Jan Abrahams dy't dan komt, liket him mear

op boulān ta te lizzen. De 16 pm boulān fan Yde wurde by

him yn 1776 al 86 pm en hy hat ek wer 11 kij op stāl. En

dochs rint it ek mei him ferkeard ōf. Hy moat syn arbei-

ders dien jaan en leit in ferklearring ōf oan de ūntfan-

ger fan de gemeente dat syn fermogen ūnder de 600 gūne

sakke is en hy dźrom tenei allinne mar mear heal-haadjild

betelje kin. Yn 1784 is it hielendal mei him dien: de hu-

zing wurdt ōfbrutsen.

Claes Sybrens fan Eanjum hat de pleats wer opbouwe litten

en sil tsien jier op Tadema buorkje.

1794. Dat froulju yn dy tiid net lang widdo bliuwe koene,

lit de widdo fan Bote Pytters sjen. As har man kom te

ferstjerren, buorket hja earst troch mei de arbeider, mar

twa jier letter troud hja mei him (Pytter Foekes). Hja

brūke de 78 pm fan Tadema en noch 12 pm los lān foar in

hierpriis fan 904 gūne; 11 kij, 4 hynders en 21 pm bou is

harren bedriuw grut.

1838. De earste kadastrale kaart fan 1832 jout foar Tade-

ma in kop-hals-romp pleats oan. Dat moat dan de pleats

wźze sa't dy yn 1784 wer opboud is. Dy pleats hat lykwols

net sa lang stien want de nije eigner, Minne Douwes Mel-

lema, lit yn 1838 in nij gebou delsette mei in dwers

foarhūs. Neffens de skoalmaster fan Eastrum (1858) moat

by it ōfbrekken noch wat fūn wźze fan de Tadema Stins. It

soe in stins west ha mei greften en in poarte "...waarvan

de overblijfselen als ringmuren en steenen pijp in 1838

zijn uitgegraven..." Hy jout ek op dat de bewenners fan

de pleats elk jier noch 8 ggūne rinte oan de tsjerke jaan

moatte. At dat deselde rinte wie as śt 1511 dan hat dat

wol lang in lang libben hān!

Minne Douwes Mellema brūkt de pleats sels en mei him komt

Tadema sate yn hannen fan de Mellema-famylje, yn dy jier-

ren ōfgryslik ryk. Alle trije de pleatsen op Tilbuorren

wiene fan dizze famylje (sjoch ek nr. 18).

Ype Minnes Mellema is de lźste fan dit slachte en hy lit

de trije pleatsen nei oan syn omkesizzers Meindert, Douwe

en Minne Douma. Ek dizze trije minsken litte gjin bern

nei en as de lźste, Meindert, yn 1957 komt te ferstjerren

wurde Tadema en Douma ūnderbrocht yn it "Meindert Douma

Leen". Dit lien is bedoeld om bern śt net sokke rike āl-

ders dochs studearje litte te kinnen.

Bewenners:

1873 Jan Engberts van der Heide

1904 Reinder Spriensma

1914 Gerrit Jensma

1949 Auke A. de Boer (troud mei Ieke Jensma)

1984 Andries de Boer

Yn de jierren 1962-1963 waard de hiele pleats fernijd en

in wite tinkstien by de foardoar fertelt: "Foar stśdzje-

stipe by it Douma lien/ Waerd "Tadema" fiks ūnder hannen

naem/ forgreate en fornijd op it ālde st‚/ Kaem der rom

plak foar minske en f‚/ 1962-1963".

Spitigernōch hat dit gebou it net lang śtholden want de

brān wźr't de beskriuwing mei begūn, hat de efterein fer-

woastge. Ek by de nijbou fan de efterein heart in tink-

stien: "Nei brān mei skea en skeel/ Bleau Fryske bou

be-hālden/ Hjir geane gear yn geef geheel/ It nije en it

ālde/ 19-10-1975 en 15-5-1977".

En it mei sein wurde, sa't Tadema sate der hjoeddedei

hinneleit, in bytsje op in hichte, mei greften en beammen

hat it yndied it oansjen fan in ālde Fryske pleats.

 

 


 

16. BEWENNERS: T. Boersma

R. Boersma-Lont

ADRES: Mellemawei 6

WENPLAK: Eastrum

PLEATSNAMME: Douma

FLOREENNUMER: 3

GRUTTE YN 1640: 50 pm

GRUTTE YN 1988: 135 pm

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp 1865

EIGNER: Meindert Douma Leen

 

 

Ek dizze twadde pleats op Tilbuorren is it eigendom fan

it Meindert Douma Lien. Fanālds hie de pleats gjin namme,

mar om't der jierren oanien Douma's op dizze pleats buor-

ke ha, sil de pleats wol de namme Douma State krigen ha.

1511. Mooglik hat yn it begjin fan de 16de ieu in sekere

Bauke op dit stee wenne. Hy hie trije lānhearren: Sywck

to Dresum (22 pm), Tyed Donije (11 pm) en Wiger Sijtsma

(11 pm). Bauke moast foar dizze 44 pm elk jier 14 ggūne

oan hier jaan.

1640. Mear wissichheid jout it Stimkohier fan 1640. Der

is dan 50 pm lān by de pleats, dy't oanslein wurdt foar

15 florenen. Eigner is de grytman Douwe van Aylva, dy't

noch twa pleatsen yn Eastrum yn eigendom hie. De hierder

is Harke Minnes.

1714. Nei 1700 hat de siktaris fan Eastdongeradiel, Van

Bosman, dizze pleats yn besit en nei syn dea syn widdo.

Hierder is yn 1714 Jan Jacobs dy't elk jier 132 gūne jaan

moat foar de 50 pm lān dy't hy bebuorket.

1758. Yn dit jier sil der wol in grut opskuor yn Eastrum

west ha: Frou Anna Dodonea van Burmania, frou fan de nije

grytman Anthony D'Arnaud, keapet yn ien kear seis stimmen

op yn Eastrum. Dźrmei wurdt hja (foar har man fansels) yn

ien kear de baas yn dit doarp: hja hat de measte stimmen

yn hannen. Dizze seis pleatsen plus noch twa ūnder Ie,

ien yn Eanjum en ien yn Ljussens kostje har it kapitale

bedrach fan in 90.000 cgūne! Fansels is der strideraasje

en wolle guon der it near op lizze, mar yn 1759 stiet de

grytman wol as eigner oanjūn; hy moat dus de rjochtsaken

dy't hjir oer spilen, wūn ha.

Nanne Bodes is de brūker fan de pleats en jout elk jier

in 160 gūne oan hier. Hy skynt in lyts boerke west te

hawwen want yn de belesting wurdt hy oanslein foar heal

haadjild en dat betsjut dat hy minder dan 600 gūne oan

fermogen hān hat. De 6 kij en 2 hynders dy't hy op stāl

hat, tsjutte dźr ek al op. Hy brūkt ek noch 21 pm boulān.

Nei Nanne Bodes komt Douwe Sybrens op dizze pleats. Douwe

sil in machtich man wurde yn Eastrum want de Mellema's

stamme fan him ōf. Yn dizze selde tiid buorket syn heit

op Mellema State en hy sil syn heit dźr yn 1798 opfolgje.

Douwe hiert by dizze pleats noch 28 pm los lān en moat de

famylje D'Arnaud dźrfoar 453 gūne betelje. It bedriuw sil

troch him ek fierder śtwreide wurde want hy hat al 11 kij

en 7 hynders en brūkt 32 pm as bou. It skynt in tūke boer

west te hawwen.

1798. De famylje Bergsma is om 1800 hinne yn it besit fan

dizze pleats en dat sil duorje oant hja yn 1838 de pleats

fan de hān dogge. Floris Jurjens is brūker fan de 78 pm

dy't de pleats yn dy jierren grut is. De hier is yntusken

omraak omheech gien en bedraacht al hast 900 gūne. Florus

syn beslach fee en it tal pūnsmjit boulān dat hy brūkt is

sawat like grut as syn foargonger. Krekt nei 1800 hat er

noch in Klaas Buwalda op dizze pleats buorke.

1832. It kadasterkaartsje fan 1832 jout noch gjin pleats

op dit stee. Wol stiet op it stikje lān tusken Tadema en

Douma in lytser bedriuw. Dat moat de foargonger fan Douma

west ha. Eekhof jout oan dit lytse spultsje yn 1855 de

namme "Heemstra", mar dat moat in fersin wźze. Foar de

namme Heemstra komme yn Eastrum twa pleatsen yn oanmer-

king: Mellema state, om't dat oant 1790 ta yn it besit

west hat fan leden fan de famylje Heemstra, en Tadema

sate, om't dy pleats yn de 16de ieu Heemstra's as besit-

ters hān hat.

De kaart fan Eekhof lit ek sjen dat yn 1855 it stee fan

Douma noch leech wie. De kaart fan Schotanus (1708) hat

trije gebouwen: Tadema, dan in stimleaze pleats, en noch

in pleats op it stee fan Douma.

De konklśzje kin wźze dat stim 3 (no Douma) earst op it

stikje lān tusken de beide pleatsen stien hat en dat yn

1865 it stee fan Douma pas beboud wurden is. Sawol Douma

as Tadema lizze wol op ien hoarnleger, tusken de selde

grźft en mei deselde beamsingel. Dat soe wize kinne op de

ferūnderstelling dat Tadema en Douma yn 1511 de grutte

pleats fan de bruorren Heemstra foarme ha.

1838. Minne Douwes Mellema (soan fan de niisneamde Douwe

Sybrens) is yn it besit kaam fan de pleats en makket in

hierkontrakt op foar Jan Botes de Vries en syn frou Maai-

ke Keimpes van der Kooi. Hja moatte jierliks tūzen gūne

opbringe foar lān en pleats.

De Mellema's ha Douma sate noch jierren lang yn eigendom

hān oant de lźste Mellema fan dit slachte, in Ype, troch

syn dea yn 1896, de boel oerdroegen hat oan syn omkesiz-

zers, de trije bruorren Douma.

1857. Dy famylje Douma wenne al fan 1857 ōf op de pleats

en de earste wie Rienk Minnes Douma. Syn heit wie troud

mei Eelkje Mellema en sa rekken dizze famyljes oan inoar

besibbe. Rienk kaam fan Hantumhuzen mei syn frou dy't al

rillegau ferstoar. Rienk troude wer en krige trije soan-

nen:Meindert, Douwe en Minne.Yn 1865 waard de nije Douma-

pleats boud op it stee wźr't de pleats noch stiet en de

muorre-ankers yn de eftergevel tsjūgje hjir fan.

1928. Nei de dea fan syn āldelju wennet Meindert Douma op

de pleats. Hy is net troud en yn 1928 giet hy mei syn

hśshāldster nei Ljouwert te wenjen. As hy yn 1957 komt te

ferstjerren, wurdt by testamint it "Meindert Douma Leen"

oprjochte.

Bewenners:

1928 Halbe Vogel

1934 Wiebe Keimpes de Vries

1956 Keimpe Wiebes de Vries

1958 Lieuwe Boersma (troud mei in dochter fan Keimpe)

1982 Tjisse Boersma

By de brān yn 1975 dy't de efterein fan Tadema ferneatige

hat de foarein fan Douma ek yn brān stien, mar mei in

protte wetterskea en it wer opnij opsetten fan it dak, is

men der fan ōf kommen.

Op de rinstāl efter de pleats stiet noch de folgjende sin

op in tinkstien: "Op dizze groun/ Fan't lien har tabi-

troud/ Hat it Boersma's folk/ Dit greate būthśs boud/

1974/ Bistjūr Meindert Doumalien/ Brūkers Lieuwe Boersma

en soannen".

 


 

17. BEWENNERS: W.K. Dijkstra

B.H. Dijkstra-Kooistra

ADRES: Terplaan 9

WENPLAK: Eastrum

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: 16

GRUTTE YN 1640: 33 pm

GRUTTE YN 1988: 108 pm

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp

EIGNER: W. Dijkstra

 

 

Op de noardeastlike rāne fan de ālde Eastrumer terp (in

part fan dizze terp tusken de pleats en it doarp is ōf-

groeven) stiet dizze ālde kop-hals-romp pleats. It krekte

boujier is net bekend, allinne in ferbou yn 1919 en de

oanbou fan in Hollānske stāl binne jiertallen fan bekend.

Moai wis dat de bou fan dizze huzing al foar it begjin

fan it kadaster plakfūn hat want de earste kadastrale

kaart fan 1832 lit op dit plak al in kop-hals-romp pleats

sjen.

1511. It hat eigenskip dat yn Peter Ysbrantz de earste

bewenner fan dit stee, dy't bekend bleaun is, sjoen wurde

moat. Hy wie hierboer foar Bauck Jaerla fan de Jaerla-

famylje dy't mear lān ūnder Eastrum hie. Hja sille wol

besibbe west ha oan de bekende Jaarla's fan Wetsens. It

wie net in grutte pleats;der hearde mar in 371/2 pm lān by.

Peter moast dźr 131/2 gūne yn it jier foar opbringe, dat is

sawat 1 gūne foar 3 pm lān. De pryster en de tsjerke fan

Eastrum hiene noch in 4 pm yn dizze pleats.

1640. In hūndert jier letter is de pleats noch wer lytser

wurden, noch mar 33 pm, wylst de grutte fan de pleats nei

1700 mar 27 pm mear bedraacht. De bewenners wiene dan ek

twongen om mear lān te hieren, woene hja it wat rommer

ha. Yn 1640 buorke Pytter Eglis hjir en de pleats wie doe

it eigendom fan de widdo fan Bouwe Gaukes. Oan de namme

te sjen sille sy en har man wol Eastrumers west ha en

wennen hja sels earst op de pleats. It sil in hiel skoft

duorje foar't der wer Eastrumers yn it besit komme fan

dit spul.

