PLEATSEN  YN  EASTDONGERADIEL

 

 

            Bewenne troch leden fan de Fryske Maatskippij

            fan Lānbou

 

            Utjūn by gelegenheid fan it 100 jier bestean

            fan de ōfdieling

            "Eastdongeradiel - Skiermuontseach"

            1889 - 1989

 

                             R. Tolsma

 

            Wurkgroep besteande śt:

                             K. de Graaf

                             J. Heeringa

                             D. de Jager

                             E. Smits

                             D. Zwart

 

            Foto's fan de pleatsen: H. Sterk

 

            Aldere foto's: Kolleksje D. Zwart

                           Bewenners

 

 

 

 

   


 

YNHALD.

 

 

 

    1. Wurd foarōf

 

    2. Ferantwurding

 

    3. Ynlieding

 

    4. Pleatsen yn Ealsum

       Pleatsen yn Eanjum

       Pleatsen yn Easternijtsjerk

       Pleatsen yn Eastrum

       Pleatsen yn Ie

       Pleatsen yn Ingwierrum

       Pleatsen yn Jouswier

       Pleatsen yn Mitselwier

       Pleatsen yn Moarre

       Pleatsen yn Nes (D)

       Pleatsen yn Nijwewier

       Pleats yn Peazens

 

    5. Bylagen:

       A. Boelguod Luitema sate, 1582

       B. Boedelbeskriuwing Lyts Eernsma, 1792

       C. Taksaasje fan fee Unia sate, 1852

       D. Untjouwing hierprizen Ida van Tiara sate

       E. Ferhālding kij-boulān yn de 18de ieu

       F. Hierkontrakt Grut Muontsehūs, 1556

       G. Hierkontrakt Ida van Tiara sate, 1805

       H. Bestek foar it bouwen fan in skuorre, 1779

       I. Famyljerelaasjes by boere-slachten

       J. Untstean fan de ōfdieling Eastdongeradiel-

          Skiermuontseach fan de Fryske Mij, 1885-1889

 

    6. Literatuer en rieplachte argiven

 

 

 

 

   


 

WURD  FOAROF.

 

 

 

    Doe't hūndert jier lyn guon  boeren  de  ōfdieling  East-

    dongeradiel-Skiermuontseach fan de Fryske Maatskippij fan

    Lānbou oprjochten, hat de wrāld der  gāns  oars  śtsjoen.

    Dochs hawwe op de hoarnlegers, wźr't wy hjoeddedei buork-

    je, ek doe boerehśshāldings wenne en libbe.

 

 

    It wie doe krisis:de tachtiger jierren fan'e foarige ieu.

    Ek yn dizze tachtiger jierren is it net maklik om boer te

    wźzen en te bliuwen. It tal boeren is gāns lytser wurden.

    Op hoefolle pleatsen as der oer hūndert jier noch  buorke

    wurde sil, wit nimmen.

    Dit hat foar it bestjoer de reden west om in  pleatseboek

    gearstalle te litten: in tiidsbyld fan 1989.

 

 

    In "sneupersploech" (Feriening fan Argyfūndersikers, nea-

    me se har) hat alle foarwurk dien.

    De hear H. Sterk fan Mitselwier hat de foto's makke.

    It bestjoer tanket al dizze minsken foar it protte wurk.

    Mar de measte tank giet śt nei Reinder Tolsma fan Easter-

    nijtsjerk. Hy hat alles sammele, oardere en de tekst  oan

    it papier tabetroud.

 

 

    Wy hoopje dat dit boek mei nocht lźzen wurde sil.

 

 

 

                            It Bestjoer:

 

                               A. Oosterhof, foarsitter

                               P. Jensma, skriuwer/ponghālder

                               A. Boomsma, twade skriuwer

                               W.H. Bakker

                               P. Meindersma

 

 

 

   


 

FERANTWURDING.

 

 

 

    It is al hast trije jier lyn dat foarsitter Oosterhof  en

    ūnderskreaune by-inoar yn de auto sieten en troch it  gea

    fan Eastdongeradiel rieden. It praat kaam op pleatsen  en

    har skiednis en de foarsitter brocht op it  aljemint  dat

    de  ōfdieling  Eastdongeradiel-Skiermuontseach   fan   de

    Fryske Maatskippij fan Lānbou oer in jier as wat 100 jier

    bestien hie.

    Hy sei dat it yn Grinslān by sokke gelegenheden wenst wie

    en skriuw in pleatseboek en fielde der in protte foar  om

    dat ek foar dizze ōfdieling te dwaan. Hy frege doe at ūn-

    derskreaune ek ien wist dy't soks dwaan woe. Dat wie  net

    sa maklik fansels, mar yn datselde jier kaam der in  fer-

    iening fan argyfūndersikers yn Dokkum ta stān.

    Underskreaune krige in sit yn it bestjoer en  goaide  dźr

    in baltsje op. Der wie in fiiftal leden fan de  klup  dat

    wol meiwurkje woe en in jier nei it  petear  yn  de  auto

    prate it bestjoer fan de ōfdieling mei it bestjoer fan de

    argyfūndersikers. It soe mar oangean. Alle leden  fan  de

    ōfdieling fan de Fryske Mij waarden oanskreaun om meiwur-

    king en gegevens en it wurk sette śtein.De pleatsen waar-

    den ūnder de leden fan de wurkgroep  ferdield  en  ūnder-

    skreaune soe it by-inoar brochte materiaal  oanfulle  mei

    gegevens śt eardere tiid en de einredaksje dwaan.

 

    Nei twa jier wurk leit it einresultaat foar jo en past it

    śs om tank te bringen oan al dyjingen dy't holpen  ha  by

    it tastānkommen fan dit boek.

    Yn it foarste plak bringe wy tank oan al dy  boeren  dy't

    har meiwurking joegen as har om gegevens frege waard.

    De argivaris fan it Streekarchivariaat yn Dokkum  en  syn

    persoaniel, altiten ree om te helpen en net  allinne  mei

    it oansjouwen fan boeken, mar ek mei it oantugen fan  ge-

    gevens dy't hja ūnder eagen krigen en dy't  foar  śs  fan

    belang wźze koene.

    De fotograaf de hear H. Sterk foar syn moaie  foto's,  de

    minsken op it Administratyf Sintrum yn Mitselwier foar de

    meiwurking en de minsken yn de doarpen dy't it konsept op

    flaters trochsjoen ha.

    In bysūnder wurd fan tank jildt foarsitter Oosterhof foar

    it byinoar swyljen fan de jongste gegevens en  it  troch-

    sjen fan it hiele manuskript.

    De gearstallers hoopje mei harren wurk de  bewenners  fan

    de pleatsen in deugd te dwaan, no't hja lźze kinne fan it

    hoe en wat fan harren pleats. Mar hja hoopje ek dat  oare

    minsken mei nocht dit boek lźze sille as hja troch it gea

    fan de Dongeradielen geane en graach wat witte wolle  fan

    de moaie pleatsen dy't er yn dizze kontreien lizze.

 

 

                                                  R.Tolsma

 

 

   


 

YNLIEDING.

 

 

 

    As men de skiednis fan 58 pleatsen beskriuwe moat, sil it

    net oars kinne as men moat gauris itselde ferhaal fertel-

    le. Ommers, hoewol't hast  elke  pleats  wol  wat  eigens

    trochmakke hat yn de rin fan de tiid, ha de measte pleat-

    sen ek dingen mienskiplik. Om no net altiten itselde  op-

    skriuwe te hoegen, is dizze ynlieding skreaun.

    By it lźzen sil opfalle dat de tekst  almeast  foarōfgien

    wurdt troch in jiertal. Dat is dien om it wat oersichtlik

    te hālden en jin yn steat te stellen om gau efkes wat nei

    te sjen. Dat it gauris deselde jiertallen  binne  hat  ek

    syn reden. It binne de jiertallen  fan  de  boarnen  dy't

    brūkt binne en wa't net thśs is yn dizze  matearje  wurdt

    oanret om it ūndersteande earst troch te nimmen. De boar-

    nen dy't it meast brūkt binne, wurde hjir  ien  foar  ien

    besprutsen.

 

    1511. It register fan oanbring. Dizze list jout  de  eig-

        ners en bewenners fan belestingplichtige huzen en lān

        en de skatte hierwearde fan it guod. Ynsteld troch de

        Saksen om as grūnslach te tsjinjen foar in grūnbeles-

        ting.Foar de measte pleatsen is dit de āldste boarne.

    1542. Benefisiaalboeken. Om't er wol gauris betizing  wie

        oer it lānbesit en oare ynkomsten fan de tsjerke,  de

        pastoar, de vicaris en de prebende, hat Karel V befel

        jūn om listen op te meitsjen fan grutte, neistlizzers

        en jierlikse opbringst fan it tsjerkeguod.

    1580. Register fan Geastlike Ynkomsten yn Eastergoa.  Mei

        de Reformaasje yn 1580, wźrby't it ferbean  waard  om

        Roomsk te wźzen, ha de Steaten fan Fryslān alle besit

        fan de tsjerken opskriuwe litten om er foar te soarg-

        jen dat dat yn hannen kaam fan de minsken fan de nije

        religy.

    1640. Stimkohier. Yn it skiere ferline hiene de besitters

        fan stimdragende pleatsen it rjocht om te stimmen  yn

        doarps-, tsjerke- en gritenijsaken. Dat kaam om't hja

        ek de belesting betellen. Dy kohieren waarden, om be-

        tizing en misbrūk tsjin te gean,  troch de Steaten yn

        1640 en 1698 yn druk śtjūn. Dźrnei waarden  de  stim-

        en floreenkohieren om de tsien jier fernijd: fan 1708

        oant 1858. It kohier fan 1858 is tige  wichtich  om't

        dźryn ek de kadastrale nūmers byskreaun binne. Sa kin

        men de eigners en bewenners fan in  pleats  weromfine

        oant yn 1640 ta, om't it floreennūmer  altiten  gelyk

        bleau, ek al waard de pleats yn stikken ferkocht.

        Minsken dy't wat yn de polityk te sizzen ha woene,gie

        it by it opkeapjen fan stimdragende pleatsen meast om

        de stim, it lān waard gauris ferkocht. As men fan  in

        doarp de helte plus ien fan de stimdragende  pleatsen

        yn hannen hie, wie men de baas. Yn Jouswier  hie  men

        oan fjouwer pleatsen genōch, yn Eanjum moast men hast

        tritich stimdragende pleatsen ha. Yn de doarpen waard

        by mearderheid fan stimdragende pleatsen  beslist, yn

        de gritenij gie dat mei de mearderheid fan doarpen en

        dat betsjutte dat men de mearderheid yn  sān  doarpen

        fan Eastdongeradiel ha moast. No wiene der yn de hie-

        le gritenij 321 stimmen, mar as  men  allinne  yn  de

        lytse doarpen pleatsen yn hannen krije koe,  hie  men

        oan 58 stimdragende pleatsen genōch. As men  dat  net

        allinne rźde koe, woene famyljeleden noch wolris hel-

        pe en oars moast er jild op tafel komme om stimmen te

        keapjen, jild dat men gau genōch werom fertsjinje koe

        as men ienris grytman wie om't dan  allerhande  baan-

        tsjes (dy't goed fertsjinnen) binnen it berik kamen.

    1714. Reėelkohier. De kohieren fan de "reėele  goedschat-

        ting", yn 1711 ynfierd as in oarlochsbelesting, waar-

        den elk jier byholden en joegen de eigners,  hierders

        en de hierwearde fan pleatsen, los lān en huzen  oan.

        Se waarden better byholden as de  floreenkohieren  en

        litte de echte wearde better sjen. Wie it by de  flo-

        reenkohieren sa dat er altiten likefolle stimdragende

        pleatsen  yn  in  doarp bleaunen, yn de reėelkohieren

        komme ek nije huzen en pleatsen foar.

        Yn Westdongeradiel is it earste reėelkohier fan 1713.