1714. Nei 1700 rekket de pleats yn hannen fan Cornelius

van Bosman, siktaris fan Eastdongeradiel. Hy hie in

protte ynfloed yn de gritenij troch stimme-besit en nei

him syn frou faaks noch mear. Dizze Jaike van Bosman, hja

kaam śt de famylje Van Wyckel, troude nei de dea fan har

earste man mei in Vegelin van Claerbergen. Jaike hie yn

it jier 1728 bygelyks 10 stimdragende pleatsen yn Eastrum

yn har besit en omdat Eastrum 18 stimmen hie, wie Jaike

de baas yn Eastrum. Hja koe beslisse oer wa't skoalmaster

as dūmny waard en hie in stim yn gritenysaken.

Sipke Sijmens hierde yn 1714 de pleats fan 27 pm foar in

hier fan 150 gūne. De huzing fan Sipke waard skat op in

wearde fan 1000 ggūne dat it sil net sa'n grutte pleats

west ha. Dat de pleats hieltiten lytser waard, kaam ek

om't frou Van Bosman ek Bolta sate yn har besit hie.

Bolta lei doe noch op'e terp tichteby dizze lytse pleats

en sa sil der wol stikken lān oergien wźze nei it grutte-

re Bolta ta. Doe't de Eastrumer terp yn 1886 ōfgroeven

wurde soe, waard de huzing fan Bolta ōfbrutsen en in

eintsje būten it doarp wer opboud. Bolta wie doe in sa-

neamde "Rengers-pleats" (famylje Van Welderen Rengers).

1760. Yn it midden fan de 18de ieu hearde der noch mar 16

pm lān by de pleats en buorke Jan Clases hjir. Foar in

hierpriis fan 60 gūne hāldt hy 3 kij en brūkt noch 2 pm

as boulān. Hynders hie er net dat dy sil wol er wol fan

in oar brūkt ha. Anthony D'Arnaud is eigner want ek dizze

pleats wie yn de keap besletten fan 1758 doe't de gryt-

man (fia syn frou) yn ien kear seis pleatsen yn Eastrum

opkocht foar 90.000 gūne. De hiele pleats levere D'Arnaud

yn 1780 in 81 gūne yn it jier oan hier op.

1800 Gerben Ynzes brūkt no wer wat mear lān by de pleats.

Op 30 pm lān hāldt hy 5 kij en 3 hynders en 13 pm wurdt

brūkt as boulān. De hier is oprūn ta 356 gūne. Nije eig-

ners binne de bruorren Philippus en Minne Jans.

Yn de Frānske tiid komt Pieter Dantuma yn it besit fan de

pleats en nei him syn frou Atje Tietes. Sy wenje ek sels

op de pleats en dat is foar it earst sūnt 200 jier dat de

eigner ek op de pleats wennet. Yn 1842 ferkeapet Atsje de

pleats wer troch oan de famylje Boersma: earst Taede en

letter Tjiske Sjoerds Boersma wurde eigner.

De pleats giet no gauris yn oare hannen oer en ek ferska-

te minsken ha de pleats bewenne:

Eigners: Bewenners:

1880 Douwe P. Zijlstra 1880 Bienze Boersma

Minne M. Douma 1882 Jan A. Bangma

1883 Durk Sijtsma

1885 Wytze R. de Swart

1886 Arjen Jeltema

1887 Jacob Tj.de Braak

1890 Anne van der Hoek

1893 Oeds van der Heide

1895 Sjoerd D. Zijlstra

1908 Jacob E. Krol

1910 Douwe K. Leystra 1911 Jan L. de Hoop

Tietje M. Douma 1912 Roelof Lettinga

1914 Klaas Westra

1915 Sake Banga

1920 Tietje M. Douma 1919 Wopke Meindertsma

Hijltsje Gerbrandy 1922 Pier Cnossen

1930 Eelke v.d. Zwaag 1930 Pieter Zuidema

1933 Eelke van der Zwaag

1945 Antje van der Wagen

1953 Klaas W. Dijkstra 1948 Klaas W. Dijkstra

A. en E. Meindertsma

1977 Willem K. Dijkstra 1973 Willem K. Dijkstra

Ut de lange rige fan bewenners (en dan kinne der ek noch

wolris guon fergetten wźze) is te sjen dat de measten it

net lang op dizze pleats śtholden ha. Hja steane ek meast

te boek as arbeider. Dat soe der op wize kinne dat dizze

pleats in tiidlang yn gebrūk west hat as arbeidershūs. De

ferbou fan 1919 soe dan bedoeld west ha om de pleats wer

yn bedriuw nimme te kinnen, want pas om 1920 hinne komt

der wat mear fźstichheid.

Nei't de terp fan Eastrum ōfgroeven wie, stie de pleats

sa ticht by de rāne dat der mar twa meter grūn mear foar

hūs lei en dan in djippe ōfgrūn. Klaas Dijkstra hat dat

letter opheegje litten. De Hollānske stāl dy't hy en syn

soan boud ha, is ek alhiel śt de ōfgroeven terp wei op-

boud: in fūnamint fan wol seis meter wie it gefolch!

 

 


 

18. BEWENNERS: M.A. Wienia

W. Wienia-Ros

ADRES: Mellemawei 1

WENPLAK: Eastrum

PLEATSNAMME: Mellema

FLOREENNUMER: 10

GRUTTE YN 1640: 120 pm

GRUTTE YN 1988: 78 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: 1963

EIGNER: Huzing: Famylje Wienia

Lān: Famylje Wienia en de Av‚ro

 

 

Noard fan Eastrum leit in nije pleats op in eigen stins-

terpke. It is in āld stee wźr't foarhinne it slot Mellema

stien hat. By in brān yn 1963 waard de pleats alhiel fer-

neatige en de nije huzing hat in folle moderner oansjen

krige as de ālde (echte Fryske) kop-hals-romp pleats yn

it ferline hie. De wei derhinne hyt "Mellemawei" en dat

is net foar neat om't sawol de "ālde" as de "nije" Melle-

ma's hjir in protte besit hiene.

1423. Fan de earste Mellema, in Syrick, wurdt skreaun dat

hy "eeheer" yn Dongeradiel wie(in soarte fan rjochter) en

yn 1426 is hy grytman fan de gemeente. Hy is in wichtich

man yn dy tiid want syn namme komt yn ferskate ālde oar-

konden foar. Sa is hy ōffurdige fan de Eastrumer syl by

it Pagstra Sylvest (1449) en tekent hy ek in oerienkomst

oer de jiermerken yn Eastergoa(1453).It falt dźrby op dat

hy oer in eigen segel beskikke kin.

1511. Poppe Mellema wie yn de Saksyske tiid de grutste

grūnbesitter fan Eastrum. Hy hie sels 1651/2 pm lān yn ge-

brūk en nochris 20 pm "flioeslant". In part fan syn lān

hie hy dat jier wer trochferhierd foar 22 ggūne. Flioes-

land rūn hast alle winters ūnder wetter, dat dat lān sil

wol by it Mellema-marke lein ha dat yn letter tiid droech

lein is.

Poppe Mellema is ek foar it grutste part eigner; allinne

de Abt fan Dokkum en Amke Jaerla hiene elk in 17 pm fan

syn lān yn eigendom.Al dit lān fan Poppe waard skat op in

jierlikse hierwearde fan 59 ggūne, noch gjin trije gūne

de pūnsmjit.

Ek ferhierde hy noch 20 pm oan "lywe in den buren" wźr 't

hy 7 ggūne foar barre koe. Fierder hie hy besittings yn

oare doarpen yn Eastdongeradiel; sa wurdt hy bygelyks yn

Moarre neamd as eigner fan 14 pm lān.

Poppe stiet wol hieltiten te boek as in Mellema, mar hy

wie eins in Remmertsma. Syn mem moat de lźste śt it ālde

Mellema-laach west ha en om't Poppe dochs de Mellemastate

oerurven hie en oars de namme Mellema ferlern gean soe,

hat hy as efternamme Mellema oannaam. Krekt as de echte

Mellema's waard ek hy ta grytman beneamd. Dat barde yn

1517 troch kening Karel V. Hy sil yn 1524 stoarn wźze

want doe waard syn opfolger beneamd.

Hoewol't Poppe Mellema sān bern hie, hat allinne dochter

Luts Mellema foar neiteam soarge. Hja troude mei Hessel

van Feitsma en doe kaam de state yn hannen fan de famylje

Feitsma. De soannen Ofke en Jelger van Feitsma wiene oant

harren dea ta, Ofke stoar yn 1612 en Jelger yn 1620, eig-

ners fan de state.

1582. At se ek op Mellema wenne ha, is net dśdlik, mar de

slotpleats wurdt yn alle gefallen ferhierd oan Gerbrandt

Harkes dy't yn 1579 Gerbe Mellema neamd wurdt. Dat sil

wol kaam wźze om't er op Mellema wenne want yn 1580 stiet

by Gerbrant Harkesz, "in Mellema state", skreaun.

Gerbrandt Harkesz is yn 1582 ferstoarn en de twadde man

fan syn frou Tiets Saskers lit in ynfintaris opmeitsje

fan alles wat er doe op Mellema oan fee omrūn:

"23 melckekoijen ende drie gelde koijen, drie enter rie-

ren ofte vaersen, een enter bolle, drie calvers, twe olde

trekend moerpeerd, twe enter merijes met den suichvoele,

vijff olde schaepen ende 12 lammers, drie mestelverckens

ende zeven winterverckens".

It liket net sa'n grut oantal, dy 26 kij, mar it is it

heechste tal kij, dat (yn dy tiid) op ien fan de pleatsen

yn dit boek oanwźzich wie.

Nei Jelger Feitsma giet Mellema ferskate kearen yn oare

hannen oer:

1620 Haye Eelckema

1640 Gerbrandt Hayesz Eelckema

1641 Johannes Hayesz Eelckema

1645 Marten Hania van Eelckema

1651 Catharina van Scheltinga

Haye Eelckema moat sels wer op Mellema buorke ha neffens

it Stimkohier fan 1640. Syn soannen en harren omke Marten

Hania erve Mellema state, foardat it guod oergiet nei de

Van Scheltinga's. Johannes van Scheltinga erft nammentlik

fan Johannes Eelckema en sa komt Catharina van Scheltinga

(dochter fan Johannes van Scheltinga) yn it besit fan de

Eastrumer State.

Hja is troud mei Schelte van Heemstra en de Heemstra's ha

de lźste eigners west fan it slot sa as dat yn 1723 troch

Stellingwerf tekene wurdt: "Heemstra onder Oostrum, be-

hoort Feye van Heemstra", skriuwt hy der ūnder.

1714. Schelte van Heemstra, sels wenne hy yn Boalsert,

ferhierde de state yn dit jier oan Sippe Jans dy't foar

de 120 pm lān in jierlikse hier fan 350 gūne jaan moast.

Sippe sil wol op de slotpleats wenne ha. It slot sels sil

yn 1735 troch Feije van Heemstra ōfbrutsen wurde, dy't it

boumateriaal brūkt om Heemstra State yn Oentsjerk mei te

ferbouwen en te fergrutsjen. De poarte moat noch in skoft

stean bleaun wźze.

Doe't yn 1856 op it hoarnleger groeven waard, kaam ūnder

oaren in kelder foar it ljocht mei in grutte fan 11 by 6

meter en in djipte fan 1.50 meter. Ek in stik ringmuorre

en in stiennen piip fan it poartegebou waarden fūn. Ek yn

yn 1882 by it graven fan in sleuf foar in rioelbuis waard

in wichtige fynst dien: in gouden geuzepenning fan om-

trint 1567.

1748. Mei Sybren Douwes komt der in famylje op Mellema te

lāne dy't jierrenlang tahālde sil op dizze pleats, earst

as hierder en letter as besitter. As yn 1811 famyljenam-

men keazen wurde moatte, leit it foar de hān dat hja dan

"Mellema" as fan oannimme. Doe wie it foar it earst sūnt

de 16de ieu dat der wer Mellema's op it āld stee wennen.

1760. Sybren moast 470 gūne oan hier jaan foar de 120 pm

lān by de pleats en hie dźrfoar 8 kij en 6 hynders yn syn

stāl. In 60 pm lān waard brūkt foar bou. It tal kij rint

stadichoan omheech oant Sybren yn 1769 al 15 kij op stāl

hat. De feepest fan 1770 gie ek net oan syn pleats foarby

want yn dat jier jout hy mar 4 kij mear op foar de beles-

ting. Hy hat dan 8 hynders en brūkt 87 pm as boulān: ek

hy leit mear klam op it boulān! Yn 1773 is de saak wer

stabilisearre mei 16 kij en 75 pm boulān.

1790. It moat Sybren fierder foar de wyn gien wźze want

syn beslach fee bliuwt no jierren oanien sawat gelyk. As

hy yn 1788 fan syn snoarske in bedrach fan 4000 gūne erft

liket it foar him tiid om it bedriuw mar oan te keapjen.

Dat docht hy yn 1790 as hy Mellema "...mitsgaders met een

zwaanejagt, gestoelte in de Kerk, grafkelder en graaven

op't Kerkhof..." keapet fan Jonkhear Schelte van Heem-

tra, boargemaster fan Boalsert foar in priis fan 20202

cgūne, in grut bedrach yn dy tiid. Sybren is no de grutte

man yn Eastrum en yn syn hearebank en syn neiteam sil dat

jierrenlang bliuwe.

1797. Itselde jier dat soan Douwe Sybrens de pleats oer-

nimt, wurde de gebouwen ōfbrutsen. Fan dizze gebouwen

seit de skoalmaster yn 1858: "In 1672 werd bij het slot

eene boereschuur aangebouwd - ter vervanging van een hooi

berg. Deeze schuur met afzonderlijk staande stalling en

woonhuizing, afkomstig van de Heeren huizinge is in den

Jaare 1812 afgebroken en alstoen vervangen door eene

nieuwe schuur en woonhuizing..." Yn de tiid dat der gjin

pleats stie op dit stee (1797-1812) hat Douwe Sybrens op

in pleats ūnder Ie wenne. De nije kop-hals-romp pleats,

mei yn ien fan de būtenmuorren in sānstiennen liuwe-kop,

stie boppe de slotgrźft fan de ālde state. Yn de gong

hong noch it ālde wapen fan de Mellema's (de heale earn

en de ikenbeam). As de lźste fan dizze famylje yn 1956

fan de pleats giet, wurdt dit wapen ek wei.