    1760. Speciekohier.Dit kohier jout "de vijf speciėn" oan,

        fiif ferskillende belestingen:

        a. It skoarstienjild ( FL. 3,- de skoarstien) moast  be-

           telle wurde fan elke skoarstien dy't de huzing ryk

           wie. In fjoerharne telde foar de helte.

        b. It haadjild. Wa't mear as 600  gūne  oan  fermogen

           hie, moast haadjild betelje, wa't minder as 600 cg

           besiet, koe mei healhaadjild ta. It moast  betelle

           wurde fan elk ynwenjend persoan boppe de 12 jier.

        c. Hoarnjild. Fan elke ko fan trije jier en ālder wie

           men hoarnjild ferskuldige, jongere kij  joegen  de

           helte, wylst oksen en bollen frij wiene. It opjaan

           fan it tal kij kin men moai it ferrin fan  it  be-

           slach fee fan in pleats oan sjen.

        d. It middel op de ynsiedde lannen. Alle  pūnsmjitten

           lān dy't ta de  ikker- as  tśnbou  brūkt  waarden,

           moasten ek opjūn wurde.

        e. It hynstejild. Ek foar elk hynder moast  belesting

           betelle wurde (op foalen nei).

        De speciekohieren begjinne yn Eastdongeradiel yn 1760

        en einigje yn 1805. Yn Westdongeradiel rinne  se  fan

        1748 oant 1805.

    1832. Kadaster. Hoewol't men fan 1820 ōf al  dwaande  wie

        mei it opmjitten fan perselen lān en  huzen,  begjint

        it kadaster offisjeel yn 1832 te rinnen. De kadastra-

        le lźgers jouwe de eigners en de grutte fan de perse-

        len oan. Ek oare gegevens kin men  fine:  "slooping",

        nij- en herbou, ferkeap, fererving,  skieding,  skin-

        king, bestimming, stifting ensfh.  Spitich is dat  it

        krekte jier net oanjūn wurdt. Der  stiet  "dienstjaar

        1895", mar de prakryk hat śtwiisd dat it dan  ek  wol

        yn 1892, 1893 as yn 1894 bard wźze kin!

    1869. Befolkingsregisters. Yn Eastdongeradiel  wiene  der

        folkstellings yn 1829 en 1839 en kamen de earste  be-

        folkingsregisters yn 1849 en 1859. Pas nei 1869 binne

        se goed te brūken om't dan oanjūn wurdt wa't de folg-

        jende bewenner fan it perseel wurdt. De befolkingsre-

        gisters yn Westdongeradiel begjinne al yn  1840,  mar

        dy binne allinne alfabetysk en jouwe nea de  opfolger

        yn de bewenning.

 

    Noch in pear saken dy't in ferklearring  foarōf  freegje,

    binne:

    It jild.  De āldste boarnen jouwe it jild dat  in  pleats

        oan hier opbringe moast (as de keappriis)oan yn goud-

        gūnen. In goudgūne (floreen-florijn) wie in (rekken)-

        gūne fan 28 stuorren, dus  FL. 1,40. Letter krige men de

        carolusgūne fan 20 stuorren, sa't dy no eins noch  yn

        gebrūk is. Yn de tekst wurde de ōfkoartings ggūne  as

        gg en cgūne as cg brūkt.

    Kleasters. Yn East- en Westdongeradiel hiene de kleasters

        Sion (Nijewier), Weert (Moarre), Klaarkamp  (Rinsuma-

        geast) en de Abdij fan Dokkum in protte lānbesit.  Sa

        wiene fan de 19 stimdragende pleatsen fan Nijewier 18

        yn hannen fan it kleaster Sion. Yn de argiven fan  de

        kleasters binne noch wol wat gegevens  oer  kleaster-

        pleatsen fūn. As yn 1580 de  Reformaasje  yn  Fryslān

        plakfynt, giet al it kleasterbesit oer yn hannen  fan

        de Steaten fan Fryslān. Der wurdt in  "ontvanger  der

        Kloostergoederen" beneamd dy't registers oanleit.

        Der binne registers bewarre bleaun fan 1593, 1606  en

        1618. Nei dy tiid begjinne de Steaten stadichoan  dat

        kleasterguod te ferkeapjen om oan  sinten  te  kommen

        foar it beteljen fan de hege oarlochslesten. Yn 1624,

        1639 en 1640 fine ferkeapen plak, wylst  yn  1644  de

        lźste pleatsen ferkocht wurde.

    It niaerrjocht. Yn de Germaanske tiid wie it lān  fan  in

        doarp it eigendom fan de famylje as de  buorren  dy't

        yn dat doarp wennen; it lān koe dan ek  net  ferkocht

        wurde. Doe't dat letter al koe, holden de buorren  en

        de famylje it rjocht fan earste keap. It te  ferkeap-

        jen lān moast ōfkundige wurde en as in neistlizzer as

        in famyljelid der belang by hie, koe hy de keap  oer-

        nimme foar deselde priis. Hy lei der dan  it  "niaer"

        op. It sprekwurd "earne it near op  lizze",  fynt  yn

        dit ālde Fryske rjocht syn ūntstean.

        It joech gauris in protte argewaasje en kreauwerij en

        benammen as it om stimdragende pleatsen gie en  mear-

        der minsken belang hiene, waarden der gauris  rjocht-

        saken om fierd.

    Lān en huzing. Foar 1700 wie it yn it algemien sa dat  de

        boer hierder wie fan it lān,mar eigner fan de huzing.

        As de hiertiid om wie, wie de lāneigner ferplichte om

        de huzing tsjin taksaasje oer te nimmen (de nije boer

        koe dat ek dwaan fansels). Doe't om 1700 de tiden wat

        minder waarden, kaam it foar dat in  protte  hierders

        de hier net mear opbringe koene en fan de  pleats  ōf

        giene. De lāneigners namen de huzing op taksaasje oer

        mar om't der safolle huzings oernaam  wurde  moasten,

        wiene guon needsake om lān te ferkeapjen om oan  jild

        te kommen. Dan kaam it foar dat de opbringst  fan  de

        ferkeap fan de lannen dy't by in pleats hearden, min-

        der wie as de taksaasjepriis fan de huzing. Guon lān-

        eigners moasten dan har fermogen oansprekke en rekken

        oan leger wāl. Dźr kaam by dat hja ek neat hiene  oan

        in huzing sūnder lān dat hja diene de huzing  ek  mar

        fuort. Sa kamen lān en huzing gauris yn ien hān en de

        eigners lieten yn it hierkontrakt opnimme dat de nije

        hierder de huzing op taksaasje fan de lāneigner keap-

        je moast en dat hy dat jild nei ōfrin fan de hiertiid

        wer werom krige "op verbeteringe ofte verslimmeringe"

        (wat de huzing mear as minder wurdich wie, waard  dan

        ferrekkene). Letter feroare dat ek wer en wie de  hu-

        zing meast by de hierpriis ynbegrepen, soks wie  foar

        1800 by de measte pleatsen al it gefal.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 1. BEWENNERS:      P. Jensma

                    A. Jensma-Bakker

    ADRES:          Mockemawei 26

    WENPLAK:        Ealsum

    PLEATSNAMME:    Bloemendal, Clein Mockema, Stienstra

    FLOREENNUMER:   6

    GRUTTE YN 1640: 68  pm

    GRUTTE YN 1988: 160 pm

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         1982, bedriuwsgebou 1979

    EIGNER:         Huzing:     Bruorren G. en P. Jensma

                    Measte lān: Erven Wito Stoel

 

 

    Yn 1979 waard op in nij stee, efkes būten Ealsum, in nije

    pleats boud. It waard in grutte rinstāl en twa jier  let-

    ter waard dźr in kreaze wente nźst boud. Op dizze  pleats

    buorket de famylje Jensma no, mar hja hiene foarhinne  in

    pleats dy't yn it doarp Ealsum sels stie. Dat wie de twa-

    de pleats oan de linkerhān as men fan Mitselwier komt. Dy

    pleats stiet wol op in hiel āld stee en hat mear skiednis

    te fertellen as it nije bedriuw.

    1640. Op hiel ālde kaarten stiet dizze pleats  al  oanjūn

    as in stimdragende pleats en sels de namme stiet der  by:

    Bloemendal. By de Ealsumers stiet de pleats ek wol bekend

    ūnder de namme Clein Mockema. Sa op it earste gesicht ge-

    nōch oanknopingspunten  ta  skiednisskriuwing.  Dat  falt

    lykwols goed ōf as de stimkohieren rieplachte wurde: gjin

    Bloemendal as Lyts Mockema te bekennen. Ek it lźste  flo-

    reenkohier wźr't de kadastrale nūmers yn  steane,  bringt

    gjin oplossing: A 493, it nūmer fan de  pleats  yn  1832,

    komt net yn it kohier foar.

    Dan wurdt it muoilik om fierder werom te kommen,  mar  in

    tinkstien yn de pleats sels (by  de  foardoar)  jout  wat

    hāldfźst: "Jong-Heer Cornelis Michael/ de With/ heeft van

    dit Gebouw/ de eerste steen geleid/ Den 7den Junij  1757/

    Herbouwd in 1911". Yn  it  floreenkohier  fan  1857  komt

    yndied in Captein J. de With foar as eigner fan  pleatsen

    yn Ealsum. It binne der sels twa: de nūmers 4 en 6. Nūmer

    4 is de pleats yn de bocht fan de wei nźst Bloemendal  en

    dan moat nūmer 6 wol Bloemendal wźze.

    It earste Stimkohier, fan 1640, jout oan dit nūmer  6  ek

    noch wer in oare namme: Stienstra. Sa hat bliken dien dat

    dizze pleats wol trije nammen hān hat: Bloemendal,  Clein

    Mockema en Stienstra. De namme Bloemendal kin fansels wol

    te meitsjen hān ha mei it grut tal blommen dat yn de  tu-

    nen fan de pleats stie, mar wierskynliker mei  wat  oars.

    Tusken it ālde stee fan de Mockema Stins,  efkes  fierder

    it doarp yn (de greften binne noch te sjen) en Bloemendal

    hat ienris in grut bosk stien dat yn 1800 noch  yn  wźzen

    wie. Faaks hat ek ienris it stee fan  Bloemendal  ta  dit

    bosk heard, de namme Bloemendal soe hjir noch fan tsjūgje

    kinne. Clein Mockema, de twade namme, ferwiist dan nei it

    echte Mockema en fierder sille der dan foar 1640 ek  noch

    Stinstra's op dizze pleats wenne ha.  Dat  is  hiel  goed

    mooglik want ek yn de buorskip Ealsum-Sybrandahūs  is  in

    Stinstra sate.

    Sioerd Siolles widdo is de earst bekende bewenner fan dit

    stee. Hja hierde yn 1640 in 68 pm lān fan Ork van  Doyem.

    Dat is alles wat der foar 1700 bekend is fan Bloemdal.

    1714. De famylje Van Burmania is nei 1700 de besitter fan

    de pleats en der heart yn dy jierren in  52  pm  lān  by.

    Sipke Sijmens hiert, krekt as syn heit Sijmen Gomers foar

    him, de pleats tsjin in hier fan 150 gūne yn it jier  fan

    de Van Burmania's. De gebouwen wurde yn dy tiid  skat  op

    in wearde fan 1000 ggūne en dat is de lege kant it neist.

    Dźrmei is ek ferklearre dat in fjirtich jier letter  nij-

    bou plakfine moast.

    1757. As de famylje Van Burmania yn  1735  de  niisneamde

    pleats yn de bocht fan de wei keapet, begjint der wat  te

    feroarjen. Op dy pleats wie doe Douwe Pytters boer en  yn

    1744 wurdt hy boer op beide pleatsen fan de Van Burmania-

    famylje. It hat eigenskip oan te nimmen dat  de  gebouwen

    fan Bloemendal doe net mear brūkt waarden en dat Douwe op

    de pleats yn de bocht wenjen bleaun  is.  Douwe  hie  doe

    aardich wat lān ūnder syn behear: 53 pm en 64 pm.

    Yn 1757 geane de beide pleatsen yn oare hannen oer : Cap-

    tein Jan de With wurdt de nije eigner. Syn soan  Cornelis

    Michael leit yn dat selde jier noch de earste stien  foar

    de nijbou fan Bloemendal (de lege  taksaasjepriis  en  it

    troch ien boer brūken fan twa pleatsen wiisde al op it yn

    minne steat ferkearjen fan de  gebouwen).  Douwe  Pytters

    skynt goed mei syn nije lānhearre opsjitte te kinnen want

    hy buorket tenei op de nije pleats. Hy jout elk jier  337

    gūne foar de 56 pm lān dy't by de pleats hearre.

    Nijsgjirrich is noch  hoe't  "...De  Heer  Jan  de  With,

    Capteyn ter Zee, coper van twee zates en los land te Aal-

    sum..." de keappriis betelje moat. Hy betellet de  11.614

    gūne yn twa terminen, mar net oan Van Burmania sels,  doe

    grytman fan Ljouwerteradiel, mar oan de  ferskate  skuld-

    easkers fan dizze man! Se steane allegear neamd,  mei  de

    bedragen dy't se ha moatte en om  hokker  reden  har  dat

    jild takomt.

    1780. Soan Pytter Douwes buorket nei syn heit op Bloemen-

    dal foar in jierlikse hierpriis fan 383 gūne. It is yn de

    tiid fan de feepest en oan it beslach fee fan  Pytter  is

    krekt nei te gean wat er doe op syn bedriuw  geande  wie.

    Hie hy yn 1769 noch 20 kij, in jier letter  wie  dat  tal

    sakke ta 13 en in pear jier letter sels ta 7 kij. Yn  de-

    selde snuorje rint it tal pūnsmjitten boulān dy't  hy  yn

    gebrūk hat omheech fan 14 pm yn 1769 nei 59 pm  yn  1773.

    It is dśdlik wat hy dien hat: troch de feestjerte twongen

    hat hy greide skuord en dźr boulān fan makke. Letter sta-

    bilisearret him dat wer wat, mar it tal kij bliuwt  leger

    en it tal pūnsmjitten boulān heger as foar de feestjerte.

    It taheakke grafykje ferdśdlikt dat. It tal hynders  rint

    ek omheech as der mear boulān komt: fan 6 ta 9 stiks.  Ut

    dit alles docht bliken dat Pytter de risiko's fan syn be-

    driuw wat mear ferspraat hat.

    1800. Lieuwe Pytters, de tredde boer op Bloemendal śt syn

    famylje, moat it mei wat minder lān dwaan. Yn de  tachti-

    ger jierren fan de 18de ieu is der in skieding kaam  tus-

    ken it lān en it hoarnleger: it lān waard ferkocht en  it

    hoarnleger (en dus de stim!) bleau yn hannen fan De With.

    By de pleats bliuwt mar 31 pm lān en as Lieuwe krekt foar

    1800 it hoarnleger fan Bloemendal oerkeapet, is der  noch

    mar 10 pm fan de ālde pleats oer. Hy brūkt sels in 44  pm

    lān en de hierwearde dźrfan wurdt skat op 425 gūne.

    1818. Nei de Frānske tiid komt de famylje Banga yn it be-

    sit fan Bloemendal. Earst de bruorren Lieuwe, Sake en Jan

    (fan Siemon Banga) en letter harren  erfgenamten.  As  de

    registers fan famyljenammen fan 1811 der op neislein wur-

    de, docht bliken dat it hjir om deselde famylje giet om't

    Lieuwe  Pytters,  de  bewenner  fan  foar  1800,  dan  as

    famyljenamme "Banga" kiest. De famylje Banga is  dus  net

    allinne eigner, mar ek brūker fan it gehiel.

    1879. De lźste Banga dy't as eigner fan dizze  pleats  te

    boek stiet, is Siemon Sakes Banga. Hy ferkeapet de pleats

    oan de famylje Bierma. Watze  en  letter  Johannes  Idses

    Bierma hālde de pleats oant 1931 ta yn besit. Hja ferbou-

    we de pleats yn 1885 earst ris en yn 1911  wurdt  oergien

    ta it alhiel opnij opbouwen fan de pleats. It lytse tink-

    stientsje by de foardoar bewarret it oantinken hjir  oan.

    Hja bebuorkje de pleats net sels en  de  befolkingsboeken

    jouwe de folgjende bewenners:

    1880   Piebe Zadelaar

    1895   Jacob Sapes Dijkstra

    1896   Cornelis Jensma

    1896   Jan Elzinga

    1932   Gosse Jensma

    1954   Klaas Jensma

    1979   Gosse Jensma

    De Bierma's dogge de pleats yn 1931 oer oan  Wito  Stoel.

    1931. Wito Stoel hat lykwols noch  net  de  jierren  (syn

    heit Wytze ferstoar doe't Wito noch mar krekt berne  wie)

    en syn mem Cornelia Olie wurdt fruchtgebrūkster  foar  it

    libben. Hja trout foar de twadde kear mei dūmny  Hoek fan

    Hilversum. Nijsgjirrich is dat Stoel yn de  begjinjierren

    fan de radio fan berop "radiospreker" wie.

    1981. Nei't de famylje Stoel fyftich jier  Bloemendal  yn

    eigendom hān hie, kaam Boele Terpstra yn it besit fan  de

    pleats, dy't doe lykwols al gjin greidpleats mear wie. De

    famylje Jensma, sūnt de tritiger jierren al bewenner  fan

    Bloemendal, hie yn 1979 in nij bedriuw būten it doarp del

    sette litten. Klaas Jensma, en nei him  syn  soan  Gosse,

    wiene de lźste boeren op Bloemendal en doe't by  it  nije

    bedriuw būten it doarp in wente boud waard, kaam de  oare

    soan, Piet Jensma, hjir te wenjen.

 

 


 

 2. BEWENNERS       C.J. Overdevest

                    G.S. Overdevest-Van der Slot

    ADRES:          Hantumerwei 65

    WENPLAK:        Ealsum

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMMER:  -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1988: 75 pm

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Foarein 1922, bedriuwsgebou 1972

    EIGNER:         Huzing: C.J. Overdevest

                    Lān   : P. Brouwer (erfpacht)

 

 

    It karakteristike hūs dat by dit boerebedriuw heart,  hat

    net folle Frysk eigens. It hat  mear it  oansjen  fan  in

    foarnaam hearehūs. Dy foarein is dan ek net sa botte āld,

    it waard yn de tweintiger jierren fan dizze ieu boud.  Ek

    fierder is der net folle ālds oan dit  gebou,  śtsein  it

    ālde skuorke dan.

    1862. Dat klopt ek wol as de ālde kohieren  der  op  nei-

    slein wurde. Oant 1862 ta hat  dit  stee  altiten  greide

    west. It hearde ūnder de losse lannen fan Ealsum.  Pieter

    Siemens Hiemstra wie om 1850 hinne de  eigner  fan  dizze

    grūn. Yn 1859 ruile hy dit stikje lān mei Antje  Reinders

    Douma, widdo fan Klaas Klaver. Dizze Antje Bouma  lit  yn

    1862 in lyts spultsje delsette foar harsels en  de  bern.

    It moat in hiel lyts spultsje west ha; yn de stāl wie mar

    plak foar 14 kij. Fan dit lytse  spultsje  is  hjoeddedei

    allinne noch it skuorke  oerbleaun  (Der  is  lykwols  in

    mooglikheid dat dit skuorke om 1900 hinne boud is,  doe't

    der in protte oan de gebouwen feroare is).

    1888. As widdo Antje Bouma yn 1888 komt  te  ferstjerren,

    nimme har fjouwer bern it bedriuw oer. Uilke Klazes  Kla-

    ver en syn suster Klaaske buorke dan op it pleatske.Yn it

    earstoan stiet Uilke as keapman oanskreaun, mar letter is

    dat gernier wurden. It skynt hurd mei him efterśt te gean

    want yn 1905 giet hy fan it spul ōf en wurdt op in  leef-

    tyd fan 63 jier kostgonger yn in hūs yn it doarp  Ealsum.

    Uilke is ek al lang net mear mei-eigner fan de pleats;dat

    wiene sūnt 1893 Freerk en Klaaske dy't yn 1895 it bedriuw

    wer oan Pieter Sijmens Hiemstra  ferkeapje,  de  man  fan

    wa't it stik lān wie wźr't dit bedriuw op boud waard.Dźr-

    nei ha der oant 1922 ta hierders wenne.

    1922. Neidat ek noch Jilles Toornstra en Folkert Kiestra,

    keaplu śt Dokkum, yn it besit west ha fan dit bedriuw  en

    Anne Koopmans der brūker fan  wie,  kaam  yn  1922 wer in

    eigner/bewenner op dit pleatske. Dat wie Johannes Andries

    Brouwer. Hy lit de foarein fan it ālde spultsje  ōfbrekke

    en bout de foarein sa't dy der no noch stiet.

    Yn dy tiid wie der mar in 20 pm lān by dit bedriuw. Troch

    de famylje Brouwer waard er doe lān bykocht fan  de  ālde

    Brunia's pleats dy't alearen oan de oare kant fan de Pea-

    zens stien hat. Nei 1922  hat  dit  bedriuw  lang  yn  de

    famylje Brouwer west: Johannes die it bedriuw oer oan syn

    soannen Andries en Piet Brouwer,  wźrfan't  Piet  buorke.

    Hyhat ek de rinstāl by it bedriuw sette litte.

    1988. Doe't Piet Brouwer ophold mei buorkjen,kaam de hear

    C.J. Overdevest śt it  Nijmeegse wei om it bedriuw oan de

    Hantumerwei 65 wer fuort te setten.

    Bewenners:

    1862   Antje Reinders Bouma, widdo Klaver

    1888   Uitze Klazes Klaver

    1905   Jacob van der Meulen

    1907   Harmen Wiegersma

    1914   Minne Dirks Poortinga

    1916   Anne Jans Koopmans

    1919   ?

    1922   Johannes Andries Brouwer

    1968   Piet Brouwer

    1988   Cornelis Overdevest

 

 


 

3. BEWENNERS:      M.S. Terpstra

                    A. Terpstra-Tilkema

    ADRES:          Dokkumerwei 2

    WENPLAK:        Ealsum

    PLEATSNAMME:    Balstienpleats

    FLOREENNUMER:   15

    GRUTTE YN 1640: 541/2  pm

    GRUTTE YN 1988: 43  HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Kop-hals-romp 1862

    EIGNER:         K.H. Harkema te Enschede

 

 

    Dizze pleats wurdt wol  de  Balstienpleats  neamd.  Wźr't

    dizze namme krekt weikomt, is net mear bekend, mar it soe

    wolris te meitsjen ha kinne  mei  de  grutte  balstiennen

    dy't noch altiten by de homeie fan dizze pleats lizze. Yn

    it ferline stie de pleats hiel oars bekend.

    1511. Om it jier 1500 hinne wenne der in Sybren to  Sand-

    wegh op dizze pleats, alteast op de pleats dy't hjir  doe

    stie. Dy "Sandwegh" wźr't dizze pleats oan lei, stiet  no

    bekend as de Dokkumerwei. Men koe (en kin  noch)  op  twa

    manieren fan Dokkum nei Mitselwier komme: oer de  Sybran-

    dawei(hiel lang de haadwei) en oer de "Sandwegh". Oan  de

    Sybrandawei stiene (en steane) meardere pleatsen, mar oan

    de Sānwei leine doe mar twa pleatsen. Op de  grutste  fan

    dy twa wenne de niisneamde Sybren to Sanweij. Hy  hie  63

    pm lān yn gebrūk en moat dźr 22 gūne oan hier foar betel-

    je, hast 3 pm foar 1 gūne! Sybren is net de eigner fan de

    pleats; in Sypt Hanije hat mei 58 pm fierwei  it  grutste

    part yn hannen. Trije lytsere eigners, wźrūnder de tsjer-

    ke fan Ealsum, meitsje de 63 pm lān fol, dy't doe  by  de

    pleats hearden.

    1579. Neffens in belestingregister fan 1579  moat  yn  dy

    tiid in Olphert to Sanweij op dizze pleats wenne ha,  mar

    botte wis is dat net. Hy kin ommers ek op de lytse pleats

    oan de Sānwei wenne ha.