De hierwearde fan Mellema is om 1800 hinne oprūn ta 1118

gūne. De pleats is dan 140 pm grut om't noch mear lān

oankocht waard troch Sybren Douwes. Heit en soan ha yn dy

tiid op syn meast 27 kij op stāl stean, 10 hynders yn ge-

brūk en 65 pm boulān.

1818. Nei de Frānske tiid buorket Minne Douwes Mellema op

dizze pleats. Hy is assessor (in soarte fan wethālder)

fan de gemeente en yn de koarte tiid dat der in gemeente

Eanjum west hat, wie hy dźr maire (boargemaster) fan. Syn

namme komt sa ek op alle akten foar wźrby't minsken in

famyljenamme oannaam ha. De Mellema's wiene ek tige war-

ber op it wetterskipsgebiet. Hja sieten yn it polderbe-

stjoer en Douwe Minnes Mellema wie ien fan de foaroan-

mannen dy't der foar soarge ha dat it Jouswierster Mar yn

it midden fan de foarige ieu droech lein waard. Douwe wie

yn 1854 ek lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslān. Hy

wie de driuwende krźft efter it plan om in daam te lizzen

fan it Amelān nei de fźste wāl. It doel wie om it oan-

slibjen fan it Waad te befoarderjen. De daam waard ek

oanlein mar is letter by in stoarm ferneatige.

Minne hie trije bern: Ype, Douwe en Antje. Dizze trije

bern erve nei syn dea alle trije pleatsen op Tiltsje-

buorren dy't hy en syn heit yn de rin fan de tiid oan-

kocht ha: Mellema, Tadema en Douma. By de taksaasje yn

1849 wurde dizze pleatsen yn de ynfintaris skat op in

wearde fan fl. 100.800,-.

Ype Mellema buorket op Mellema state en hy wurdt ōfgrys-

lik ryk. Fan him giet it ferhaal dat hy safolle gouden

tsientsjes hie, dat hy se hast net telle koe. At hy dat

alris besocht dan die hy dat by kopfollen.Hy telde gewoan

it tal koppen dat hy oan'e rāne ta mei gouden tsientsjes

fulle koe! Om't er bang wie dat syn jild stellen wurde

soe, liet er yn it lźst fan syn libben in jongkeardel by

him op de pleats sliepe, dy't sinten fan him liend hie.

Dizze Klaas Gaasterland hoegde gjin rinte te beteljen at

hy mar by Ype op'e pleats sliepe woe. Klaas wie noch mar

krekt troud dat hy sil dat net altiten moai fūn ha!

1896. Ype Mellema bliuwt frijfeint en as hy yn 1896 op 84

jierrige leeftyd komt te ferstjerren, lit hy alles nei

oan syn trije omke-sizzers Meindert, Douwe en Minne Douma

(sjoch ek nr. 15 en 16). Nei 1880 buorke Rienk Meinderts

Douma al mei syn soan Minne op Mellema; de āld man sil it

wurk wol net mear dwaan kinnen ha. Rienk komt yn 1896 ek

te ferstjerren en dan wurdt Minne Rienks Douma boer op

Mellema en ek hy is net troud. Hy hat mear as 70 jier op

Mellema wenne as hy yn 1953 op dizze pleats stjert. Syn

hśshāldster, Doetje van der Lei, erft de pleats en mei

har broer Johannes bebuorket hja oant 1956 ta noch op it

ālde Mellema. Albert Siebrens Wienia wurdt dan de nije

bewenner.

1963. In grutte brān, oarsaak heabroei, leit de hiele ef-

terein fan Mellema yn'e jiske en ek de foarein hat hiel

wat skea. Lokkich wiene de kij yn it lān en koene trije

fan de fjouwer bollen śt'e brān rźden wurde. De foarein

wurdt ek ōfbrutsen en der komt in hiele nije huzing op it

terpke te stean.

Yntusken is it eigendom oergien nei it Co”peratief Verze-

keringfonds yn Ljouwert, al hat dat net sa lang duorre.

Yn 1982 komt de maatskip Albert Siebrens en Meine Alberts

Wienia yn it besit fan de pleats wźr't de Wienia's al fan

1956 ōf op buorke ha.

Bewenners:

1869 Ype Minnes Mellema

1896 Minne Rienks Douma

1953 Doetje en Johannes van der Lei

1956 Albert Siebrens Wienia

1988 Meine Alberts Wienia

 

 


 

19. BEWENNERS: M.J. Boersma

R.B. Boersma-Meindersma

ADRES: Humaldawei 8

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 70 HA

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: 1922

EIGNER: Maatskip M.J. en R.R. Boersma

 

 

It perseel wźr't de huzing op boud is, hiet yn it ferli-

ne "de koarte bśn", in namme dy't net sa maklik te fer-

klearjen is, al kin tocht wurde oan in ōfkoarting fan "de

koarte bunder". Folle ljocht smyt dat net op de saak om't

yn dizze omkriten eins nea bunders brūkt waarden; it lān

waard altiten oanjūn yn pūnsmjitten. Yn alle gefallen hat

dit perseel jierrenlang yn hannen west fan de Meindersma-

famylje. No is dat net sa ferwūnderlik want dizze famylje

hie yn it ferline in protte besit yn Ie en omkriten. Dit

perseel hearde offisjeel by Bonia sate.

1922. Antje Eelkes Meindersma keapet dit perseel yn 1922

fan Yttje Gerrits Moltmaker, widdo fan Douwe Fetses Mein-

dersma. Hja lit hjir in hūs bouwe, mar hja wennet dźr yn

it earstoan net yn. Har suster Tietje, widdo fan Douwe

Johannes Beintema, is de earste bewenner fan dit nije hūs

oan de rāne fan Ie. Tietje nimt yn 1924 it hūs ek yn ei-

gendom oer. It ferhaal giet dat by de bou fan dit hūs wat

oars boud is as op de tekening stie. De souder soe folle

heger kaam wźze as de bedoeling. It gefolch wie in hiele

hege souder ūnder yn de keamer en op de sliepkeamers eins

in te lege fliering.

Yn 1926 komt Antje Meindersma dan dochs yn dit hūs te

wenjen en tegearre hālde de beide susters hjir jierren-

lang ta. Krekt nei de oarloch, doe't der krapte wie yn

huzen, hat master Luinenberg fan de CVO skoalle yn Ie in

pear jier yn in part fan dit hūs wenne.

1950. Reinder Jacobs Boersma keapet yn dit jier dit hūs

en mei him kriget it in nije bstimming. Hy brūkt dizze

wente by in boupleats en lit dźrta yn 1957 efter op it

hiem in skuorre bouwe (yn 1986 sil der wer in loads by-

boud wurde). De famylje Boersma hat sūnt 1951 op dit stee

wenne en hjoeddedei wennet Melis Boersma hjir. Mei soan

Reinder foarmet hy in maatskip dy't dit bedriuw draaiende

hāldt. Hja brūke sūnt koart ek de huzing en it lān fan

Wiarda sate oan de Fjellingsreed en dźrtroch kin dizze

maatskip beskikke oer in 70 HA boulān.

Boersma stiet al sūnt jierren bekend as "de tulpe-boer".

Hy hat lang sawat de lźste west dy't noch mei tulpen oan

de slach bleau, mar de lźste tiid kriget hy wer wat nei-

folging. Dit bedriuw hat in pear stikken lān yn gebrūk

mei nijsgjirrige nammen:

De koarte bśn - it wenstee

De Blauhśster - stik lān tsjinoer it ālde stee fan Blau-

hūs of Eernsma (sjoch nr. 45)

De earn - in earn is in fūgel(adelaar), mar it soe

ek ferwize kinne nei Eernsma

Tsjinoer Holdinga- Holdinga wie ek in ālde state op Mid-

huzen

De Goudberch - dit sil wol in goed stik lān wźze mei in

hege opbringst, al wurdt it ek wolris

(sarkastysk) brūkt foar min lān

It oargellān - in stik lān dat yn 1806 oan de tsjerke

skonken is ta it ūnderhāld fan it oargel

Foar harsels sprekke noch "it dobbe-lān" en "by de skiif-

sjittersbult".

Bewenners:

1922 Tietje Meindersma, widdo Douwe Johannes Beintema

1926 Antje Meindersma (wenne der by yn)

1951 Reinder Boersma

1978 Melis Jan Boersma

 

 

 


 

20. BEWENNERS: A. Dam en soannen

ADRES: Sānewei 1

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 27 pm

YN GEBRUK AS: Leanbedriuw en boupleats

HUZING: Stjelp 1870

EIGNER: Huzing: A. Dam

Lān: Meardere eigners

 

 

Oan it begjin fan de Sānewei, in smelle lānwei fan Ie nei

Eastrum, op de hoeke fan de Humaldawei, leit it bedriuw

fan Alle Dam. In leanbedriuw makket it grutste part śt

mar dochs is der altiten noch 27 pm bou by dit bedriuw.

1870. It perseel lān wźr't dit bedriuw op boud is, hat

fan ālds altiten by Mockema heard. Yn 1822 keapet Gosse

Jans Jilderda dit perseel boulān. Hy buorket sels op

Kennema sate oan de Foarwei yn Ie. Nei syn dea wurde syn

frou en de bern eigners en yn 1870 syn bernsbern Gosse en

Detje Jans Jilderda . It perseel wurdt dan opdield yn in

stik boulān en in stik wźr't in hūs op boud wurdt, it

eigentlike gebou sa't dat der no noch stiet. Detje Jans

Jilderda wurdt nei in skieding mei har broer eignerske

fan dit pleatske en hja lit yn 1878 noch in skuorke by it

gehiel bouwe. Hja trout mei Koenraad Link en tegearre

buorkje hja hjir oant 1886.

1890. Neidat Symen Renzes Tilstra yn 1886 it eigendom

oernaam hat, lit hy yn 1890 it hūs opsplitse yn twaėn: de

eigentlike pleats sa't men dy hjoeddedei fan foaren noch

sjen kin, en in lyts oanbousel, "it lśsjefersdoaske" sa't

dat wol neamd waard. Dit lśsjefersdoaske bestie śt in

keamer mei bedsteden, in pear stālen en in skuorke. Dit

tige lytse hśske bestiet noch altiten en is no it lytshūs

(ek wol trekkerhok) dat oan de kant fan de Humaldawei

stiet. Oant 1950 ta ha der altiten minsken yn wenne. De

lźste bewenner wie Sietse Kempenaar wa's hiele hśshālding

yn dit lytse,winters tige kālde,krūpyntsje tahālde moast.

Bewenners fan it lśsjefersdoaske:

1889 Sybe Berends Wouda

1891 Tjerk Douwes Douma

1892 Hendrik Dijkstra

1914 Gerben Jans Wouda

1934 Anne Klaver

1938 Wealtje Dijkstra

1940 Meindert van Assen

1941 Anne Sloot

1942 Klaas Ypma

1843 Hendrik Dijkstra

1945 Klaas Haaijema

1946-1949 Sytze Kempenaar

De measte bewenners steane te boek as "dagloner" as "ar-

beider", faaks ha se wol op de pleats wurke.

1909. Nei 1909 geane it lśsjefersdoaske en de pleats elk

in kant śt. De pleats wurdt kocht troch Bote Jans de

Vries dy't gernier wurdt op dizze pleats. Hy lit noch wat

bybouwe en syn soan Durk Botes ferkeapet yn 1936 de boel

oan de famylje Dam, in famylje dy't hjir noch altiten

wennet. Ek Jan Dam stiet as gernier te boek.

It lśsjefersdoaske waard ferkocht oan Wieger Jans Hoek-

stra, timmerfeint yn Ie. Hy hat net lang eigner west want

yn 1915 is Berend Sipkes Wouda al besitter fan dit lytse

hśske. As Berend Wouda yn 1929 komt te ferstjerren wurdt

syn frou eignerske fan it lśsjefersdoaske en nei har de

dochter Elisabeth Wouda, widdo fan Mame Banga. Elisabeth

wie "winkelierse te Ee". De famylje Douma hat hjir nea

wenne mar altiten hierders yn dit hśske hān. Yn 1950 komt

it hiele pān wer yn ien hān as Jan Dam ek it lśsjefers-

doaske keapet. It ferliest no syn funksje as wenhūs en as

de famylje Kempenaar dit hśske ferlit, wurdt it yn gebrūk

naam as lytshūs.

1967. Alle Dam nimt yn 1967 it bedriuw fan syn heit oer.

Oant hjoeddedei ta buorket hy hjir no. De haadsaak fan

syn bedriuw is it leanbedriuw mar dźrnźst spilet ek de

ikkerbou net swak by. Ien fan de perselen lān dy't hy yn

gebrūk hat,it earste perseel būten Ie as men nei Ingwier-

rum rydt (flak efter it ālde fuotbalfjild), hat de nijs-

gjirrige namme "Brānburch",ek wol Brandenburg. It ferhaal

giet dat hjir eartiids in protte fee ferbaarnd is en doe

bedobbe. It moat fee west ha dat troch miltfjoer oantaast

wie.

Bewenners fan de pleats:

1869 Trijntje Gerbens Dijkstra, widdo Jan Jilderda

1877 Koenraad Link, troud mei Detje Jans Jilderda

1886 Symen Renzes Tibstra

1909 Bote Jans de Vries

? Durk Botes de Vries

1936 Jan Dam

1967 Alle Dam

 

 


 

21. BEWENNERS: W. Dijkstra

A. Dijkstra-Lub

ADRES: Hoitensreed 3

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: Koaipleats

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 52 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp 1853

EIGNER: Huzing: W. Dijkstra

Measte lān: W. Dijkstra

 

 

Op de rāne fan de Iester Kolken, tsjin de Sśr Ie oan,leit

de "Van Asperen Koai" mei tichteby de koaipleats, bewenne

troch de famylje W. Dijkstra. Sūnt de oarlochsjierren is

de koai net mear brūkt foar it fangen fan fūgels.