    1640. Nei dizze earste gegevens śt de 16de ieu duorret it

    in hiel skoft foar't de pleats "to  Sandwegh"  wer  neamd

    wurdt.Yn it Stimkohier fan 1640 stiet Schelto van Paffen-

    raed (śt namme fan syn frou) as eigner oanjūn fan de sate

    "Op de Santwegh". Van Paffenraed wie Papist stiet der  ek

    noch by. Dat wie wichtich yn dy tiid om't  Roomsken  (hja

    waarden papisten neamd) net stimme mochten. Lyk as yn  de

    taljochting al sein is, wie it besit fan in  stimdragende

    pleats foar 1800 wichtich om't men dan in stim hie yn  de

    doarps- en gritenijsaken.  De  eigners  fan  stimdragende

    pleatsen koene skoalmasters en dūmny's  kieze  en  bepale

    wa't wichtige baantsjes krigen yn de  gritenij. Hoe  mear

    pleatsen, dus stimmen, immen hie, hoe mear  sa'n  ien  te

    sizzen hie. Om't Roomsken net stimme  mochten  (hja wiene

    nei 1580 fan de ferkearde religy), waard  dat  wol  efkes

    oantekene yn de kohieren!

    Brūker fan de pleats yn dizze jierren wie in Jan  Sytses,

    mear is der net bekend.

    1714. Nei 1700 komme der wat mear gegevens beskikber.  Sa

    keapet krekt nei 1700 Ids Jans, hy wenne  op  Sjoarda  yn

    Easternijtsjerk, de pleats. Hy ferhiert de pleats oan  de

    Sānwei foar in 200 gūne yn it jier oan Pytter  Gabes.  De

    lannen binne allinne fan  Ids  Jans,  de  huzing  is  fan

    Pytter-boer. De wearde fan de huzing wurdt skat  op  2000

    ggūne, in aardich kaptaal yn dy  tiid.  Neitiid  rint  de

    hierpriis omheech ta 300 gūne en bliuwt  dźrnei  sa'n  50

    jier gelyk, ek al komme der oare hierders op  de  pleats.

    Sawat allegearre bliuwe se in jier as sān buorkjen op  de

    de Sānwei, wylst noch altiten de soannen fan Ids Jans,Jan

    en Johannes Ides, it eigendom fan de pleats hālde.

    1774. Tjerk Harmens wurdt yn 1774 de nije eigner  en  dan

    komme der mear feroarings. De hierpriis giet omheech  nei

    430 gūne en de hierder, Pytter Willems,  hat  ek  mei  de

    nedige swierrichheden te krijen. Sa wurdt syn beslach fee

    behoarlik śttinne troch de feepest dy't yn dizze  jierren

    wer opspilet. Hie Pytter yn 1770 noch  14  kij,  in  jier

    letter binne dat noch mar 9 mear. Om dochs troch de  tiid

    te kommen hat Pytter in part fan  syn  greide  skuord  en

    brūkt dat dan as boulān. De 5 hynders dy't ta dit bedriuw

    hearre, sille doe ek mear wurk krigen ha. Nei de tiid fan

    de feepest hat er wer 14 kij en brūkt er wer 32  pm  bou-

    lān; dit sil foar syn bedriuw  wol  de  bźste  ferhālding

    west ha. As Pytter Willems komt  te  ferstjerren  en  syn

    frou de saak bestjoere moat, rint it tal kij  wer  werom.

    Ek as de soan Sipke Pytters de pleats  yn  1780  oernimt,

    binne der mar 8 kij mear.

    1780. Yn Sipke syn tiid is der dan ek wat feroare.  Tjerk

    Harmens is noch wol de eigner fan it hoarnleger (en  dźr-

    mei fan de stim dy't op dit hoarnleger lei),mar it measte

    lān hat er ferkocht.Der wurde wol in stik as seis eigners

    fan stikken lān by dizze pleats neamd. It is  dan  dśdlik

    dat Sipke Pytters ek minder lān ta syn beskikking  krige,

    om't de measte nije eigners sels harren stikken lān brūke

    moasten. Oan it weromrinnen fan syn bedriuw te sjen,  hat

    hy ek net los lān byhierre kinnen.

    1800. De hierpriis fan  Johannes  Roelofs,  opfolger  fan

    Sipke Pytters, is oprūn ta 400 gūne. Hy hat wer wat  mear

    lān yn gebrūk, in 69 pm, en kin dźr in 6 kij en 5 hynders

    op ūnderhālde. Nei 1800 nimt de famylje Miedema it hoarn-

    leger en it measte lān fan dizze pleats oer fan de  widdo

    fan Tjerk Harmens.

    1862. De earste Miedema, Marten Franzes, komt yn 1826  yn

    it besit fan de pleats. Hy is ek de earste eigner dy't de

    pleats sels brūkt. Syn soan, Hendricus  Martens,  lit  yn

    1862 in nije pleats bouwe. Op de tinkstien yn  de  efter-

    muorre is dit fźstlein: "Den 8 Junij  1862  is  aan/  dit

    gebouw den eersten steen/ gelegd door mijn  zoon/  Marten

    oud negen jaar/ H. Miedema".

    Neffens de gelearden is doe de hiele pleats opnij  opboud

    al binne der yn de foarein stikken muorre te  finen  dy't

    alhiel opmitsele binne fan ālde Friezen. Dy soene dan fan

    de ālde pleats wźze kinne.

    De Miedema's, nei 1879 wer in Marten, ha noch  oant  1905

    ta eigner/bewenner fan de Balstienpleats west.  Dan  komt

    de pleats troch fererving oan in Taetske Douma dy't troud

    wie mei Jacob Harkema fan Grins. Sa komt de pleats yn  it

    besit fan de Harkema's. Yn  1946  keapet  Harmanus  Jacob

    Harkema, nōthanneler fan Grins, alles oer  en  hjoeddedei

    is syn soan K.H. Harkema fan Enschede de eigner.

    1905. As de Miedema's de pleats ferlitte, komt de  earste

    Terpstra hjir te buorkjen: Jabik Terpstra. Hy hat in jier

    as 28 op de Balstienpleats buorke en doe sels  in  pleats

    sette litten neffens  Amearikaansk  model.  Dizze  pleats

    stiet krekt foar Dokkum en wurdt gauris de "Amearikaanske

    pleats" neamd. De broer fan Jabik, Boele, waard doe  boer

    op de pleats en dy syn neiteam hat dźrnei altiten  op  de

    pleats "oan de Sānwei" taholden.

    Bewenners:

    1879   Marten Miedema

    1905   Jabik Terpstra

    1933   Boele Terpstra

    1945   Rienk Terpstra

    1968   Meile Terpstra

 

 

 


 

4. BEWENNERS:      J. de Boer

                    G. de Boer-Zijlstra

    ADRES:          Ezonbuorren 5

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    Guozzepōle

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1988: 60 HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1767

    EIGNER:         Bruorren Jan en Auke de Boer

 

 

    Hiel lang hat er op it stee fan de Guozzepōle, neamd  nei

    de oan de oare kant fan de seedyk lizzende Grutte en Lyt-

    se Guozzepolder, gjin sprake  west  fan  bebouwing.  Noch

    gjin mūne en noch gjin pleats, as men  soe  tinke  moatte

    oan it legindaryske Esonstźd dat hjir earne oan  de  oare

    kant fan de seedyk lein  ha  soe  (de  strjitnamme  Ezon-

    buorren hāldt hjir it omtinken noch oan fźst).

    1767. Dat feroaret lykwols as Marten Aedsges nei Iesumsyl

    komt. Marten kaam fan Aldwāld wźr't  syn  āldelju  ek  in

    pleats hiene. As hy trout mei Lysbeth Douwes fan  Beinte-

    mahūs ūnder Westergeast, doart hy it aventoer wol oan fan

    in nije pleats foar de Guozzepolders oer. Hy lit sels  in

    pleats sette en om't bekend is dat hy net in ryk man wie,

    sil hy de measte sinten wol liend ha moatte. Hy hoecht yn

    alle gefallen de earste jierren gjin haadjild  te  betel-

    jen. It measte lān, der hearde wol in 100 pm  lān  by  de

    nije pleats, hierde Marten Aedsges fan de Dykskontribśsje

    Eastdongeradiel, eigner fan it measte lān yn  de  Guozze-

    polders (ek wol it "Vogelland" neamd). "De Dyxcontributie

    de Gansepolder met huis vrij  van  Reėel  tot  den  jaare

    1800", sa wurdt de nije pleats yn de kohieren  omskreaun.

    It betsjut dat oant 1800 ta gjin  belesting  oer  de hier

    betelle hoegde te wurden. Itselde kaam ek foar  doe't  de

    Eanjumer en Ingwierrumer polders  fan  in  swiere  seedyk

    foarsjoen waarden.

    Hy begjint mei 6 kij en ien hynder, mar in pear jier let-

    ter hat er him foargoed fźstige mei 6 kij, 6  hynders  en

    30 pm boulān yn gebrūk. Dan kriget hy te meitsjen mei na-

    toerrampen. Hjoeddedei hat in boer dźr it measte net mear

    mei te krijen troch allerhande bestridingsmiddels  en  sa

    mar yn it ferline wie in boer omraak ōfhinklik fan de na-

    toer. Troch de feepest rint syn beslach fee werom  nei  2

    kij en 2 rierren mar noch grutter ramp is  de  trochbraak

    fan de seedyk fan de Guozzepolder. De hiele polder strūp-

    te der ūnder en it is dien mei it boulān: yn 1771 is noch

    mar 13 pm geskikt as boulān. It sil net de lźste kear wź-

    ze dat de boer op'e Guozzepōle lźst hat fan it  seewetter

    yn de polder. Sa streamde yn 1825 en 1836 bygelyks "...de

    hooge vloed aanhoudend en met kracht landinwaarts  in..."

    Yn 1772 liket alles wer yn oarder, al falt de  skommeling

    yn it tal kij wol tige op. Faaks hat er  noch  mear  lźst

    hān fan de feepest. It liket Marten Aedsges net sa te be-

    fallen op de Guozzepōle want hy sjocht om him hinne om in

    oare pleats. Yn 1771 keapet er De Vor yn Ingwierrum  foar

    21.000 cgūne, mar Hans van Wyckel en Douwe  Clases  lizze

    dźr it "niaer" op en Marten moat fan de keap  ōfsjen.  Yn

    1774 slagget it him dan dochs om op in pleats yn Kollumer

    lān te kommen. Dźr, mar mear noch yn Grinslān  wźr't  syn

    folgjende pleats stie en  wźr't  syn  neiteam,  de  Teen-

    stra's, grut wurden is, hat er bekendheid  krigen  as  in

    foaroanman ūnder de boeren.  Syn  skriuwboekje  wźr't  hy

    alles yn notearre wat syn buorkerij  oangie,  is  bewarre

    bleaun en okkerjiers yn boekfoarm śtjūn.

    1805. De opfolgers fan Marten Aedsges skine har wat  mear

    op boulān talein te hawwen. Harmen Martens  (1774),  Bote

    Sybes(1780) en mear noch Pytter Arjens Tamsma(1800) krije

    hieltiten mear pūnsmjit boulān yn gebrūk. Tamsma  hat  al

    56 pm boulān by de pleats en 12 kij  op  stāl  wylst  sān

    hynders it lānwurk dwaan  moatte.  De  hierpriis  fan  de

    pleats mei 117 pm lān is oprūn ta 964 gūne.

    1858. Martinus Aukes Wierda hat yn de foarige ieu in hiel

    skoft de hierboer op de Guozzepōle west. Hy komt al  foar

    yn 1858 en syn widdo Saakje Oenzes Straatsma hat nei  syn

    dea yn 1896 noch oant 1901 ta op de pleats wenne. Om 1850

    hinne is ek it wettermūntsje, tichteby de pleats, delset.

    Dy mūne moast it wetter om de pleats hinne wat yn betwang

    hālde, mar dy taak hat it gemaal op Iesumsyl al lang oer-

    naam. Yn de tiid dat Wierda hjir wenne, is der  hiel  wat

    oan de huzing feroare. De skuorre waard fergrutte  en  de

    hiele "kop" fan it gebou waard fan de sydkant  ferpleatst

    nei de foarkant sa't no noch it gefal is. Ek  de  tsjerne

    krige in oar plak: fan de skuorre nei it eardere plak fan

    de foarhuzing. Dat barde yn 1868, in hūndert  jier  nei't

    de pleats op dit plak delset is. Fan dy  ālde  pleats  is

    dus eins allinne mar in part fan de skuorre oerbleaun, de

    hiele foarhuzing is ferpleatst en feroare.