De oanlizzer fan de koai hat wol witten wat er die; in

koai moai tichteby de Lauwerssee en yn de Kolken, in ge-

gebiet dat yn it ferline hjerstmis, as de trekfūgels wer

diz' kant śtkamen, meast ūnder wetter stie en dźrmei in

ideaal plakje foarme foar de wetterfūgels.Dyselde oanliz-

zer fan de koai hat it lykwols de skiednisskriuwer net

maklik makke om't de koai op it doarpsgebiet fan trije

doarpen leit!

Nearne yn de floreen- en reėelkohieren komt in koai foar

ūnder Ie. Der wurde lykwols yn de tsjerkeboeken wol koai-

kers ūnder Ie neamd.De oplossing waard fūn yn it Quotisa-

tiekohier fan 1749; Johannes Haijes wurdt dźryn "koyker"

fan Ie neamd, mar is yn it reėelkohier net ūnder Ie, mar

ūnder Ingwierrum te finen.

It wurdt wat dśdliker as de earste kadasterkaart fan 1832

fergelike wurdt mei it floreenkohier fan 1858. Der lizze

sa'n tsien stikken lān om de koai hinne dy't ūnder Ie

thśshearre, mar ek in fiiftal dat ūnder Ingwierrum heart.

Twa stikken lān wurde noch oanslein ūnder Eanjum; de koai

leit dus mei rjocht op it grinsgebiet fan trije doarpen.

Frjemd is ek dat de koai mei twa stikken lān ūnder Ing-

wierrum heart, mar dat de bewenner fan it koaihūs yn de

boeken ūnder Ie beskreaun wurdt.

1700. De earste besitter fan it stik lān wźr't de koai yn

letter tiid op oanlein waard, is in Taecama. Hy ferhierde

dy 8 pm oan Teede Sioerds. Yn 1714 is dūmny Theodorus

Crans eigner wurden, dy't Minne Lubberts foar 40 gūne yn

it jier as hierder hat. Tsien jier letter brūkt Folkert

Jans dizze stikken lān en hy krijt de helte yn eigendom.

1738. As Johannes Hayes as brūker op dizze 8 pm lān komt,

begjint der wat te feroarjen want yn 1744 stiet yn it ko-

hier:"Huis, Kooij en 8 pm land". Dit is de earste fermel-

ding fan de einekoai en it leit foar de hān te tinken dat

doe de koai oanlein is, ek al om't de kaart fan Schotanus

śt 1698 noch gjin koai oanjout. It is net alhiel wis dat

de koai yn 1743/4 oanlein is om't yn dy tiid de kohieren

net altiten sekuer byholden waarden. Fan Johannes Hayes

is yn alle gefallen bekend dat hy in koaiker wie. Der is

noch in reden om oan te nimmen dat de koai doe oanlein

is, om't de hierpriis ynienen fan 40 nei 140 gūne omheech

giet, ek al is der dan 10 pm mear lān by.

1760. Albert Douwes, bysitter fan de gemeente, wenjend yn

Mitselwier, is noch altiten mei de bern fan Folkert Jans

eigner fan de einekoai ūnder Ie. Yntusken is Harke Jacobs

as koaiker op it koaihūs telāne kaam. Hy is ek boer want

der is noch in 43 pm lān by de koai. Harke hat 5 kij en

in hynder op stāl en hat 2 pm ynsiedde as boulān. Mear

kij ha der de hiele 18de ieu net op de koaipleats west.

As Harke Jacobs yn 1766 komt te ferstjerren, bliuwt syn

widdo Minke Pytters noch in tal jierren op de koaipleats

wenjen mei har bern oant hja fan it gerjocht sein wurdt

dat hja "...Petrij en Maij 1787 in vrijdom (...) de hui-

singe en hovinge met de landerijen ende kooij, die de

denuntieerde van de denuntianten in bruikma heeft..."

ferlitte moat. Wźrom't soks fia it gerjocht moast, is net

dśdlik. Yn alle gefallen sil no tsien jier lang Boele

Tijmens (letter neamt er him Kooistra) de koaipleats be-

wenje.

1805. Om 1800 hinne is it frijwat ūnrźstich op de koai yn

de Kolken. Earst ruilje Boele Tijmens en Gerrit Foppes

fan koai: Boele nei de koai ūnder Eanjum en Foppe nei de

koai ūnder Ie. Dat liket in hiel ein, mar dizze koaien

lizze net mear as hūndert meter fan inoar ōf! Trije jier

letter giet Gerrit Foppes nei in (weiwurden) koai ūnder

Ingwierrum en komt earst Geert Jacobs en letter Claas Ja-

cobs op de koai ūnder Ie. De hierpriis fan de einekoai en

29 pm lān is oprūn ta 232 gūne, in hierpriis dy't betelle

wurde moat oan Tjepke Wierds,Minne Alberts Douma en Jacob

Sjolles. Dizze trijekaart hat ek de koai ūnder Moarre en

de weiwurden koai ūnder Ingwierrum yn besit, dat dźr kin

it hieltiten feroarjen fan koaiker ek wol yn sitte.Tjepke

Wierds fan Nijtsjerk stiet te boek as keapman, dat faaks

hat hy foar de ferkeap soarge fan de fūgels dy't yn dizze

trije koaien fongen waarden.

1827.Yn oktober 1827 komt "Eene huizinge schuur en Vogel-

kooi" op de buorden. It liket in erfeniskwestje te wźzen

want der wurde tsientallen minsken neamd dy't in stikje

yn eigendom ha, as fād binne oer minderjierrige bern dy't

ek meipartsje moatte. Kornelis en Hartman Dirks Hartmans,

boeren ūnder Nes en Wierum, nimme de koai en koaipleats

en njoggen perselen lān oer foar in keappriis fan FL. 2362.

Ien fan de betingsten by dizze ferkeap is:"...De koper

van de huizinge en Vogelkooij zal de Vogels op tauxatie

moeten overnemen..." Mei dizze fūgels wurdt "it veerspil"

bedoeld, de einen dy't by de koai hearre en nedich binne

om de wylde einen yn de koai te lokjen. Dizze fūgels wur-

de ek wol "de flecht" neamd.

Yn de tiid fan de bruorren Hartmans wurde Kornelis Jelte-

ma, Jacob Hoekstra en Sjoerd Bijker as koaikers neamd.

1841. Mei Popke van Asperen, poelier yn Ljouwert, komt in

famylje yn it besit fan de koai dy't dat krekt in ieu

lang bliuwe sil. As poeliers hiene hja fansels ek belang

by it goed yn bedriuw bliuwen fan de einekoai. Yn de ear-

ste jierren dat Popke van Asperen de koai yn besit hat,is

Meindert Fokkes Kooistra de boer en koaiker op de pleats

mar dat feroaret as soan Jan van Asperen yn 1853 trouwe

sil mei Grietje Sijtsma fan Ie.

1853. Yn dat jier wurdt der nammentlik in nije pleats op

it stee fan de koaipleats boud; it is dśdlik dat Popke

van Asperen syn soan in goed hūs ta ha wol. De koaipleats

wurdt dan ek hast twa kear sa grut as (it koaihūs) foar-

hinne. In tinkstien yn de muorre seit: "Op den 26-5-1853

heeft Grietje Sijtsma oud 20 jaar den eersten steen aan

dit gebouw gelegd". As Jan en Grietje yn augustus trouwe,

wennet foar it earst yn de skiednis fan de koai de eigner

yn de koaipleats.

1870. Jan van Asperen stiet yn Ie bekend as in wat eksin-

tryk man, in tūke boer moat hy ek net west ha. Hy ferwik-

selt yn 1870 de koaipleats yn Ie mei in pleats yn Wargea.

Hy bliuwt wol eigner, mar de nije koaiker wurdt Cornelis

Hedzers Castelein, dy't śt in famylje stamt wźryn't al

sūnt 1537 koaikers foarkomme. Yn syn earste jier slagget

Castelein der yn om yn de moannen augustus oant en mei

febrewaris (dat is de fangsttiid fan dizze koai) sawat

alle dagen in tsiental einen te fangen en dat telt oan yn

sa'n lange perioade. As de prizen goed binne, yn guon

jierren tusken de 75 sint en in gūne, kin de hier fan de

pleats wol śt de fangst fan de koai betelle wurde.

Bewenners:

1853 Jan van Asperen

1870 Cornelis Hedzers Castelein

1892 Ruurd Cornelis Castelein

1905 Rinske Melles Castelein (skoansuster)

1912 Melle Arends Castelein

1934 Anne Arends Castelein

1946 Kornelis Thomas Boersma

1976 Thomas Kornelis Boersma

1980 Willem Andries Dijkstra

Ruurd Cornelis Castelein wie net troud en dźrom nimt syn

skoansuster(hja wie ek syn nicht) Rinske Melles Castelein

en de bern de koaipleats oer. Nei har dea yn 1911 waard

har soan Melle Arends Castelein de koaiker en hy hat op

de koai goede jierren makke. Hy hie in flecht fan sa'n

2000 einen yn de koai en hie elk foarjier mear as 150 ei-

nekuorren yn de koaibosk hingjen. Hy slagget der geregeld

wei yn om de hier fan de koaipleats te beteljen śt de op-

bringst fan de koai, in hier dy't noch altiten betelle

wurde moat oan de famylje Van Asperen fan Ljouwert. Elk

jier op 12 maaie komt Van Asperen persoanlik nei Ie om de

hier op te heljen. Melle hie dan de lange Goudse pipen al

klearlizzen yn de pronkkeamer. Lānhearre en pachter koene

dan ūnder it geniet fan in piip gegevens śtwikselje oer

it waar, it fūgeljen , it buorkjen en oer de prizen dy't

de fūgels opbrochten. Dat hat Popke van Asperen noch oant

op hege leeftyd dien.

Broer Anne Arends Castelein sil de lźste koaiker op de

Iester einekoai wźze. Yn 1943 hāldt hy der mei op,al wen-

net hy noch in pear jier op de koaipleats. De koai sels

is troch de lźste Van Asperen, wer in Popke, yn 1942 by

syn dea fermakke oan It Fryske Gea. Dizze natoerbesker-

mingsorganisaasje krige doe trije koaien fan Popke Van

Asperen: "de drie Eendenkooien behoorende tot mijne Kooi-

plaatsen onder Suawoude, onder Ee en onder Anjum". It is

wol spitich dat ien fan de betingsten wie dat er net mear

yn de koaien fongen wurde mocht.

It falt jin op dat eins nearne in namme foar de koai jūn

wurdt. Om't de Van Asperens sa'n grutte rol spile ha, soe

as namme "de Van Asperen Koai" net misstean. Yn 1858 komt

in stik lān foar dat "achter Harkemakooi" leit. Yndied is

dat de namme fan it stik lān efter dizze koai. Faaks kin

hjir tocht wurde oan Harke Jacobs as nammejouwer. In feit

is dat dizze namme net bestean bleaun is.

Kornelis Boersma is de earste bewenner fan de koaipleats

dy't eins neat mear śt te stean hat mei de koai sels, om

't It Fryske Gea de koai alhiel yn eigen behear hat. De

famylje Boersma buorket hjir oant yn 1980 as Willem

Dijkstra de pleats yn eigendom oernimt. De huzing is eins

noch krekt gelyk as doe't dy yn 1853 set is op in pear

wizigings yn de foarein nei. Sa is de molkenkeamer yn de

"hals" der net mear en is de giele fjūrharne, yn deselde

styl, ferpleatst nei in oar plak.

 


 

22. BEWENNERS: L.J. Grijpstra

A. Grijpstra-De Boer

ADRES: Omgong 7

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: Unia

FLOREENNUMER: 31

GRUTTE YN 1640: 85 pm

GRUTTE YN 1989: 20 HA

YN GEBRUK AS: Mingd bedriuw

HUZING: Kop-hals-romp 1815

EIGNER: Huzing: L.J. Grijpstra

Lān: Meardere eigners

 

 

Yn it doarp Ie binne twa pleatsen mei de namme Unia. Hja

steane ek noch sawat skean foarinoar oer oan beide kanten

fan de trochgeande wei yn Ie. De āldste pleats stiet op

de terp mei de efterein nei de wei ta en hat yn moaie

krolletters "Unia Zathe" en it jiertal 1815 op dy muorre

stean. Beide pleatsen ha te meitsjen mei de Meindersma-

famylje dy't hjir hast 200 jier taholden hat.

1640. Om't de pleats yn it register fan oanbring fan 1511

net werom te finen is (hy moat der wol west ha, sjoen de

hege lizzing op de doarpsterp) binne de earst beskikbere

gegevens pas fan 1640 yn it Stimkohier. Doe wiene der twa

eigners: "Juffrou Sytsma van Hallum voor de eene helfte

(papist) en Huibert Fransen tot Campen voor de andere

helfte". Brūker fan de 85 pm by de pleats wie doe Claas

Jelles. Mear gegevens binne der foar 1700 eins net al kin

konstatearre wurde dat yn it lźst fan de 17de ieu in part

fan it lān by Unia wei rekket want yn de floreenkohieren

hat dizze pleats letter altiten mar 45 pm lān mear. Faaks

sil ien fan de beide eigners fan 1640 it lān ferkocht ha

būten de hierder fan de rest fan de pleats om en is dat

lān doe by de losse lannen fersille.

1714. Yn de kohieren is nearne in namme foar de pleats te

finen dy't dochs altiten as Unia bekend stien hat. Dy

namme sil ōfkomstich wźze fan Jonkhear Julius Jelto van

Unia dy't nei 1700 in fjirtich jier lang eigner west hat.

Der is in mooglikheid dat al earder Unia's op dit stee

wenne ha want om 1500 hinne troude in Teth van Unia fan

Ie, mei Poppe Obbema , boer en hearskip fan Obbema state

op it Ald terp ūnder Ie.

Take Clasen wie yn 1714 de brūker fan de 45 pm lān fan

Unia wźr't noch 29 pm fan Bonia byfoege wie. Hy moast elk

jier 310 gūne opbringe foar it gehiel. Hast alle hierders

bleaune mar in jier as sān op de pleats en giene dan wer

earne oars hinne. Yn 1728 hat Jonkhear Unia de pleats

sels publyk ferhiere litten. Dat hat duorre oant 1734 ta;

elk jier kaam de siktaris fan de gemeente nei Ie om Unia

yn it publyk te ferhieren oan dyjinge dy't er it measte

foar deltelle woe.

1735. Nei dizze wat minnige tiid foar de pleats komt der

in grutte feroaring ta stān. Earst keapet de famylje Van

Burmania de pleats mar yn 1740 ferkeapje hja it hoarn-

leger oan siktaris Bergsma en hālde sels de helte fan it

lān yn besit. Mei de nije eigner Bergsma, syn famylje hat

pas nei 1800 it hoarnleger (en dźrmei de stim) ferkocht,

komt ek in nije hierder op de pleats: Sytse Johannes. Mei

him komt in famylje op Unia dy't in grutte rol spile hat

yn de skiednis fan dizze pleats, mar net allinne yn dizze

pleats mar ek yn in protte oare pleatsen yn Ie. Doarps-

en tsjerkesaken, ja sels gritenijsaken hie dizze famylje

in stim yn.

1760. Yn it lźste jier dat Sytse Johannes op Unia buorke,

hie hy 13 kij en 5 hynders op stāl en bebuorke hy 33 pm

boulān. Hy hie sa foar en nei sels ek al 54 pm lān kocht

dy't hy by de pleats brūkte. De hierwearde waard skat op

307 gūne. It jier dźrop is soan Johannes Sytses de baas

op Unia sate. Hy is troud mei Eelkjen Reinders en dy

skynt śt in rike famylje te stammen want al rillegau erft

hja in moai protte sinten: 1500 gūne, twa huzen, 27 pm

lān en nochris 3900 oan obligaasjes. Johannes sil in tūke

boer west ha want yn 1780 hat hy al 115 pm lān yn gebrūk

by Unia; dat lān hie hy śt oare pleatsen oankocht of as

los lān. Syn beslach fee rint dan ek stadichoan op en yn

1790 hat hy al 21 kij en 8 hynders op de pleats en brūkt

hy 51 pm foar bou. As yn 1791 in ein oan syn libben komt,

lit hy in grut bedriuw efter op de rāne fan de terp. Fan

syn eigendommen wurdt in ynfintaris opmakke dy't as ein-

sifer fl. 62.213,- hat, in geweldich kaptaal yn dy jierren.

De pleats mei 174 1/2 pm lān (wźrūnder 47 pm fan syn frou

Eelkjen Reinders) stiet op 15.000 gūne, "...de graanen op

de solder leggende en in de schuur sittende 2236 gulden,

de levendige haave, huismanne Reeuw en beslag op 3083..."

De widdo fan Johannes Sytses bliuwt net lang allinne en

trout mei Eelke Wiggers, letter neamt er him Meindersma,

dy't wierskynlik net śt it boere-libben ōfkomstich wie:

syn heit en broer wiene bakker. It bedriuw wreidet him

lykwols almaroan śt en krekt foar 1800 is der safolle lān

by Unia dat der in twadde bedriuw fan stifte wurde kin.

Eelke Wiggers lit oan de wei nei Tibben in grutte pleats

bouwe, krekt būten it doarp (Tibsterwei 1-3). In tink-

stien yn de gevel fermeldt: "In den Jaare 18 hondert men/

Vier Laagen Douwe en Fetse/ Eelkes Den eersten Steen

Alhier" en yn de top stiet it jiertal 1796. In pear jier

lyn is de efterein fan dizze pleats ōfbaarnd. It ferhaal

giet dat de stien fan de pleats ōfkomstich wie fan in

ōfbrutsen pleats śt it Bild (de stien en it oare materi-

aal soe op weinen nei Ie tabrocht wźze, wylst oan de byn-

ten wie noch te sjen wie dat dy earder brūkt wiene). Dat

de bouwers fan dizze pleats ryk west ha, koe men sjen oan

de tegeltsjes yn dizze pleats dy't sels op de bedstee-

doarren en yn de keamer fan de tsjinstfaam sieten! Eelke

Wiggers hat yntusken al in 218 pm lān by dizze nije

pleats yn gebrūk mei in skatte hierwearde fan fl. 2022,-.

De ālde pleats wurdt ferhierd oan Ype Ruurds dy't 3 kij

hat, folge fan Jan Gerrits dy't 6 kij op stāl hat. Dźr-

troch is it wol dśdlik dat de ālde pleats yn ferfal is en

troch wat gernierkes brūkt wurdt. As de jonges Fetse en

Douwe grutter wurde, moatte hja elk ek op in pleats fan-

sels en sa sil it kaam wźze dat yn 1815 in nije pleats

boud wurdt op it ālde stee fan Unia op de terp. De efter-

ein kaam nei de wei en krige moaie pilasters, krekt as de

pleats oan de Tibsterwei, de foarein kaam oan de Omgong

om de tsjerke. Nei heite' dea komt Douwe Eelkes Meinder-

sma op Unia, wylst Fetse op de pleats oan de Tibsterwei

bliuwt. It lānoankeapjen, mar ek it ervjen gie troch want

de beide jonges krije yn letter tiid net alline fan

harren twadde mem, Eelkjen Reinders en har famylje,

besittings, mar ek fan harren earste mem, in Fetje Douwes

Vlieg, de nedige sinten (bygelyks 7800 gūne doe't omke

stoar). Al mei al kamen der hieltiten mear sinten yn

dizze famylje en as heit Eelke Wiggers yn 1821 komt te

ferstjerren, ervje de soannen elk in pleats mei sa'n 30

stikken lān mei in skatte wearde fan fl. 35.000,- elk en

dźrnźst nochris in fl. 44.000 oan sinten en obligaasjes.

Hja holden 12.000 gūne ūnferdield wźrby't ek noch parten

sieten fan fiskersskippen yn Peazens. As men sokke grutte

bedragen yn it besit fan dizze mannen wit, dan is it wol

te begripen dat hja mear en mear pleatsen yn it besit

krigen (op syn heechst moatte de Meindersma's 8 pleatsen

yn Ie hān ha). De Meindersma's binne yn dit boek dan ek

noch te finen op de nūmers 19, 24, 25, 28 en 29, mar der

wiene noch wol mear pleatsen en stikken lān dy't hja yn

besit hiene. Gjin wūnder dat by de measte pleatsen net

mear it lān is dat dźr by ālds by hearde: der waard wol

gauris wiksele, want, sa as in bewenner fan Ie my ris

skreau: " 't Was toch alles Meindersma".

Troch harren besittings krigen hja ek in stim yn tsjerke-

en doarpssaken (de kolleksje Meindersma yn it argyf tsjū-

get dźrfan) en sa kin men op in stien yn de pastorijmuor-

re lźze: "Twee Eelkes hebben hier den eersten steen

gelegd, de stam van Meindersma mogt beiden 't aanzien

geven. Maak op den levensweg O Heer hun paden regt en

schenk dees kerk gemeente een u getrouwen knecht die haar

bestendig sticht door voorbeeld leer en leven. 1834". Dat

mear as de helte fan de tekst op dizze stien oer de twa

Eelkes giet, jout te tinken.

1883. As by it ferstjerren fan Douwe Eelkes Meindersma in

ynfintaris opmakke wurdt fan Unia sate docht bliken dat

er dan twa pleatsen binne; "de oude plaats" en "de nieu-

we plaats" wurde se neamd. Dy nije pleats is de pleats

oan de oare kant fan de wei, in pleats dy't sūnt 1965 ek

as namme "Unia Sate" draacht (net alhiel terjochte). It

measte fee is oerbrocht nei de nije pleats: "twee vare

koeijen (fl. 470) acht vette koeijen (fl. 1965) een kalfrier

(fl. 190) drie gelde koeijen (fl. 510) acht hokkelingen(fl.690)

vijf paarden (fl. 1240) en veertien kippen en een haan(fl.10)

..." wurdt der oan fee neamd. Op de ālde pleats bliuwe

ien ko, seis rierren en twa kokeallen. De prizen wźr't it

replik guod op skat wurdt, binne net te fergelykjen mei

hjoeddedei. Sa steane der yn it weinhūs in kapwein foar

fl. 250, in sjeas foar fl. 75, in twapersoans weintsje foar

fl.100 en in belslide mei alles der op en der oan foar fl.30!

De hiele 19de ieu bliuwe de Meindersma's yn it besit fan

Unia en pas yn it begjin fan dizze ieu komt mei Meindert

Eelkes Meindersma de lźste fan dizze famylje op de

pleats. Sels hat hy oant 1918 ta noch op Unia wenne.

1927. De grutte feroaring komt yn 1927. Unia sate wurdt

ferkocht en falt yn twa parten śtien: Teake Visser keapet

de skuorre, de hals en de helte fan de kop en Meindert de

Haan kriget de oare helte fan de kop as wente. Bewenners

fan de helte fan de kop:

1900 Meindert Eelkes Meindersma (simmerwente)

1918 Jan Krol

1924 Widdo Wouda

1927 Meindert de Haan

1935 Roel Miedema

1955 Hendrik Grijpstra

1960 Jan Grijpstra

Mei de famylje Grijpstra komme hjir wer minsken te wenjen

dy't de pleats sels ek yn hannen ha. Wie yn 1927 it berop

fan Teake Visser (de keaper fan de efterein) noch reid-

dekker en brūkte Jan Krol,molkrider, it lytshśs noch foar

syn molkauto, yn 1928 komt der wer in boer op Unia.

1928. Jan Grijpstra set it boerebedriuw op dit stee wer

fuort. Yn it earstoan stiet hy noch te boek as "voerman"

mar letter wurdt hy gernier. Syn famylje hat sūnt dy tiid

altiten op de pleats buorke dy't hja yn 1932 yn eigendom

krigen. Yn 1960 hat Jan Grijpstra de oare helte fan de

kop ek noch kocht en sūnt besit de famylje de hiele

pleats.

Lubbert en Hendrik ha earst tegearre it bedriuw fan har

heit oernaam, mar letter is Hendrik nei Ingwierrum rekke

(sjoch nr. 35). Dit bedriuw draait noch altiten mei sawol

fee as mei boulān.

Bewenners fan de pleats:

1900 Meindert Eelkes Meindersma

1927 Teake Visser

1927 Sietse Meijer

1928 Jan Grijpstra

1960 Lubbert Grijpstra

 

 

 


 

24. BEWENNERS: J. Hansma

Y. Hiemstra

ADRES: Humaldawei 39

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: 8

GRUTTE YN 1640: 40 pm

GRUTTE YN 1989: 24 pm

YN GEBRUK AS: Boupleats

HUZING: Kop-hals-romp 1841

EIGNER: Y. Hansma-Hiemstra

 

 

De pleatsen fan Jaap Hansma en Piet Meindersma op Grut

Midhuzen ūnder Ie (nrs. 24 en 25) ha beide op it ālde

hoarnleger fan Mockema stien as dźr ticht tsjin oan. Tus-

ken dizze twa pleatsen en dy fan Zijlstra yn, is it plak

noch te sjen wźr't Mockema yn it ferline stien hat.

De ālde Mockema stins is fuort nei 1700 ōfbrutsen en de

pleats dy't der doe noch stie, moast it yn 1849 oerjaan.

De fierdere skiednis fan Mockema stiet ūnder nr. 25 be-

skreaun om't dy pleats de namme Mockema oerkrigen hat. De

eardere bewenners fan de pleats fan Hansma ha fansels it-

selde meimakke as de stinsbewenners, yn safier as it om

oarloch en gewelt gie.

1640. Omdat dizze pleats yn 1511 net werom te finen is,as

it moast de pleats fan "Taka by Mockema Huijs" wźze mei

50 pm lān foar in hierwearde fan 18 ggūne, binne de ear-

ste gegevens fan 1640. Eigners binne dan Jonkhear Gerrolt

van Feitsma foar de iene helte en Juffer Popma en har

broer Hessel Popma tegearre foar de oare helte. Dy skie-

ding fan de pleats yn twa helten wat de eigners oangiet,

hat hiel lang duorre: oant 1768 ta. De pleats wie yn de

17de ieu 40 pm grut en in Beern Minnes wurdt opjūn as

brūker.

1714. Krekt foar 1700 kriget Gerryt Botma fan Moarre de

helte fan dizze pleats yn eigendom en syn famylje sil

oant 1788 ta as eigner te boek stean; earst Gerryt, dan

Jantie en as lźste Nanne Botma. De oare helte komt yn

hannen fan de widdo Verrucci en de widdo Steenhuijsen

(hja sille erfgenamten west ha fan broer es suster Popma)

Hierder fan de pleats is nei 1700 Bouwe Wytses. Hy hat

lange jierren op de pleats buorke en nei him syn widdo ek

noch in skoftsje. Foar de 40 pm lān fan de pleats moast hy

elk jier 80 gūne jaan, krekt 2 gūne de pūnsmjit. De

huzing waard taksearre op 600 ggūne en dat is bepaald in

lyts bedrach foar dy tiid, dat de huzing sil of lyts, of

yn ferfal west ha.

1760. Neidat Nanne Botma sels noch in pear jier op dizze

pleats buorke hie, kaam der wer in hierder dy't jierren

oanien hjir bleau. Dat wie Tjeerd Ydes dy't, krekt as syn

foargonger Bouwe Wytses, ek sate nr.11 bebuorke (sjoch

nr.25). Hoewol't Tjeerd op beide pleatsen as hierder oan-

jūn wurdt, wenne hy sels op nr.11 en op dizze pleats in

Lieuwe Luitjens, faaks in arbeider of lyts gernier dy't

ek op de oare pleats fan Tjeerd meihelpe moast. Lieuwe

hie teminsten mar 5 kij en 2 hynders en brūkte mar 1 pm

as boulān.

Tjeerd moat foar beide pleatsen mei hast 130 pm lān elk

jier 450 gūne oan Nanne Botma jaan.

As Sjoerd Jelles yn 1765 op de pleats komt, begjint der

stadichoan wat te feroarjen. Sjoerd bout syn beslach fee

śt ta in 9 kij, mar brūkt ek hieltiten mear boulān. Hy

begjint mei 9 pm en dat rint op ta in 30 pm yn 1780.