    1901. Fanśt Driezum wei kaam op 12 maaie  1901  Jacob  de

    Boer nei de Guozzepōle. Mei Jacob kaam de famylje De Boer

    op dizze pleats, in famylje dy't oant no ta  noch altiten

    op de Guozzepōle wennet. Jacob de Boer hat noch meimakke

    dat der yn 1914 in nij lytshūs set is, boud fan de  stien

    dy't frijkaam doe't it ālde opsichtershūs fan Iesumsyl ōf

    brutsen waard om plak te meitsjen foar in nijenien. Sawol

    de Guozzepōle as it opsichtershūs wiene ommers yn  hannen

    fan de Kontribūzje Seediken Eastdongeradiel.

    1981. Nei't de pleats fan de Dykskontribśsje Eastdongera-

    diel oergien wie nei Eastergoa's Seediken en  dźrnei  wer

    nei it wetterskip "Fryslān", kaam de famylje De Boer  be-

    gjin 1981 yn it besit fan de Guozzepōle.

    Bewenners:

    1858   Martinus Aukes Wierda

    1896   Saakje Oenzes Straatsma (widdo Wierda)

    1901   Jacob R. de Boer

    1931   Minze, Roelof en Frouke de Boer

    1955   Frouke de Boer allinne

    1964   Jan en Auke de Boer

 

 

 

 


 

5. BEWENNERS:      J. Boersma

                    R. Boersma-Van der Wal

    ADRES:          Sylsterwei 6

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    Nittema

    FLOREENNUMER:   18

    GRUTTE YN 1640: 63 pm

    GRUTTE YN 1988: 40 HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1890, efterein 1947

    EIGNER:         Moeder Wiersma Leen te Eanjum

 

 

    De earste pleats būten Eanjum oan de  linkerkant  fan  de

    wei nei Iesumsyl ta is Nittema sate. Dizze  kop-hals-romp

    pleats leit prachtich ferskūle  yn  in  mantel  fan  hege

    beammen. Nittema is yn it ferline wol  gauris  ferwiksele

    mei Eysinga sate, ek oan de  Sylsterwei,  mar  fan  dizze

    ālde pleats is allinne noch in wente op  in  terpke  oer-

    bleaun, efkes tichter by Eanjum.

    1511. It begjin fan Nittema sate koe wolris lizze yn de 7

    pm lān dy't in Ede Niethema yn 1511 yn besit hie. Dat lān

    waard brūkt troch Rypka to Taert.  No  leit  de  buorskip

    Teard sawat tsjinoer de foarein fan Nittema op  in  terp,

    dat soks is hiel goed mooglik. Ede Niethema komt  fierder

    net foar, mar Rypka wurdt yn 1543 nochris  neamd:  "Rypke

    guedt toe Taert" moat in jierlikse rinte oan  de  tsjerke

    jaan en der wurdt praat oer in stik lān dat as  neistliz-

    zer "de Rypke fen" hat.

    1640.It duorret oant 1640 foar't Nittema  wer  ris  neamd

    wurdt. Yn it Stimkohier fan dat jier  wurdt  Juffer  Ebel

    van Meekma eignerske neamd fan Nitma, dan 63 pm grut.  It

    hat eigenskip dat Ebel van Meekma deselde is as Ebel  van

    Meckema dy't ūnder Jouswier foarkomt en śt de famylje fan

    de Ernsma's stamt (sjoch nr.48). Hierboer is yn alle  ge-

    fallen Jan Pytters.

    1714. De hierboer op Nittema moat yn 1714 foar de  63  pm

    lān en nochris 28 pm fan in pleats op Stiem, dy't  hy  ek

    fan de famylje Van Burmania hiert, elk jier in  200  gūne

    hier jaan. De buorkerij sels is fan de hierder  en  wurdt

    dan op 1800 cgūne skat, alteast foar dy sinten moatte  de

    Van Burmania's de buorkerij oernimme as de hierder fan de

    pleats ōfgiet. Nei de famylje Van Burmania komme op  Nit-

    tema dochs wer eigen boeren te wenjen. Dat is  wol  apart

    want meast bleaune sokke pleatsen, as se ienris yn hannen

    fan grutgrūnbesitters wiene, hiele skoften  yn  it  besit

    fan adelike famyljes. It gie harren dan om de  stim  dy't

    op it hoarnleger lei; it lān by de pleats waard wol  gau-

    ris ferkocht om oan sinten te kommen. By Nittema bart dit

    lykwols noch net: de widdo fan Jan  Reytses  en  in  Syds

    Oebeles nimme elk foar de helte de pleats oer. Syds buor-

    ket op de pleats en de widdo fan Jan  Reytses  wennet  op

    Eysinga sate, tichteby.

    1748. Syds Oebeles skynt wat yn de lytse  loege  kaam  te

    wźzen want hy rekket fan de pleats ōf as eigner/bewenner,

    om tsien jier letter wer werom te kommen as  hierder.  Yn

    dy tusken lizzende jierren buorkje Taeke en Bauke Jans op

    Nittema, mar hja hālde it ek net fol en  moatte  de  boel

    ferkeapje oan de siktaris fan  Eastdongeradiel,  de  hear

    Petrus Bergsma. Dizze  kin  mei  rjocht  grutgrūnbesitter

    neamd wurde: syn namme (en dy  fan  syn  soan  Wilhelmus)

    komt by ferskate pleatsen as eigner  foar.  De  soan  fan

    Bauke Jans , in Jan Baukes, hat  noch  wol  wat  lān  fan

    Nittema yn besit en hy wurdt letter ek de hierder fan  de

    pleats.

    1760. Jan Baukes nimt yn 1760 de pleats wer oer fan  Syds

    Oebeles dy't nei Teard giet. De hierpriis  bedraacht  dan

    278 gūne foar it yn haadsaak as  greidpleats  brūkte  be-

    driuw : 10 kij en 4 hynders en in 25 pm bestimd ta boulān

    As Jan Baukes yn 1770  komt  te  ferstjerren,  wurdt  der

    boelguod holden op Nittema. It wurdt in wat  frjemd  jier

    om't de nije hierder, Lieuwe Folkerts fan Ljussens, mar 7

    pm lān ynsiedde hat as boulān. Wźr't hy de 9 hynders  dat

    jier foar brūkt hat, wurdt net dśdlik. Yn 1771  is  alles

    wer gewoan en hat Lieuwe wer 31 pm boulān yn gebrūk en ha

    de 9 hynders wer genōch wurk.

    1805. Reitse Uilkes komt yn 1778 as hierder  op  Nittema.

    Hy hāldt it in moai skoft fol en it skynt  goed  te  gean

    want ek al moat hy elk jier foar de 94 pm lān dy't by  de

    pleats hearre in 1188 gūne oan hier jaan,  dochs  slagget

    syn soan der yn om de pleats yn eigendom te krijen. Dizze

    Jacob Reitses krijt syn kāns as de  famylje  Bergsma  har

    grūnbesit ferkeapet om't de stimmen nei de  Frānske  Tiid

    dochs neat mear wurdich wiene. Jacob Reitses nimt yn 1811

    as famyljenamme "Reitsma" oan, it  sil  wol  dśdlik  wźze

    wźrom! Dochter Martha Reitsma is de lźste fan de  famylje

    dy't de pleats yn besit hat en nei har komme de  famyljes

    Wiersma en Beintema elk foar de helte  yn  it  besit  fan

    Nittema.

    1890. Albert Douwes Beintema en Anne Klazes Wiersma litte

    yn 1890 in nije pleats bouwe, in pleats wźr't  de Beinte-

    ma's op buorkje.

    Bewenners:

    1880   Douwe Alberts Beintema

    1904   Jan Berends Hannema

    1909   Douwe Alberts Beintema

    1916   Gerrit Stallinga

    1941   Bokke Boersma

    1970   Jan Boersma

    Om't de Wiersma's besibbe wiene oan de Meinsma's en  Han-

    nema's fan Nes (sjoch nr. 53) wennen op dizze  pleats  om

    1900 hinne ek Hannema's. It besit  waard  lykwols  letter

    ūnderbrocht yn it "Moeder Wiersma  Leen".  Fan  dit  lien

    kinne stśdzjebeurzen en sa betelle wurde foar bern  waans

    famylje net by steat is om sels de stśdzjekosten te  dra-

    gen. Nittema is oant hjoeddedei ta yn it  besit  fan  dit

    Lien.

    1948. De lźste heale ieu hat er in lid  fan  de  Boersma-

    famylje op de pleats wenne. Bokke Boersma hat  meimeitsje

    moatten dat yn 1947 by in grutte brān de pleats  foar  in

    grut part ōfbaarnd is. De oarsaak fan de  brān  wie  hea-

    broei en ek al hiene de manlju de hiele dei dwaande  west

    om it hea te splitten, dochs fleach  de  boel  noch  yn'e

    brān. Allinne de "kop" bleau stean, wylst de "hals" en de

    "romp" alhielendal wer opboud wurde  moasten.  Sūnt  1970

    buorket syn soan Jan Boersma op Nittema.

6. BEWENNERS:      L.K. van Dijk

                    F. van Dijk-Veltman

    ADRES:          Healbeamswei 12

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   21

    GRUTTE YN 1640: 46 pm

    GRUTTE YN 1988: 34 HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Kop-hals-romp 1806

    EIGNER:         L.K. van Dijk

 

 

    Yn de Floreenkohieren stiet dizze pleats altiten  fermeld

    as lizzende "Op Stiem" en "In het  Vogellandt".  Hoewol't

    der leafst fiif pleatsen op Stiem leine, wie dizze pleats

    de iennichste mei de fermelding In  het  Vogelland.  Hjir

    sil it būtendyks lān mei bedoeld wźze efter dizze pleats.

    De Guozzepolder bygelyks waard ek wol Vogelland neamd.

    Op ālde kaarten en yn guon boeken wurdt dizze pleats noch

    wolris betize mei it ālde Jeppema. Dit moat in fersin wź-

    ze want Jeppema lei tusken dizze pleats en Eanjum yn  (it

    heechje dat fan Jepma oerbleau, is noch wol yn it lān  te

    sjen).

    1640. Mooglik hat dizze pleats yn it  skiere  ferline  it

    eigendom west fan it kleaster Weert ūnder Moarre. In  re-

    gister fan it kleasterguod śt 1640 seit nammentlik fan de

    pleats fan Freerck Clasen, grut 46 pm, dat dy  ōfkomstich

    wie fan it kleaster Weert. It Stimkohier fan itselde jier

    lit sjen dat dizze Freerck Clasen buorke op dizze  pleats

    op Stiem en yndied 46 pm lān hie. Hjir moat  dus  deselde

    pleats mei bedoeld wźze en dan  hat  Freerck  dizze  ālde

    kleasterpleats fan de Steaten fan Fryslān oerkocht.

    In foargonger fan Freerck wie Dirck Johannes dy't yn 1618

    as hierboer op de pleats siet.  Yn  1592  wurdt  Tijaerdt

    Roeleffs neamd. Hy moat foar elk fan de 46 pm dy't hy  yn

    gebrūk hat, 12 stuorren betelje en de Steaten bepale  dat

    hy yn 1593 in ferheging tastean moat ta 14 stuorren  foar

    elke pūnsmjit.

    Dit lān fan kleaster Weert soe weromgean kinne op de  130

    pm dy't Popke Monick yn 1511 fan it kleaster hiert. Ek in

    pear lytse stikjes yn ferskate oare  pleatsen  binne  dan

    fan Weert. Folslein wissichheid is net te krijen  al  soe

    de pleats "Monnikhuis" ūnder Iesumsyl  (dizze  pleats  is

    wat der oerbleau fan Popke Monick syn pleats)  in  oanwi-

    zing jaan kinne: dy pleats leit net sa fier ōf.

    1714. Ek dizze pleats rekket nei 1700 yn  hannen  fan  de

    famylje Bergsma. It measte lān wurdt dan oan oare eigners

    trochferkocht en sa moat hierboer  Johannes  Alberts  syn

    hier oan seis ferskillende lānhearren  betelje.  Meiinoar

    is hy 292 gūne kwyt foar de 50 pm lān dy't by  de  pleats

    hearre.

    1760. Pytter Pytters kin mei de helte minder ta: 155  gū-

    ne. Hy hat 8 kij op de pleats en 4  hynders.  Syn  boulān

    makket dat jier 33 pm śt en dat is  jierren  lang  wakker

    gelyk. De measte hierboeren buorkje mar in tsiental jier-

    ren op de pleats en meitsje dan wer plak foar in oar. Wat

    krekt de reden west hat, is net mear śt te finen  mar  it

    soe best ris te meitsjen ha kinne mei in  te  hege  hier-

    priis dy't mear wie as de pleats opbringe koe.

    1805. Dat feroaret om 1800 hinne. As Claes Jacobs yn 1805

    fan de pleats giet, komt Yme Uilkes nei Stiem. Hy lit  yn

    1806 in nije pleats bouwe en syn soan mei de earste stien

    lizze: "1806/ Den 17 april/ heeft Uilke Ymes/ den eersten

    steen/ gelegt aan dit gebouw", stiet op de  stien  yn  de

    foargevel.

    As Yme Uilkes yn 1811 in famyljenamme kieze moat, is  syn

    kar wol dśdlik: Stiemsma! Sa'n fyftich jier hat de famyl-

    je Stiemsma doe noch op dizze pleats buorke foar't de Van

    Eysinga's it eigendom oernaam ha.

    Doe kaam der ek wer in hierboer op de pleats en  ferskyn-

    den der wer yndruk meitsjende nammen ūnder de lānhearren,

    lykas Baron Mr. Wilco Julius van Welderen Rengers.  Dizze

    hat yn 1904 de boel nochris fernijd. Nei  de  soan  Johan

    Edzart kaam de pleats yn hannen fan in bernsbern:  Aletta

    Catharina.

    Bewenners:

    1805   Uilke Ymes Stiemsma

    1818   Yme Uilkes Stiemsma

    1828   Wikjen Stiemsma

    1858   Doede Jacobs van Eizinga

    1880   Thomas Gerrits Bouma (gie nei Amearika)

    1881   Jacob Holwerda

    1886   Emme Reinders Fokkema

    1891   Douwe Johannes Leegstra

    1892   Pieter Otto's de Vries

    1902   Bote Atzes Koudenburg

    Fetje Botes Koudenburg kaam nei de dea fan har heit op de

    pleats (1912). Fetsje wie troud  mei  Minne  Lieuwes  van

    Dijk en sa kaam de earste boer mei de namme Van  Dijk  op

    Stiem terjochte, in famylje dy't oant hjoeddedei ta  hjir

    buorket.

    Yn 1954 kaam Lieuwe Klazes van Dijk  (in  omkesizzer  fan

    Minne Lieuwes)op de pleats en hy hat dizze ālde pleats op

    Stiem yn  1976  oerkocht  fan  de  famylje  Van  Welderen

    Rengers.

 

 

 

 

 


 

 7. BEWENNER:       R. Ganzinga

    ADRES:          Alddyk 4

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    Rodmersma

    FLOREENNUMER:   32

    GRUTTE YN 1640: 44 pm

    GRUTTE YN 1988: 36 HA

    YN GEBRUK AS:   Mingd bedriuw

    HUZING:         Kop-hals-romp  1877

    EIGNER:         Old Burger Weeshuis te Ljouwert

 

 

    It Old Burger Weeshuis yn Ljouwert hat troch  de  jierren

    hinne twa pleatsen yn  besit  hān  yn  Eanjum.  De  iene,

    Luitema sate, is yn 1935 ferkocht wurden,  mar  de  oare,

    Rodmersma sate, is noch altiten yn it besit fan it  Ljou-

    werter Weeshūs. Ek de famylje Ganzinga is al mear as hūn-

    dert jier lang bewenner fan  dizze  pleats  oan  de  ālde

    seedyk, in pleats dy't nei it oanlizzen fan de  Eanjumer-

    en Ljussemer polder te berikken is troch in weingat yn de

    seedyk. Foarhinne rūn der in paad  troch  de  lannen  nei

    Eanjum.

    1511. De earste gegevens oangeande Rodmersma  komme  foar

    yn it register fan oanbring. In  Sywert  Rodmers  is  dan

    boer op in pleats fan 28 pm lān binnen de dyk en 9 pm bū-

    ten de dyk. Hy is sels mar eigner fan 4 pm en Wilke  Hol-

    lingen (Holdinga) en Smelger Houwerden ha de oare  33  pm

    yn besit. Sywert syn pleats wurdt skat op  in  hierwearde

    fan 13 1/2 ggūne, dat is sawat 1 ggūne op 3 pm lān.

    1542. Yn it Benefisiaalboek komt Rodmersma sate net foar,

    mar dochs is der in lytse oanwizing foar it  bestean  fan

    de pleats yn te finen. By de tsjerkelannen stiet namment-

    lik: "Item, die Patroon een pondemate feenlandts, leggen-

    de by Onghast, te Raudmersweg..." Mei  dizze  Raudmersweg

    sil de Popereed bedoeld wźze dy't ek op ālde kaarten noch

    wol te sjen is. Hjoeddedei is dy reed net mear  yn  wźzen

    en giet alle ferkear oer de wei efter de ālde seedyk.

    Yn dizze opjefte śt 1542 falt ek noch op dat er doe  noch

    in finne oan dizze wei lei, wylst  tsjintwurdich  allinne

    mar mear boulān  te  bekennen  is.  Wźr't  it  ek  neamde

    "Onghast" lein hat, is net mear te efterheljen.

    1640. In hūndert jier letter wennet Jacob  Douwes  op  de

    pleats. Hy is ek wer hierboer op dizze pleats dy't dan 44

    pm grut is. Eigner is Jonkhear Julius Unia  van  Mokkema.

    Fan him stiet fermeld dat er "Papist" wie, wat ynhold dat

    er net stimme mocht  ek  al  hie  er  dizze  stimdragende

    pleats  yn  syn  besit.  Yn  dy  tiid  mochten   Roomsken

    (Papisten) net stimme.

    1662. De famylje Unia, yn de persoan fan "Vrou  Allegonda

    van Unia", troud mei Jonkhear Ulbe  van  Sixma  "kapitein

    over een Compagnie soldaten te voet, verblijf houdende te

    Embden", ferkeapet yn maart 1662 de pleats, dy't noch al-

    titen bewenne waard troch Jacob Douwes en 45 pm grut wie,

    oan de Weesfāden fan Ljouwert.  Ut de keapakte docht bli-

    ken dat śt de opbringst fan de pleats  jierliks  4  cgūne

    "eeuwige renthe" betelle wurde moast oan  de  stźd  Ljou-

    wert. Wźr't dizze rinte weikaam, wurdt  net  dśdlik,  mar

    oant 1805 ta hat dizze rinte  alle  jierren  wer  betelle

    wurde moatten (en faaks noch wol langer).

    De priis dy't foar de pleats betelle wurde moat, is  4590

    ggūne (102 gg de pūnsmjit). De Weesfāden ha de sinten net

    en moatte foarearst in skuldbekentenis tekenje.

    1760. Nei de hierders Wieger Pytters, Freerck Jeppes, Ids

    Uilkes en Claas Rinderts (hast allegear in jier as  tsien

    hierder) komt der in famylje dy't wat langer op Rodmersma

    buorket. Yn 1748 komt nammentlik in Uilke Jans foar en yn

    1758 Jacob Uilkes. Dizze Jacob Uilkes hat yn 1760  7  kij

    op stāl, brūkt 7 hynders foar it lānwurk en hat  noch  86

    pm boulān yn gebrūk. Hoewol't  hy  op  Rodmersma  wennet,

    brūkt hy syn measte lān fan  oare  eigners  as  de  Wees-

    fāden.  It skynt mar goed te gean mei Jacob  Uilkes  want

    tsien jier letter hat er leafst 122 pm boulān  yn  gebrūk

    en hat er 18 hynders op de pleats. Dit grutte oantal hyn-

    ders liket te grut te wźzen om allinne mar brūkt te  wur-

    den foar it lānwurk; mooglik hat Jacob Uilkes  ek  oan de

    hynstefokkerij dien.

    1805. De Dijkstra's brūke om 1800 hinne  Rodmersma.  Foar

    de 42 pm dy't de pleats dan grut is,  moat  Folkert  Jans

    Dijkstra (hat hy yn 1811 dy famyljenamme  keazen  fanwege

    de ālde seedyk?)  oan de Weesfāden elk jier 507 gūne  oan

    hier jaan. Hy hāldt 11 kij op syn bedriuw, hat 73 1/2 pm bou

    yn gebrūk en 12 hynders op stāl. It is dśdlik dat ek Fol-

    kert Jans wer lān fan meardere eigners hiere moat om  syn

    bedriuw draaiende te hālden.

    1858. Nei Geert J. Eisinga komt yn  1858  as  brūker  fan

    Rodmersma sate foar: Folkert Jans Postma. Postma  wie  ek

    al hierder fan Luitema sate, de oare pleats fan de  Ljou-

    werter Weesfāden yn Eanjum (sjoch nr. 10).  Hy brūkt  dus

    de beide pleatsen mar hoe't hy dat krekt hān hat, om't de

    pleatsen nochal fier śtinoar lizze, is net mear te efter-

    heljen. Faaks hie hy wol in setboer (as in soan)  op  ien

    fan de pleatsen.

    At it no oan Folkert Jans Postma lei as oan  de  gebouwen

    sels, mar krekt neidat hy fan de pleatsen rekke,  waarden

    dźr nije gebouwen set: yn 1866 in nij Luitema en yn  1877

    in nij Rodmersma.

    1877. Op Rodmersma wenne doe al in Ganzinga  as  hierboer

    want op de tekening fan de nijbou dy't bewarre bleaun is,

    stiet as bewenner oanjūn: U.S. Ganzinga. It is  in  teke-

    ning fan in moaie kop-hals-romp pleats mei plak  foar  22

    kij yn it būthśs en 10 kij yn it lytshūs. Der  steane  ek

    noch trije gollen op de tekening.

    Bewenners:

    1818   Folkert Jans Dijkstra

    1828   Geert Jans Eisinga

    1877   Uilke Sieverts Ganzinga

    1917   Sievert Ganzinga

    1943   Willem Ganzinga

    1973   Roel Ganzinga

    Hjoeddedei wennet Roel Ganzinga noch altiten op de pleats

    mei syn mem, in pleats dy't ek noch altiten as mingd  be-

    driuw brūkt wurdt. In 13 Ha wurdt brūkt as greide  en  de

    rest as boulān.

 

 

 

 8. BEWENNERS:      K. Hiddema

                    J. Hiddema-Wiersma

    ADRES:          Healbeamswei 6

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    Junia, Abbewier

    FLOREENNUMER:   9

    GRUTTE YN 1640: 60 pm

    GRUTTE YN 1988: 69 HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Stjelp  1885

    EIGNER:         K. Hiddema

 

 

    Hoewol't Junia sate op in  hichte  leit,  in  soarte  fan

    terpke, en dus op in hiel āld wenstee stean moat,  is  it

    net slagge om fierder yn de  skiednis  fan  dizze  pleats

    werom te kommen as 1640. Mei in bytsje goede wil  soe  it

    "Jumgana" dat yn 1542 foarkomt noch foar Junia  trochgean

    kinne, mar dat is net wis. It iennichste dat yn  1511  op

    Junia slaan kin is de pleats fan Take Stestra, dy't sawol

    60 pm lān hat as 18 floreen belesting betelje  moat,  wat

    ek foar Junia yn 1640 jildt. Dat is dus  in  mooglikheid,

    mar om't ūnder de eigners fan de pleats fan Take Stestra,

    it kleaster Weert, de pastoar en de tsjerke fan Eanjum en

    Kempa Roper, net ien namme foarkomt dy't op Junia  liket,

    is ek hjir gjin wissichheid te krijen.

    1640. Gabe Wygers Botma is yn it Stimkohier fan  1640  de

    eigner fan Junia sate. Gabe  Botma  wenne  yn  Moarre  op

    Botma State en hy hie noch trije pleatsen ūnder Eanjum yn

    besit. Dan wie hy ek noch dykgreve  fan  Eastdongeradiel,

    in wichtich baantsje yn in tiid dat de seediken noch  net

    sa sterk wiene.