Sjoerd jout yn dat jier al 400 gūne oan hier foar de 54

pm dy't hy dan by de pleats hiert.

1785. Jacob Rengers is de folgjende bewenner en hy moat

hast wol famylje west ha fan Sjoerd Jelles; se neame har

letter teminsten beide Boersma. Jacob giet op deselde

foet fierder as syn foargonger en hat krekt foar 1800 al

in 44 pm boulān ta syn foldwaan. Hy hiert noch mear lān

by de pleats dy't dan al 65 pm grut is. De hier moat be-

telle wurde oan Dr. Tjepke Osinga dy't de hiele pleats

oerkocht hie fan de Botma's. Dat hat lykwols net sa lang

duorre want nei de Frānske tiid keapet Jacob Rengers de

pleats oer en dan hat foar it earst yn de skiednis fan

dizze pleats de brūker ek it eigendom yn hannen.

1828. Fetse Eelkes Meindersma wurdt de nije besitter fan

floreennūmer 8. Fetse is dwaande om hiel Grut Midhuzen op

te keapjen:dizze nūmer 8, nūmer 11 (sjoch hjirnei), nūmer

10 (Zijlstra oan de wei), nūmer 12 (it ālde Mockema) en

nūmer 37 (de Vlugt). Al mei al hat hy sa'n 278 pm lān yn

besit, dy't hy ferdielt oer trije pleatsen. De Vlugt komt

yn 1840 mei al it lān by dizze pleats, de Vlugt dy't doe

it eigendom wie fan Jelle Sjoerds Boersma (soan fan de

Sjoerd Jelles dy't fan 1765-1785 op dizze pleats buorke

hie). De Vlugt stie in eintsje it lān yn efter dizze

pleats en hat noch lang tsjinne as arbeiderswente. Der

wennen twa hśshāldings yn en yn 1960 is de boel ōfbrut-

sen. It wie in kop-hals-romp pleats dy't op in terp stie.

Dizze terp kin de namme ek oan de pleats jūn ha, want yn

tiden fan heech wetter koe it fee dźr op jage wurde en sa

flechtsje foar it wetter: de flecht-vlugt! It hiem moat

dus in saneamde "vluchtterp" west ha.

In pear lānnammen bewarje it oantinken oan de Vlugt:

De lytse Vlugt, De grutte Vlugt, De grutte fjouwer efter

de Vlugt en soksoarte nammen.

1841. As Fetse Eelkes Meindersma de Vlugt oerkocht hat,

lit hy de ālde pleats nūmer 8 ōfbrekke en set dźrfoar yn

it plak in nije kop-hals-romp pleats, sa't dy hjoeddedei

noch te sjen is. Dizze nije pleats kaam tichter by de wei

as syn foargonger (sjoch kaartsje). Yn de efterhśsmuorre

kaam it jiertalanker 1841 en yn de foargevel in tinkstien

mei de folgjende tekst: "Den 3 April 1841 werd door

Pieter/en Douwe Fetses Meindersma/de eerste steen gelegd/

De tijd vergrijst het licht verdwijnt/ Bewoon dit huis

als vreemdeling". Boppe op de pleats kaam sa as wenst in

ūleboerd, mar dat waard net mei swannen mar mei twa

hynders fersierd. Hjoeddedei is noch in protte bewarre

bleaun fan it gebou sa't dat yn 1841 delset is. De ālde

tegeltsjes yn blau en wyt en mei bibelske foarstellings

en weesbern, mei spinnekopmūntsjes en oksekoppen binne

noch te sjen. De lange gong hat noch houten poartsjes

wylst in "lykdoar" mei de foarstelling fan in libbensbeam

yn it boppeljocht, it oantinken fźst hāldt oan ālde tiden

doe't it byleauwe woe dat de deade troch in aparte doar

it hūs śtdroegen wurde moast. Sa'n aparte doar moast

tefoaren komme dat de geast fan de ferstoarne de

bewenners nei syn dea noch pleagje soe. Dy ferstoarne koe

ommers allinne de gewoane doar, de lykdoar waard oars net

brūkt as foar it śtdragen fan in lykkist.

It būthśs, mei noch stiennen drinkpotten foar de hynders,

it terskhśs mei de typearjende terskhśsfinsters, meitsje

it karakteristike fan dizze pleats folslein.

De bewenner fan dizze nije pleats waard Tjalling Jans

Alberda, troud mei Eelkje Fetses Meindersma. Syn heit

wenne op in pleats ūnder Ingwierrum (sjoch nr.42), mar hy

folge syn heit net op en nimt de nije pleats fan syn

skoanheit op Midhuzen foar kar! Sūnt dy tiid hat de fa-

mylje Alberda op dizze pleats taholden.

Bewenners:

1841 Tjalling Jans Alberda

1880 Fetse Tjallings Alberda

1918 Jan van Kuiken

1923 Jan Tjallings Alberda

1952 Sipke Hiemstra

1988 Jaap Hansma

Al dy tiid ha de Alberda's eigners/bewenners fan de

pleats west, allinne om 1920 hinne hat Jan van Kuiken in

pear jier as hierder op de pleats buorke. Foar't yn 1923

Jan Tjallings Alberda op de pleats kaam, is de komuorre

der śtbrutsen en in eintsje nei būten set. Sa kaam der

romte om fan it būthśs mei ien rige stālen, twa rigen mei

stālen te meitsjen(der mocht perfoarst neat fan de skuor-

re ōf!)

1952. As Sipke Hiemstra op de pleats komt, is it noch al-

titen in mingd bedriuw mei sa'n 35 HA lān wźrfan 't sawat

de helte foar it fee en de oare helte as boulān brūkt

wurdt. Yn 1960 is de keuken wat oanpast mei in grut rśt.

Oant yn 1968 ta ha der altiten noch houten blinen foar de

ruten sitten. Doe waard ek in glźzen poaterhok oan it

lytshśs boud. Sūnt 1983 wurdt al it lān brūkt as boulān.

Oant 1987 ta wie der in 120 pm lān by de pleats mar dy is

doe "śtinoar stood" sa't dat dan neamd wurdt en der bleau

noch mar 24 pm lān mear by de huzing. Jaap Hansma buorket

tsjintwurdich tegearre mei syn broer Ale, dy't ek wat lān

op Tibben hat.

 

 

 

 

 


 

25. BEWENNERS: P. Meindersma

M.M. Meindersma-Graafsma

ADRES: Humaldawei 35

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: Mockema State

FLOREENNUMER: 11

GRUTTE YN 1640: 88 pm

GRUTTE YN 1989: 48 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp 1907

EIGNER: Huzing: Maatskip T. en P. Meindersma

Measte lān: Nationale Nederlanden

 

 

De buorskip Grut Midhuzen , tusken Ie en Jouswier, hat yn

it ferline romrofte staten en stinzen in plak jūn. Tige

bekend binne Holdinga State , wźr't in pear jier lyn de

efterein fan opbaarnd is en Eernsma State dat krekt op it

grūngebiet fan Jouswier leit, mar de bekendste fan alle-

gear wie de Mockema State. No is de Mockema stins yn it

foarige al ōfbrutsen, mar it plak wźr't de stins stien

hat, is noch wol werom te finen: it stikje lān tusken de

trije pleatsen yn, dy't hjir op dit stee boud binne. De

efterste fan de trije wennet hjoeddedei Piet Meindersma

op.

It krekte ferrin fan de skiednis fan dizze pleats is net

mear nei te gean om't yn it begjin fan de foarige ieu de

Meindersma's de nūmers 8, 11 en 12 fan it floreenkohier

yn besit hiene dy't doe troch Fetse Meindersma en syn twa

skoansoannen, Tjalling Jans Alberda en Berend Willems

Terpstra, brūkt waarden. De lannen fan de ferskate nūmers

binne doe troch inoar helle,om't se dochs yn ien hān wie-

ne: wat it bźste by in pleats paste, waard by dy pleats

dien. Fan dy trije pleatsen binne der twa oerbleaun: de

pleatsen fan P. Meindersma en J. Hansma. De pleats fan

P. Meindersma kaam foaral śt 11 en 12 (12 = Mockema) en

omdat nūmer 12 ferdwūn is en nūmer 11 ek op it Mockema

hoarnleger boud is, hat Jan Tjallings Alberda yn dizze

ieu de pleats de namme "Mockema State" jūn.

1470. De earste Mockema, wźr't fan bekend is dat er hjir

wenne, wie Taecke Mockema en dat moat al foar 1470 west

ha. Syn widdo troude letter mei Taecke van Helbada dy't

him doe ek "Mockema" neamde. Dizze Taecke Mockema hat

faaks yn 1511 noch libbe,want dan komt yn it register fan

oanbring in "Taka van Mockema" foar.

1500. De soannen fan Taecke Mockema, Popcke, Tjaerdt en

Gerbrandt, komme yn ferset tsjin de Saksers at dy krekt

foar 1500 Fryslān yn besit nimme wolle. Hja geane op de

flecht būten Fryslān, mar stjoere 12 mannen nei harren

stins ūnder Ie om fan dźrśt de Saksers te bestrunen. Hja

sizze ta dat se de mannen helpe sille as de Saksers har

oanfalle wolle. Dy Saksers komme lykwols te witten dat op

de Mockema stins wer tsjinstanders wenje en stjoere in

leger om Mockema oan te fallen. Hoewol "...dat huys

sterck was ende dick van mueren..." kinne de mannen de

stins net hālde, benammen net as der swierder geskut yn-

set wurdt. Der komt ek net help opdagen en as op in nacht

seis fan de mannen noch flechtsje kinne, wachtet de oare

seis in skriklike dea op it Sjaerdemahūs yn Frjentsjer.

De bruorren binne ūntkaam, mar yn 1512 wurdt Gerbrandt

dochs ūnthalzge en rekket Tjaerdt nei Grinslān wźr't ek

Popcke ferbliuwt. Pas at de Saksers it lān śt binne, kin-

ne hja werom nei de Mockema stins. Dy stins wie troch de

Saksers nei de striid mei de grūn gelyk makke mar wurdt

wer opboud.

1511. Popcke Mockema wurdt yn it register fan oanbring de

eigner neamd fan de Mockema State, doe 96 pm grut. Popcke

sels wenne op de stins en de slotpleats waard hierd troch

"Grote Minne" foar in hierpriis fan 33 ggūne. Popcke

stiet noch by mear pleatsen as eigner fermeld en by ien

dźrfan stiet "...Taka by Mockema Huijs..." Dy pleats moat

dus tichteby Mockema stien ha en is faaks werom te finen

as de pleats fan J. Hansma (sjoch nr. 24). Dat de Mocke-

ma's in grutte ynfloed hiene yn Ie mar eins yn de hiele

gemeente,ja sels yn hiel Fryslān, docht bliken śt it feit

dat heit Taecke en syn trije soannen alle fjouwer behear-

den ta de 40 minsken dy't it heechste ynkommen śt grūn-

besit yn Fryslān hiene: Take 169 ggūne, Gerbrandt 172,

Popcke 162 en Tjaerdt 149 ggūne! Dy ynfloed ferklearret

ek it grytmanskip fan Tjaerd yn 1494 (hy wenne meast yn

Dokkum) en dat fan Popcke dy't yn 1515 beneamd waard ta

Geldersk grytman. Om't de Geldersken it ferlieze moasten

doe't Karel V hjir de baas waard, hat hy net lang grytman

west.

1579. Popcke hat oan syn dea yn 1554 ta op de opnij

opboude stins wenne; syn frou Tietcke van Sjoerda hat him

trije jier oerlibbe. Yn in register fan 1579 wurdt Taecke

Mockema besitter fan de stins neamd, wylst Kempa Mockema

faaks de slotpleats brūkt ha sil (ek hy sil him wol neamd

ha nei de pleats dy't hy bebuorke). Yn alle gefallen kri-

get in broer, Sieds van Mockema, letter de State.

1640. Jonkhear Sicco van Grovestins is yn it Stimkohier

fan 1640 de eigner fan de State, tegearre mei de bern fan

Jonkhear Idzart van Burmania. Pytter Annes brūkt de 84 pm

dy't dan by de State hearre. Fan 1688 ōf brūkt Jacob Mac-

kes de State en hy sil yn 1700 de nije eigner wurde fan

"...seeckere Sathe en Landen met 't oud stins en stathe

Mockema genaemt..." Hy keapet alles foar in priis fan

7476 ggūne fan Ernst Mockema van Haringsma toe Sloten

dy't oan him hālde wol "...'t gestoelte in de kercke der

Stadt Doccum, Mockema gestoelte genaemt..."

De "oud stins" wurdt dan al rillegau ōfbrutsen en yn 1849

ferdwynt ek de pleats dy't op it ālde stee fan Mockema

stie. In jier as wat lyn binne der op it plak fan it ālde

Mockema noch ālde Friezen (grouwe stiennen), stiennen kū-

gels en knibbelskiven fan minsken fūn(soene dy noch foch-

ten ha tsjin de bewenners fan Mockema?) . Ek stikjes glźs

fan de āld stins śt omtrint 1580, en tal fan potskerven

śt it tiidrek fan 800-1900 kamen doe wer foar it ljocht.

Wie de skiednis fan Mockema hjirmei ōfrūn,de skiednis fan

de pleats dy't ek op it hoarnleger stie, giet oant hjoed-

dedei ta troch.

Yn 1640 hierde Dirk Tierx dy pleats,88 pm grut,fan desel-

eigners as fan de State.

1714. Gerryt Botma fan Moarre hat it eigendom krigen en

hy lit Bouwe Wytses de pleats bebuorkje. Bouwe jout elk

jier 250 oan hier en de huzing is yn dy tiid 2200 ggūne

wurdich wat in behoarlike priis śtmakket.De famylje Botma

hat oant 1788 ta dizze pleats yn besit hān en hja moatte

goede lānhearren west ha want de measte boeren hālde it

lang fol op dizze pleats: Bouwe Wytses en syn widdo in

tritich jier en Tjeerd Ydes noch langer(sjoch ek nr. 24).

1760. Tjeerd Ydes en syn foargonger brūke by dizze pleats

ek sate nūmer 8 en kinne sa oer hast 130 pm lān beskikke.