    Op Junia wenne doe Idske Rommertsma  as  hierboer.  Hier-

    boeren hawwe der in protte west op dizze pleats. Pas  nei

    1934 sil de earste eigner/bewenner op de pleats ferskine.

    1714. Minne Wytses hat krekt nei 1700 sa'n  tritich  jier

    boer west op Junia. Hy moast foar de 53 pm dy't de pleats

    doe grut wie 268 cgūne oan hier jaan.  It  hūs  wie  tak-

    searre op 2500 cgūne, in grut bedrach yn dy tiid. Hy hie,

    om de pleats wer foar sān jier hiere te  meien,  in  jier

    ekstra hier betelje moatten. Dat "geschenck", lyk as  dat

    neamd waard, kaam in hiele protte foar.  Yn dit gefal koe

    Minne it bedrach oer de sān jier śtstrike.

    1760. It falt op hoe trou as de hierders oan dizze pleats

    binne. Sawol Minne Wytses, Anne Tomas, Rindert Clases  as

    Klaas R. van der Ploeg ha in tritichtal jierren  as  mear

    boer west op Junia. It skynt  dat  hja  goede  lānhearren

    hiene yn de famylje Van Burmania.  Leden  fan  dizze  yn-

    floedrike famylje ha de hiele 18de ieu yn it  besit  west

    fan Junia en pas om 1835 hinne ha hja  de  pleats  troch-

    ferkocht oan Jonkhear Edzard Tjarda van Starkenborgh Sta-

    chouwer, boargemaster fan Wehe yn Grinslān. Rindert  Cla-

    ses moast as hierboer yn 1760 elk jier 382 gūne jaan.  Hy

    koe dźrfoar in achttal kij op stāl sette, 7 hynders brūke

    foar it lānwurk en nochris 70 pm ynsiedzje as boulān.  Hy

    hat dus nźst Junia noch mear lān hiere moatten.

    1789. In ynfintaris, opmakke by it ferstjerren fan  Gemme

    Onuphrius van Burmania, jout wat ynsjoch yn de wearde fan

    Junia krekt foar 1800. De akte seit: "  Junia  44  pm  nu

    110, met hornlegers Autha en Jouwdema ", in skatte wearde

    fan 8393 gūne. Ek śt dizze akte docht wer bliken dat  net

    allinne lān fan Junia by de pleats brūkt waard mar dat de

    Van Burmania's śt oare pleatsen, ek yn harren besit,  lān

    brocht hiene ūnder Junia.

    1805. Klaas Rinderts (syn heit hie hjir foar him  buorke)

    hat noch wer mear lān by de pleats yn  gebrūk.  Hy  brūkt

    116 pm as boulān. Hy hat dan ek wat mear  hynders  nedich

    foar it wurk (9 hynders) en moat mear kij hālde  foar  de

    nedige dong (10 kij). Yn in tiid sūnder keunstdong  wiene

    de kij yn dizze kontreien benammen bedoeld foar  de  dong

    dy't hja opsmieten. Allinne wikselbou en  it  braaklizzen

    fan lān wiene oare manieren om it lān fruchtber te hālden

    Klaas Rinderts (hy neamt him letter Van der  Ploeg)  moat

    ek gāns mear hier betelje as syn heit: 1128  gūne  yn  it

    jier. Hy moat ek stean foar it ūnderhāld fan  de  pleats.

    Dat betsjut dat de pleats net mear, sa as om om 1700 hin-

    ne, it besit wie fan de hierboer, mar de lāneigner no  ek

    de pleats sels, yn eigendom hie.

    1885. Jonkhear Alidius  Warmoldus  Lambertus  Tjarda  van

    Starkenborgh Stachouwer lit yn 1885 in  nije  pleats  del

    sette. It hiele perseel wźr't de pleats  op  stie,  waard

    fergrutte fan 1340 oant 3810 kante meter.  Alde  ferhalen

    wolle ha dat de pleats doe krekt oars om set is: yn  stee

    fan de foarein nei de wei kaam de foarein no mei  it  śt-

    sjoch de lannen oer. De kadasterkaart fan 1832 jout  foar

    Junia in kop-hals-romp pleats oan. De  Stachauwers  wiene

    belangrike minsken yn de stźd Grins.  De  bouwer  fan  de

    nije pleats wie notaris en syn  soan  waard  boargemaster

    fan de stźd Grins.

    1925. Hy ferkocht de pleats oan in oare boargemaster,  of

    leaver, oan de heit fan in boargemaster: Engbert  Lieuwes

    Sijtsma. Soan Sijds Sijtsma wie fan 1901 oant 1934  boar-

    gemaster fan Eastdongeradiel.

    Bewenners:

    1858   Pieter Douwes Dijkstra

    1859   Douwe Pieters Dijkstra

    1895   Popke Minzes Bakker

    1907   Minze Popkes Bakker

    1920   Kornelis de Boer

    1934   Sjoukje de Vries (widdo Terpstra)

    1951   Wytze Terpstra

    1969   Kornelis Hiddema

    Yn dit rychje bewenners sit ek de earste  eigner/bewenner

    fan Junia. Dat wie Kornelis Hiddema, de earste yn in tiid

    rek fan sa'n 350 jier, dy't as boer ek it eigendom fan de

    pleats hie. Foar him hie Kornelis  Vogel  Junia  oerkocht

    fan de erfgenamten fan Engbert Sijtsma. By de ferkeap fan

    de pleats ūnder lieding fan notaris Aleva śt Eanjum wurdt

    de pleats beskreaun as: "Een bijzonder hechte, sterke  en

    uitstekend onderhouden, in 1885 nieuw gebouwde  Stelphui-

    zinge met bijschuur, wagenhuis, stookhok, gierkolk van 90

    m3, hovinge, hornleger en erf, "Abbewier" genaamd..." Dit

    is de earste kear dat yn'e papieren de twadde  namme  fan

    de pleats foarkomt. Kornelis Vogel en syn soan  Halbe  ha

    in 35 jier lang de pleats yn eigendom hān foar't  hja  dy

    oerdroegen oan de SBL. De bewenner fan hjoeddedei, Korne-

    lis Hiddema, hat doe de pleats wer fan de SBL oankocht.

 

 

 

 


 

 9. BEWENNERS:      J. Hoogland

                    K.S. Hoogland-Botma

    ADRES:          Skānserwei 2

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    Nij Wobma, Lyts Wobma

    FLOREENNUMER:   54

    GRUTTE YN 1640: 70 pm

    GRUTTE YN 1988: 33 HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1820, efterein 1921

    EIGNER:         Verenigde Stichtingen Van Dooren-Blanken-

                    heym-Van Lede  te Rotterdam

 

 

    Der binne twa pleatsen mei de namme Wobbema yn it doarps-

    gebiet fan Eanjum: Grut Wobbema en Lyts Wobbema  (ek  wol

    Nij Wobbema). Om't dizze beide pleatsen ticht byinoar oan

    de ālde seedyk lizze, leit it yn'e reden om te tinken dat

    hja ienris ien pleats foarme ha. Dat  moat  dan  al  foar

    1640 west ha want dan is der al in twadieling. It ferhaal

    giet dat der rūzje west hat yn de famylje dy't it feriene

    Wobbema yn besit hie en dat der doe in twadde pleats, Nij

    Wobbema, byboud is. It kin ek samar in ferhaaltsje  wźze;

    it is yn alle gefallen net mear nei te gean.

    1511. Gabbe Wobbema en syn suster Ael Wobbema komme  foar

    yn 1511 as al it grūnbesit fan  Fryslān  optekene  wurdt.

    Ael wennet yn in hierhūs mar har broer buorket op in hie-

    le grutte pleats: 65 pm lān būten de dyk en 62 pm binnen-

    dykslān en noch 8 pm "op ter Bant". Hy is sels eigner fan

    24 pm yn dizze pleats, syn suster Ael hat nochris 11  pm,

    mar it grutste  part  is  fan  Sywck  Kamminga  en  Sippa

    Heemstra. Dizze pleats wurdt oanslein foar 36 ggūne,  dat

    makket sawat 4 pm foar 1 ggūne.  Neist  dizze  pleats  ha

    broer en sus tegearre noch 33 pm lān  yn  in  pleats  fan

    Syole ter Herne (Sjolle fan Oostmahorn?). Ut al dizze be-

    sittings fan Gabbe en Ael soene dan  de  beide  Wobbema's

    fan hjoeddedei ūntstien wźze.

    1542. De "Wobma vuijterdycken" (būtendykslān) wurde neamd

    yn 1542 en de eigner fan Wobbema moat elk jier 20  stuor-

    ren rinte jaan oan de vicaris (de twadde pryster)  en  16

    stuorren oan de prebende (in soarte fan lien).

    1580. Willem Wobma sit yn 1580 op de pleats mar it is net

    dśdlik at hy famylje is fan de Wobbema's fan 1511 as  dat

    hy de hierder is dy't neamd wurdt nei de pleats. Yn  alle

    gefallen moatte de 16 stuorkes oan de  tsjerke  noch  wol

    betelle wurde.

    1610. In hiel āld hierkontrakt dat  fan  Wobbema  bewarre

    is, lit foar it earst de twadieling sjen. Yn dat hierkon-

    trakt wurdt praat fan Wobbema te Eanjum mei in grutte fan

    70 pm lān, wat krekt de grutte fan Nij  Wobbema  yn  1640

    is. Der moat lykwols by sein wurde dat  Grut  Wobbema  yn

    1640 ek 70 pm grut is. Dat betsjut dat yn 1610 al  sprake

    is fan de twadieling oars hie it in pleats  wźze  moatten

    fan 140 pm. Om śt te meitsjen hokker Wobbema hjir bedoeld

    wurdt, kin  sjoen  wurde  nei  de  ferhierder  Watse  van

    Ockinga. Yn 1640 is Douwe van Ockinga as besitter  oanjūn

    en hy sil de soan van Watse west ha. Watse van Ockinga is

    troud mei in Saepck van Burmania en dat wiist der op  dat

    it ālde ferhaal fan de rūzje yn de famylje ek noch wolris

    wier wźze kin, om't Grut Wobma yn 1640 yn hannen  is  fan

    Rienk van Burmania!

    Hierders fan Wobbema binne Jan Oedts en  syn  frou  Ments

    Bockeszdochter. Hja kinne de 70 pm fan  de  pleats  hiere

    foar 136 ggūne yn it jier yn twa  terminen  te  beteljen.

    Der wurdt net in bepaalde tiid ōfpraat dat hja de  pleats

    hiere meie, mar dat sil wźze "...van Jaer  tot  Jaer  soo

    lange ons beiden contrahenten aen  wederseijden  gelieven

    zall..." Hja meie net greide ta bou skuorre en der  wurdt

    noch ōfpraat dat as Jan en Ments fan de pleats ōfgean, de

    ferhierders 500 ggūne jaan sille foar  de  gebouwen  dy't

    dus eigendom binne fan de hierders.

    1640. Sa as hjir boppe al neamd, wie Douwe van Ockinga yn

    it Stimkohier fan 1640 de eigner fan Nij Wobma wylst Ger-

    rit Tjibbes de 70 pm lān doe bebuorke.

    1714. De famylje Heerma is yn de earste helte fan de 18de

    ieu de eigner fan Nij Wobma. Hja kinne elk jier 160 ggūne

    barre fan Folkert Dirx (ek op nr. 11 komt  hy  foar).  De

    wearde fan de gebouwen wurdt dan skat op 2500 ggūne.  Dat

    is hiel wat mear as hūndert jier earder en dat  soe  wize

    kinne yn de rjochting  fan  nijbou  yn  dy  snuorje.  Nei

    Folkert Dirx komt syn broer Meint Dirx op de pleats en ek

    Minse Dirxs koe wolris fan dy selde famylje wźze.

    1758. Minse Dirks hat te krijen mei in nije lānhearre  as

    yn 1758 de Freulin lidmaat Lou‚ fan Snits it 5/6 part fan

    de pleats oerkeapet fan Jonkhear Willem Hendrik van  Vos.

    Minse hat dan noch sān  hierjierren  te  goede  foar  155

    cgūne yn't jier. De Freulin moat as keappris  9000  cgūne

    deltelle en dat betsjut dat hiel Nij Wobma yn dy  jierren

    10.800 gūne wurdich west hat.