Tjeerd brūkt syn lān foar it grutste part as boulān (70

pm) en hat in beslach fee fan 7 kij en 6 hynders. Troch

de feestjerte fan 1770 rint it tal kij werom, mar dat

wurdt net, sa as by de measte pleatsen, wer goedmakke yn

letter tiid. Dat komt om't Tjeerd en syn opfolgers tenei

allinne mar mear beskikke kinne oer dizze pleats mei't de

Botma's yn 1778 earst pleats 8 ferkeapje en in pear jier

letter ek dizze pleats yn oare hannen oergean litte.

Foar in lyts tal jierren wurdt boargemaster L.R. Sinia

fan Dokkum de eigner en hy lit Hendrik Ages foar 590 gūne

yn it jier de pleats bewenje. Hendrik Ages makket bźste

jierren op dizze pleats want stadichoan rint it tal kij

omheech fan 6 ta 11 stiks en it tal pūnsmjit boulān fan

35 ta 50 pm.

1795.Dźr komt in ein oan as Claas Lolkes, letter neamt er

him Venema,de pleats oerkeapet.Hy hat lykwols mar de hel-

te mear yn besit en moat in 27 pm lān oan Eelke Wiggers

litte, dy't him letter Meindersma neamt.Sa komt de earste

eigner mei de namme Meindersma oan lān śt dizze pleats en

dat is sa bleaun oant no ta.

Claas Lolkes moat der wat los lān byhiere om libje te

kinnen.Dat sil him wol slagge wźze want pas nei 1818 fer-

keapet hy de hiele pleats oan de Meindersma's. Syn soan

Gerben Klazes Venema wennet letter op floreennūmer 10

(sjoch kaartsje). Troch de opgeande tiden wurdt de helte

fan dizze pleats op likefolle opbringst skat as 20 jier

earder de hiele pleats!

1828. Eelke Wiggers Meindersma en nei him syn soannen

Douwe en Fetse ha nei de Frānske tiid de hiele pleats yn

hannen krigen (sjoch ek nr. 22). Wylst Douwe Eelkes op

Unia wenne, kaam Fetse Eelkes op dizze pleats telāne.

Eigners/Bewenners:

1828 Fetse Eelkes Meindersma

1847 Berend Willems Terpstra troud mei Teatske

Meindersma

1875 Willem Berends Terpstra

1908 Fetse Pieters Meindersma

1922 Pieter Fetses Meindersma

1952 Taekle Pieters Meindersma

1985 Pieter Taekles Meindersma

Doe't de famylje Terpstra de pleats yn eigendom hie,

waard de pleats fan 1896-1908 ferhierd oan de widdo

Zijlstra en har soan Jacob Douwes, mar fierders hat de

pleats altiten troch de eigners bewenne west.

1907. "Ee. 20 Febr. Van de gewone ongevalletjes, die de

storm Dinsdagnacht veroorzaakt heeft, hebben we hier ons

gewone aandeel gehad. Erg heeft de wind het echter

gemaakt bij de boerenhuizinge bewoond door de wed.

Zijlstra te Midhuizen, eigen aan den heer F.P. Meindersma

te Engwierum. Het dak van huis en schuur is weggeslagen,

de achtergevel van de schuur ingestort. Binnenshuis zijn

vele balken verplaatst, gescheurd, sommige lijken geheel

verwrongen, zelfs de muren zijn eenige ct. meters verzet.

Een groot gedeelte van het graan, dat op zolder zat, is

weggewaaid." Sa beskriuwt de Dockumer krante it resultaat

fan de wynhoas yn 1907 dy't alhiel nijbou needsaaklik

makke. De flier, guon muorren en bynten koene wer brūkt

wurde, mar fierder waard alles fernijd; ek de foarein

krige doe syn wat deftich uterlik. In gevelstien fertelt:

"De eerste steen gelegd/ door P. Fetses Meindersma/ 31

Julij 1907".

Yn de fyftiger jierren hearde der sa'n 85 pm lān by de

pleats, sawol bou as greide en waarden in 22 kij molken.

Sūnt 1979 is der in ein kaam oan it gebrūk fan boulān en

wurde alle 48 HA lān brūkt foar de 65 melkkij.

 

 

 

 


 

 

26. BEWENNERS: J. Pafforaad

P. Pafforaad-Talsma

ADRES: Tibsterwei 11

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 60 pm

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Stjelp 1926

EIGNER: F. Pafforaad

 

 

Op de krusing fan de Tibsterwei mei de Fjellingsreed en

oan de rāne fan de Kolken leit de pleats fan Jelle Paffo-

raad. De huzing leit der noch krekt sa hinne as doe't

pake Jelle Pafforaad dy yn 1926 sette litten hat.

1926. Jelle Pafforaad sr. wenne yn in hiel lyts spultsje

op de Tibster terp doe't hy de stap naam om in gruttere

pleats sette te litten. De bruorren Booijenga fan

Mitselwier krigen de opdracht om in bestek (foar FL. 350,-)

te meitsjen en hja berekkenen de kosten op FL. 10.600,-. It

gie oan, de timmerlju koene har gong mar gean en Jelle

Pafforaad sr. krige in nij spul krekt būten Tibben. Yn it

bestek stie wat in bysūndere betingst: "...Indien het dek

van riet uit het Grootdiep of poelen uit den omtrek ge-

maakt mag worden, dan wordt het ‚‚n honderd vijftig lager

aangeboden..." Dat tsjut op it winnen fan reid śt it

Dokkumerdjip, mar wiist ek op it bestean fan alderhande

puollen yn de Kolken yn dy tiid. De namme fan it stik lān

wźr't de pleats op boud is, sprekt hjir faaks ek fan: De

Biesjager. Yn dizze namme soe in ferwizing sitte kinne

nei de biezen dy't hjir foarhinne by de rūs stiene.(oare

betsjuttings fan bysjager binne grapmakker en helper fan

it gerjocht).

It lān dat Pafforaad brūkte, wie los lān śt de Kolken. It

lān yn de Kolken hearde net by in bepaalde pleats, mar is

yn de kohieren beskreaun ūnder de losse lannen. Sa ek de

biesjager. Pafforaad kocht it yn 1921 fan de famylje

Andringa de Kempenaer, in famylje dy't it troch fererving

śt de famylje Alberda van Ekenstein krigen hie.

Pafforaad sr. koe tige goed opsjitte mei de ālde (Abe)

Meindersma en dat koene net safolle minsken him neisizze.

Hy koe dan ek altiten wol lān fan Meindersma hiere en dat

hiene syn heit en pake yn de foarige ieu ek al dien.By de

jacht wurken hja ek wol tegearre.

1934. As soan Folkert Pafforaad de pleats oernimt, stiet

hy te boek as feehālder en lānbouwer. Hy hie 45 pm lān yn

gebrūk en in part dźrfan lei op de Tibster terp en wie

gaadlik foar boulān. Mei de ruilferkaveling is op dit lān

in foech boskje oanlein.

Yn de tiid dat Folkert op de pleats buorke, is der trije

kear ferboud om wat mear romte te krijen, mar dat hat

gjin ōfbreuk dien oan de būtenkant fan de huzing. Neffens

de ālde boutekening soe der allinne in rśtsje yn de

skuorre bykaam wźze. Fan binnen is der yn de rin fan de

tiid wol it ien en oare feroare om te foldwaan oan de

meardere easken dy't yn dizze tiid steld wurde oan de be-

wenberens fan in pleats.

1975. Jelle Pafforaad jr. is de tredde yn de famylje dy't

op dit stee buorket. Mei troch de ruilferkaveling hat hy

no sa'n 60 pm lān yn gebrūk dat alhiel brūkt wurdt foar

it fee. Wiene der yn it ferline in 35 kij,troch de super-

heffing is dat weromrūn ta in 25 stiks. In bysūnderheid

is dat hy stadichoan oergien is op reabūnt fee. In keppel

fan sa'n 60 skiep en wat fetweiders fulje it beslach fee

oan.

Dat guon lānnammen it lang śthālde kinne, wurdt hjir wer

ris dśdlik. Yn de papieren fan de famylje Meindersma śt

it begjin fan de foarige ieu wurdt de namme fan in stik

lān as "ourememm-acht" beskreaun. Dizze wat ūndśdlike

namme wurdt bekender yn in keapakte śt 1918 wźrby't Jelle

Pafforaad sr. in stik lān keapet mei de namme "oarememme-

acht"! (De acht fan beppe, soe men no sizze).

Bewenners:

1926 Jelle Pafforaad

1934 Folkert Pafforaad

1975 Jelle Pafforaad

 

 

 

 


 

27. BEWENNERS: J. Rotteveel

J. Rotteveel-Lauter

ADRES: Skieppereed 25

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 13 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: 1973

EIGNER: J. Rotteveel

 

 

Op it uterste puntsje fan it doarpsgebiet fan Ie, in goe-

de hūndert meter fan Eastrum ōf, leit de pleats fan Jan

Rotteveel. De wente liket maklik te datearjen troch de

jiertalankers yn de foargevel, dy't it jiertal "1816"

foarmje, mar dat is lykwols net sa. Dy jiertalankers bin-

ne ōfkomstich fan in āld spul yn Eastrum wźr't de famylje

Rotteveel earst wenne hat. Doe't dy pleats, bekend as "it

pleatske fan Koene", ōfbaarnd is, hat de famylje Rotte-

veel de jiertalankers fan de efterhśsmuorre meinaam nei

harren nije wente op dit stee. Ek fan de oare gebouwen op

it hiem is net maklik te sizzen yn hokker tiid dy boud

binne; der steane ek leafst trije skuorren op it hiem!

1832. Yn de ālde kohieren is dit stee net werom te finen,

dat de earste gegevens binne fan 1832 as it kadaster be-

gjint. Eigner is dan Theunis Lolles Hoekstra, arbeider śt

Ie. De hiele 19de ieu ha der Hoekstra's op dit stee wenne

en as de froulike Hoekstra's meirekkene wurde sels oant

nei de oarloch ta!

1872. Sa om 1872 hinne moat, tsjin it earste hūs oan,noch

in wente boud wźze, troch in broer fan Theunis Lolles. Yn

de befolkingsregisters stiet dat Lolle Theunis Hoekstra

yn it earste hūs wennet en dat Taeke Lolles Hoekstra mei

syn frou it twadde hūs bewennet. As dizze Taeke yn 1890

ferstoarn is, bliuwt syn widdo Baukje Sjoordema noch in

jier as tsien yn dit hūs wenjen, mar dźrnei stiet yn it

befolkingsregister "afgebroken" wylst it kadaster it hat

oer "stichting en slooping". Dat sil wol betsjutte dat it

hūs net mear bewenne , mar by it bedriuw brūkt waard (dat

sil dan de skuorre yn it uterste puntsje fan it hiem

wźze).

1896. Roelof Andries Dijkstra, "gardenier", kaam yn maaie

fan it jier 1896 fan Aldwāld nei dit stee. Hy wie troud

mei Rixtje Hoekstra, dochter fan Lolle Theunis Hoekstra.

It liket der op dat de āld man net goed mear foar himsels

soargje koe (hy wie doe ek al 82 jier) en dat syn bern by

him yn komme te wenjen om it bedriuw waar te nimmen.As hy

yn 1899 komt te ferstjerren, wurdt skoansoan Roelof Dijk-

stra de nije bewenner fan dit stee. Yn 1906 keapet hy fan

Baukje Sjoordema ek it twadde hūs wylst Baukje dźrnei by

him yn komt te wenjen.De namme fan de ālde Lolle Hoekstra

wurdt noch bewarre yn de namme fan it stik lān tichteby

de pleats: De Lolle' Fjouwer.

1926. Roelof bout yn 1926 noch in skuorre op it hiem en

dan steane der al trije skuorren: ien pleatske wźr't de

hśshālding yn wennet en twa skuorren dy't foar it bedriuw

brūkt wurde. Jierrenlang hāldt Roel Dijkstra op dit stee

ta,oant syn soan Taeke Roelofs yn 1963 it bedriuw fan him

oernimt. Taeke wennet lykwols mar ien jier as eigner op

de pleats want al yn 1964 nimt Jan Dijkstra de boel oer.

1973. Op 22 september 1973 komt in nije bewenner op dizze

pleats: Jan Rotteveel. Hy wenne yn it doarp Eastrum mar

troch de boppe al neamde brān moast hy in oar plak ha. Hy

hat earst noch in jier yn Ie wenne mar doe koe hy yn it

ramt fan de ruilferkaveling hjir komme. Hy hat in nije

huzing set en doe de ālde muorankers, dy't hy bewarre hie

fan syn eardere pleats mar oan de nije huzing befźstige.

It pleatske wie yn dy tiid yn eigendom oergien nei Hans

Joseph Roberz, keapman śt Castrop-Rauxel yn West Dśtslān.

Rotteveel hat yn 1980 it bedriuw oernaam en hy buorket op

it momint mei in 35 kij op sa'n 13 HA greide.

Bewenners:

1832 Theunis Lolles Hoekstra

1839 Lolle Theunis Hoekstra

1896 Roelof Andries Dijkstra

1963 Taeke Roelofs Dijkstra

1964 Jan Dijkstra

1973 Jan Rotteveel

 

 

 

 

 


 

28. BEWENNERS: W.G. Terpstra

B. Terpstra-Anema

ADRES: Humaldawei 28

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 60 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp 1856

EIGNER: Huzing: W.G. Terpstra

Lān: Fam. Stoop en W.G. Terpstra elk

in 30 HA

 

 

Oan de wei fan Mitselwier nei Ie, efkes foarby Midhuzen,

leit oan de rjochterkant dizze pleats. Hoewol't de pleats

it foarkommen hat fan in ālde Fryske pleats fan it kop-

hals-romp model, is dit net in āld stee. Yn 'e midden fan

de foarige ieu is foar it earst op dit plak boud wurden

en yn de sāntiger jierren fan dizze ieu hat de pleats de

foarm krigen dy't men hjoeddedei noch sjen kin.

1856. It stik lān wźr't dizze pleats op boud is, hat ear-

tiids altiten by Mockema State heard. Doe't Mockema śt-

inoar stood is, kaam dit stik lān, sa as safolle lān yn

de omkriten fan Ie, yn hannen fan de famylje Meindersma.

Fetse Eelkes Meindersma wie op'e helte fan de foarige ieu

de eigner fan Mockema en hy liet yn 1856 op dit stik lān

in pleats bouwe foar syn soan Eelke Fetses. Yn it argyf

fan de famylje Meindersma is de oerienkomst noch te finen

dy't sluten waard mei Hendrik Pieters Keuning, de timmer-

man fan Ie: "...dat H.P. Keuning voormeld het bouwen van

eene schuur en woning met de leverantie van alle daartoe

benoodigde matrialen te Ee zal verrigten, overeenkomstig

het daarvan bekende bestek..." De kosten fan dizze nijbou

wiene FL. 6420,- en soene yn trije terminen betelle wurde

(¬ part as de spanten stiene, ¬ as alles ūnderdak wie en

de rest in moanne nei de oplevering).

In tinkstien yn de efterhśsmuorre (eins net mear te lźzen

mar troch de foarige bewenners op in stikje papier set),

tsjūget op in echte Meindersma-manier fan it lizzen fan

de earste stien:"De eerste steen gelegd door/ Fetze Tjal-

lings Alberda 12 jaar oud/ Fetze Eelkes Meindersma 6 jaar

oud/ in den jare 1856 den ...../ De tijd rolt als een

bergstroom voort/ Maar eeuwig blijft des Heeren woord".

1899. Doe't de ālde Fetse Eelkes Meindersma stoar, waard

Eelke Fetses eigner fan de pleats, wźr't hy fan it begjin

yn 1856 ōf, al bewenner fan west hie. Dat hat net sa lang

duorre om't hy sels ek al rillegau stoar,dat doe naam syn

widdo Trijntje Sijtsma mei de āldste soan Fetse Eelkes it

bedriuw oer. Yn 1906, doe't mem ek stoar, waarden Antje

en Fetse Eelkes Meindersma elk foar de helte eigner.

Fetse bleau op de pleats wenjen oant 1926 ta. Fetse bleau

frijfeint en doe't hy yn 1930 stoar, kaam de pleats troch

fererving yn hannen fan de famylje Stoop: Johan Stoop,

dokter yn Utert, Francois, skipsboukundige yn Maasslśs,

en Sied, dūmny yn Taiz‚ yn Frankryk. Dat hat duorre oant

yn 1983 ta.

1926.As Fetse Eelkes Meindersma yn 1926 de pleats ferlit,

komt Goffe Wytses Terpstra fan Ternaard nei dizze pleats.

Sūnt dy tiid hat de famylje Terpstra altiten op dizze

pleats buorke.Doe't Goffe Wytses yn 1954 ophold, hat soan

Wytse Goffes de pleats oernaam. Hy hat yn 1963 de foarein

ferboud.Yn 1983 is it eigendom fan de pleats ek yn hannen

oergien fan de Terpstra's. Troch bybou fan silo's en in

rinstāl yn 1966 en 1976 hat de pleats it hjoeddeiske oan-

sjen krigen.

Bewenners:

1856 Eelke Fetses Meindersma

1899 Trijntje Siedses Sijtsma, widdo Meindersma

1904 Fetse Eelkes Meindersma

1926 Goffe Wytses Terpstra

1954 Wytse Goffes Terpstra

Der wurdt grute dat dizze pleats ūntstien wźze soe śt it

ālde Haaima, dat krekt efter dizze pleats,wat mear it lān

yn, noch as in heechje werom te finen is en soks is hiel

wol mooglik. Doe't dizze pleats boud waard, wie Haaima al

ōfbrutsen en it lān, ek yn hannen fan de Meindersma's,

waard by de nije pleats brūkt. In perseel lān, no yn ge-

brūk by Terpstra, "it Haaima hśsstee" hāldt hjir it oan-

tinken oan fźst. De lannen efter Haaima śt, ek yn hannen

fan de Meindersma's,stiene eartiids bekend ūnder de namme

fan "Koose' lannen". Dy "Koos" wie ek in Meindersma, dat

sadwaande.

 

 

 

 

 


 

29. BEWENNERS: P. Venema

B. Venema-Bol

ADRES: Tibsterwei 6

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: Papenhśsstee

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 45 pm

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Stjelp 1925

EIGNER: Huzing: P. Venema

Measte lān: P. Venema

 

 

"It Papenhśsstee", sa waard it stik lān wol neamd, wźr't

yn de tweintiger jierren dizze pleats op boud waard.Ek de

pleats sels waard yn letter tiid wol sa neamd, al is dat

wat yn it ferjitboek rekke. It stik lān kaam yn 1920 oan

Abe Sybenga, āld-boargemaster fan Eastdongeradiel. Hy hie

it kocht fan de Meindersma's dy't it al mear as hūndert

jier yn besit hiene. No wie Sybenga ek troud mei in lid

fan de Meindersma-famylje dat fier fuort rekke dit per-

seel net.

1925. Sybenga ferkeapet yn 1925 twa stikjes grūn fan dit

perseel oan Geert van der Zweep en Lieuwe Ferwerda. Dizze

beide mannen bouwe elk op har eigen stikje in nije huzing

Van der Zweep boude it hūs oan de Tibsterwei 6; hy wurdt

yn de stikken hieltiten gernier neamd. It wie mar in lyts

spultsje mei in pear kij en in 12 pm lān yn gebrūk. Dat

lān kaam hast allegear fan de yn 1796 boude pleats oan de

Tibsterwei 1-3 (sjoch nr. 22). Doe't dy pleats yn 1925

śtinoar stode, koene dit pleatske en dy fan Meinsma oan

de oare kant fan de Iester feart, boud wurde. Fan in part

fan dat lān koene dizze beide gerniersspultsjes yn stān

holden wurde.

1942. Soan Albert van der Zweep nimt yn de oarloch it

spultsje fan syn heit oer. It bliuwt in gerniersbedriuw.

Sa om 1950 hinne hat Van der Zweep in stik by de huzing

oanboud.

1961. Doe't Albert van der Zweep yn maaie 1961 nei Moarm-

wāld teach, kaam Pieter Venema as boer op dit bedriuw. Hy

hat it beslach fee śtwreide fan de 8 kij doe yn 1961, ta

in 30 kij no. Yn it begjin wie der ek noch in hoekje bou

by. Venema buorket no op sawat 45 pm lān, sawol eigen as

hierd lān. It bedriuw is troch de tiid hinne altiten lyts

bleaun, al hat dat ek syn eigen sjarme.

In nijsgjirrige lānnamme is noch "de bear", flak foar de

pleats oer en de Papenhśsstee is al neamd. Fan beide nam-

men is gjin betsjutting bekend, hoewol't in "bear" wol in

skuldeasker wźze kin en docht it papenhśsstee jin tinken

oan it hśsstee fan de Papen (= Roomsken). Mar dat is spe-

kulearjen en net mei wissichheid oan te jaan.

Bewenners:

1925 Geert van der Zweep

1942 Albert van der Zweep

1961 Pieter Venema

 


 

30. BEWENNERS: M. Wiersma

A. Wiersma-Krol

ADRES: Stienfeksterwei 57

WENPLAK: Ie

PLEATSNAMME: -

FLOREENNUMER: -

GRUTTE YN 1640: -

GRUTTE YN 1989: 100 pm

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: -

EIGNER: M. Wiersma

 

 

Op dit stee hat al in pear hūndert jier in hūs (as mear-

dere huzen) stien; de kaart fan Schotanus śt 1698 jout al

bebouwing oan. Gegevens śt letter tiid litte sjen dat der

doe gjin boerebedriuw yn wie,mar dat soks pas nei de oar-

loch it gefal west hat.

1714. As earst bekende eigner fan in hūs op dit stee kin

Jacob Sioerds beskōge wurde. Hy wenne hjir sels en de

hierwearde waard skat op 14 gūne. In jier letter ferhiert

hy de wente oan Claes Jans en kin dźrfoar dan 19 gūne

barre. It hūs krijt gauris oare eigners en bewenners oant

yn 1765 Syds Tjerks it eigendom oernimt. Hy is ek de ear-

ste dy't mei buorkjen begjint; in stik as trije kij meit-

sje syn beslach fee śt. Yn it jier dat Syds ferstjert,

stiet yn de boeken:"Syds Tjerks weduwe gehuwd aan Doye

Willems" Dizze Doye Willems en syn neiteam sille hiel

lang it eigendom fan dit hūs hālde al wenje hja hjir net

altiten.Sa giet Doye yn 1798 nei in hūs yn Ie en ferhiert

hy de wente oan Jitse Pytters. Hy hiert sels it hūs wźr't

Jitse earst yn wenne.

1800. Om 1800 hinne ferhiert Doye Willems it foar 40 gūne

yn it jier (in hege hier foar dy tiid om't it by de

measte huzen wol mei 20 gūne ophold) oan Wopke Pyters.

Doye Willems hiert sels noch altiten in hūs yn de buorren

fan Ie. As hy yn 1811 in famyljenamme kieze moat, wurdt

dat de wol wat bysūndere namme "Ruisch". Syn soan Willem

Ruisch nimt nei him de saak oer en it kadaster fan 1832

docht te witten dat dizze Ruisch de nūmers B 223, in hūs

en hiem, en B 224, in tśn, yn besit hat.

1866. Willem ferkeapet in stik fan dy tśn oan Pieter Ger-

bens Dijkstra dy't in hūs op dizze tśn bouwe lit.Sa stea-

ne der no twa huzen op dit stee, of eins trije want deun

tsjin de ālde seedyk, sawat op it jaachpaad, stie ek noch

in hiel lyts hśske wźr't krekt twa minsken yn wenje koene

1883. De famylje Ruisch bleau noch in oantal jierren eig-

ner fan it earste hūs, dat net botte grut west hat, want

de belesting oer de beboude oerflakte wie mar 15 gūne en

nei in fergrutting wurdt by de ferkeap yn 1883 oan Jacob

Dijkstra in belesting fan 40 gūne oanjūn. De Dijkstra's

dogge it hūs yn 1891 troch in fererving oer oan Jan Jacob

Douma, keapman yn Ie.

1902. Dizze Jan Douma keapet ek it hūs dat op de eardere

tśn boud wie wer oan en om 1913 hinne moat it ta ien wen-

te wurden wźze om't dan gjin bewenners mear fūn wurde:

1880 Johannes Durks Hoekstra (gie 1882 nei Amearike)

1882 Klaas Willems Ruisch

1899 Renske Gerbens Venema, widdo Ruisch

1900 Durk Eelzes Visser

1904 Durk Jans Dijkstra

? Rindert Nicolaas Monsma

1910 Fokke Jippes Koesema

Neffens it kadaster is pas yn 1942 troch "sloping en ver-

eniging" ien gehiel fan de huzen makke. Doe sil it earste

hūs sloopt wźze en it hūs op de tśn sil doe śtwreide wźze

lyk as de kadastrale tekening fan dy tiid sjen lit. Jan

Douma libbe doe al net mear (hy hat lange jierren yn dit

hūs stil libbe) en Reinder Douma hat, krekt foardat hy de

boel ferkocht oan Doede Miedema, alles ferbouwe litten.

1943. Doede Miedema wie brźgewipper op it Stienfek en hy

wenne dus krekt oan de oare kant fan it Dokkumerdjip. Hy

ferhiert it hūs oan Marten Knol en dy begjint yn 1946 mei

in buorkerij mei wat kealtsjes en in pear bargen. Hy hie

de diken yn hier om syn fee op te weidzjen en gers fan te

winnen. Hy wreidet de saak stadichoan wat śt en yn 1956

hat hy al in 63 pm lān yn hier, sawol diken as los lān.

Hy boude yn 1957 ek it earste hok dat plak joech oan in

13 kij.It kadaster neamt soks "verbouw en verandering van

bestemming". Troch śtwreiding fan it beslach fee moat der

wer romte komme en yn 1963 wurdt in hok fan it stien-

fabryk śt Eastrum oantśgd om in plakje te krijen op it

hiem. Yn 1966 hellet Krol sels it hok fan de dwinger fan

Ingwierrum yn syn hiele hear en fear op om oan it groei-

end ferlet fan romte te foldwaan. Dit keunststikje wurdt

śtfierd troch de bekende "alleskinner" op dit mźd: Freark

Zoodsma fan Iesumsyl. De grutte fan de bebouwing is troch

al dizze feroarings fan de 40 śt 1883, de 78 fan 1957 ta

in 123 yn 1966 wurden! It beslach fee makket dan sa'n 30

stiks kij śt.

1972. Marten Knol foarmet yn 1972 in maatskip mei Marten

Wiersma,syn skoansoan, mar dat hat net sa lang duorre: yn

1975 giet Marten Wiersma allinne fierder. Hy hat yn 1980

de grutte rinstāl bouwe litten en doe krige hy plak foar

de 80 kij dy't hjoeddedei it bedriuw śtmeitsje.

In lānnamme dy't noch it oantinken oan de ālde seediken

yn him draacht, is "it saadzen".

Bewenners:

1869 Gerrit Willems Ruisch

1875 Elisabeth Paulus Buwalda, widdo Ruisch

1880 Pieter Gerbens Dijkstra

1889 Gerrit Tiemersma

1900 Jelle Eeltjes Jansma

1901 Saakje Oenes Straatsma (sjoch ek nr. 4)

1914 Jan Jacobs Douma

1929 Reinder Douma

? Albert Alberda

1945 Marten Knol

1972 Marten Wiersma

 

 

 


 

31. BEWENNER: J.J. Beintema

ADRES: Tsjerkepaad 4

WENPLAK: Ingwierrum

PLEATSNAMME: Donia

FLOREENNUMER: 22

GRUTTE YN 1640: 110 pm

GRUTTE YN 1989: 11 HA

YN GEBRUK AS: Greidpleats

HUZING: Kop-hals-romp 1883

EIGNER: Huzing: J.J. Beintema

Lān: Famylje Beintema

 

 

De skiednis fan dizze pleats falt eins yn twa stikken śt-