    It beslach fee fan Minse bestiet śt 6 kij en 6 hynders en

    hy brūkt noch 55 pm as boulān. Op dit bedriuw ha nea fol-

    le kij west want ek letter wurde nea mear as seis kij  yn

    de kohieren optekene.

    1805. Sake Botma hiert yn de Frānske Tiid de  pleats  fan

    Johannes Casparus Bergsma en moat 840 gūne  op  it  kleed

    lizze. Ek hy hat mar 4 kij en 3 rierren, 5  hynders  foar

    it lānwurk wylst ek it tal pūnsmjit boulān wer lytser is:

    43 1/2. Dat betsjut in efterśtgong fergelike mei  syn  foar-

    gongers.

    1818. Nei 1800 komt der wer in Wobma op de pleats.  Doe't

    Kornelis Reitses yn 1811 in famyljenamme kieze moast, sil

    hy syn pleatsnamme wol  yn  gedachten  hān  ha:  Kornelis

    Reitses Wobma. Om't hy ek Grut Wobma yn besit hie,  wiene

    doe de beide Wobbema's wer feriene. De dochter fan Korne-

    lis, in Hieke Kornelis, nimt letter Nij Wobma oer. Hja is

    troud mei Kornelis Idses van Eisinga en dizze Van Eisinga

    famylje hat oant 1961 ta op dizze pleats buorke, al  moat

    der by sein wurde dat der gauris oantrouden op wennen.

    Bewenners:

    1859   Ids Kornelis van Eisinga

    1887   Sijke Engberts Botma (widdo Van Eisinga)

    1893   Pieter Jacobs Botma

    1926   Hille Pieters Botma

    1963   Johannes Hoogland

    Dat Pieter Jacobs Botma om 1900 hinne op de pleats buork-

    je koe, kaam om't hy troud wie mei de dochter fan de eig-

    ner: Cornelia Idses van Eisinga. Hja hie  de  pleats  fan

    har heit urven.

    1921. Pieter Botma hat meimakke dat de efterein  fan  syn

    pleats by in grutte brān, feroarsake troch heabroei,  al-

    hiel ferinnewearre waard. "Van de inhoud van het  achter-

    ste gedeelte kon niets worden gered",  seit  de  Dockumer

    Krante. De foarein, neffens in jiertalanker fan 1820, koe

    bewarre bliuwe mar der moast in hiele nije efterein  boud

    wurde.  De  saak  waard  goed  oanpakt  want  neffens  it

    kadaster waard de pleats twa kear sa grut: fan  132  gūne

    yn de belesting oer de beboude oerflakte nei  mar  leafst

    267 gūne!

    1961. Nei Pieter Botma wurdt syn  dochter  Eelkje  Botma,

    troud mei Albert Rienks, de eignerske fan de  pleats.  Al

    yn 1966 ferkeapje hja de pleats wer troch oan de  "Stich-

    ting Maria Catharina  van  Dooren's  Vrouwengesticht  van

    Weldadigheid" yn Rotterdam. Dan is der al in nije boer op

    dizze pleats yn de persoan fan  Johannes  Hoogland,  dy't

    sūnt 1963 op Nij Wobma buorket.

 

 

 

 

 


 

10. BEWENNERS:      A. Witteveen

                    H. Witteveen-Hiddema

    ADRES:          Skānserwei 10

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    Luitema

    FLOREENNUMER:   40

    GRUTTE YN 1640: 100 pm

    GRUTTE YN 1988: 37  HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1866

    EIGNER:         Nationale Nederlanden NV

 

 

    Mear as trijehūndert jier lang hat de skiednis fan  dizze

    pleats ferbūn west mei de  skiednis  fan  it  Old  Burger

    Weeshuis yn Ljouwert. Fan it testamint fan Peter Hesop yn

    1609 ōf, oant de ferkeap yn 1935 oan de  famylje  Hiddema

    ta, hat de lānhearre altiten deselde west.

    1511. Yn it register fan oanbring komt Luitema sate  foar

    it earst foar. In Tiepka Lyoetema is dan de brūker fan 19

    pm lān būtendyks- en 19 pm binnendykslān.Ek brūkt hy noch

    6 pm "op den bant". Syn hiele pleats is skat op in  hier-

    wearde fan goed 18 ggūne. Hy is sels mar eigner fan 12 pm

    wylst Wilke Hollingen (Holdinga) mear as de helte yn han-

    nen hat. Ek de styfbern fan Tyepka ha noch in  9 1/2  pm  yn

    besit, mar dat bleau yn de famylje.

    1542. Tritich jier letter sit Tyepka noch op de pleats en

    brūkt hy ek lān  fan  de  tsjerke  fan  Eanjum:  "...drie

    jerden up vuijterdycken, in Slyck  in  Luytmafen..."  Dat

    lei dus būtendyks en sil net sa bźst west ha,  om't praat

    wurdt fan "in Slyck". Hy hoecht ek mar 11 1/2 stoer oan hier

    te jaan.

    It kin wźze dat in eardere bewenner fan Luitema sate hjir

    efkes om de hoeke sjocht. De pastoar jout  nammentlik  op

    dat dizze  trije  jerden  ōfkomstich  binne  fan  Rynthie

    Luottema, Heer Hiddo Camminga en  Fecko  Melcke  zoon  en

    "...becleympt in  Lyottema  landen..."  lizze.  De  trije

    neamde mannen soene dus dit lān oan de tsjerke skonken ha

    en dan soe dy Rynthie Lyottema al foar 1511 op de  pleats

    wenne moatten ha.

    1580. Jan Liottema is de folgjende bewenner  dy't  bekend

    is. Hy moat ek 12 stuorren oan de tsjerke en 13  stuorren

    oan de prebende jaan. Wichtiger is dat hy yn 1582 komt te

    ferstjerren en dat syn widdo Jouck Haye dochter  de  boel

    dan op'e buorden bringt. Yn dat boelguod wurde tsien  kij

    ferkocht foar prizen tusken de 11 en 20 ggūne.  De  kleur

    fan de measte kij is read en bleek; der is mar ien swarte

    ko by! In swarte inter bolle bringt 5 ggūne op en fan  de

    trije hynders bringt in "bruijn voele  merye"  it  measte

    op: 20 daalders (sjoch fierder bylage A).

    1609. "Noch legatere ende  bespreecke  Ick  testator  het

    weeshuijs binnen deeser steede Leeuwarden seeckere  mijne

    Saete Landts met alle sijne gerechticheden ende toebehoo-

    ren geleegen Inden dorpe Aenium In Dongerdeel Luetema Sa-

    te genaemt by Epe Jans  zn  gebruijckt  wordende..."  Dit

    lytse stikje śt it testamint fan Peter Hesop, datearre  9

    maart 1609, hat fan grutte ynfloed west op Luitema  sate.

    De Weesfāden koene beskikke oer de  opbringst  fan  dizze

    grutte pleats fan 100 pm, mar hja  moasten  dźr  tsjinoer

    seis "schamele weeskes" yn it weeshūs opnimme.  Wezen  śt

    de famylje fan Peter Hesop hiene dźrby foarrang.  De  fa-

    mylje fan Hesop hat noch besocht om de pleats te behālden

    mar dy rjochtsaak waard yn 1613 troch de  Weesfāden  wūn:

    de fāden krije it besit fan Luitema en de famylje sil  yn

    it ferfolch de seis wezen oanwize dy't neffens  de  winsk

    fan Peter Hesop ūnderholden wurde moatte.

    1662. It āldste hierkontrakt fan Luitema sate dat bewarre

    bleaun is, is fan 1662. Folkert Dircks, al yn 1640  hier-

    der fan de pleats, is ferstoarn, soan  Cornelis  Folkerts

    ek al, mar de erfgenamten wolle de pleats wol graach oan-

    hālde foar de famylje: Nittert Cornelis doe de nije hier-

    der wurde moatte. Dźrom moat der wer in nij  hierkontrakt

    opmakke wurde en dat betsjutte hiel wat, teminsten wat it

    jild oangiet.

    Yn't foarste plak sil de sate  opnij  opmetten  wurde  en

    moat de nije hierder foar elk pūnsmjit 2 ggūne  oan  hier

    jaan. Hy mei twa kear sān jier op de pleats buorkje,  mar

    dan moat hy wol, nei de earste sān  jier, in  jier ekstra

    hier jaan. Fierder moat hy as "propijn" ek  nochris  1200

    ggūne op it kleed lizze. Dit "propijn" betsjut safolle as

    in geskink om 14 jier op de pleats buorkje te  meien.  Dy

    propijn wie yn dit gefal dus 12 ggūne de pūnsmjit.

    As Nittert Cornelis yn maaie 1663 as nije hierder  op  de

    pleats komt, docht bliken dat hy 1000 ggūne as propijn en

    182 ggūne as hier betellet. Dat it bedrach no minder  is,

    komt omdat by it opmjitten bliken die dat de  pleats  mar

    91 pm grut wie en net 100. Dit sil ferklearre wurde kinne

    troch it weifallen fan in part fan it būtendykslān (faaks

    by in trochbraak fan de kaaidyk).

    1728. De famylje fan Nittert Cornelis bliuwt al  mar  oan

    as hierder fan de pleats fan de Weesfāden en yn it  argyf

    komme tal fan gegevens foar. Sa wurdt de  wearde  fan  de

    gebouwen fan Luitema, eigendom fan de  hierder,  yn  1684

    skat op 2500 ggūne wat foar dy tiid in heech bedrach  is.

    Noch nijsgjirriger is lykwols it ferslach fan in taksaas-

    je śt 1728. Claas Rinnerts,  troud  mei  in  dochter  fan

    Dirck Cornelis (wer deselde famylje) lit de  pleats  tak-

    searje; hy moat de gebouwen ommers oerkeapje. Hy komt  ta

    it folgjende rychje:

 

    T binnenhuis met de voorgevel en de achtergevel

    mitsgaders de stins                         1029 - 14 - 0

    De schuir en de puiskoken (koken wźr't ek   1259 - 13 - 0

                               tsjerne waard)

    De hovinge naa de eerste plantingh            76 -  5 -  0

    T paalwerk tot de oude dijk voor 1/3         171 -  1 - 12

    T paalwerk van de poldersdijk voor 1/5        74 -  6 -  0

    T aardwerck van de nieuwe dijk voor 1/5      200 -  0 -  0

 

    In pear dingen oan dizze  taksaasje  falle  tige  op.  Sa

    wurdt der praat fan in stins, yn de midsieuwen in  stien-

    nen gebou, bedoeld om jin  better  ferdigenje  te  kinnen

    tsjin de oanfallen fan in fijān. Sa'n stins wie eins hast

    altiten yn hannen fan eallju. Soe  Luitema  dan  ek  sa'n

    "State" west ha?

    Dan wurdt it stik dyk dat troch de bewenners fan  Luitema

    Sate ūnderholden wurde moat (hiel lang ha  de  grūnbesit-

    ters sels de seediken opmeitsje moatten:  hoe  mear  grūn

    hoe mear roeden seedyk!), ek ta it besit  fan  de  pleats

    rekkene. Eins is dat ek wol te begripen  want  der  moast

    gauris oan de diken wurke wurde. As alle  besittings  op-

    teld wurde, komt men foar de pleats sels ta 2280 ggūne en

    foar de diken ta 1885 ggūne. Dat betsjut  dat  de  wearde

    fan de seediken dy't ta dizze pleats hearden,  hast  like

    grut wie as de wearde fan de pleats sels! Wźrom't  yn  de

    taksaasje praat wurdt oer tredde en fyfde parten  fan  de

    dyk, is net rjocht dśdlik mar der kin tocht wurde oan  it

    tal erfgenamten.

    1760. De soan fan Claas Rinnerts, Dirck Clases, is yn  it

    midden fan de 18de ieu boer op Luitema sate. Hy hat 4 kij

    en ien rier op stāl, brūkt 68 pm lān om syn  fruchten  op

    te ferbouwen en hat 6 hynders foar it swiere wurk.

    1805. Jelle Luitjens is, nei 160 jier, de earste bewenner

    fan Luitema dy't net śt famylje komt fan  Folkert  Dirks.

    Jelle hat wat mear fee op it bedriuw: 8 kij en 4 rierren.

    Hy hiert net allinne de 95 pm fan it  Weeshūs,  wźr't  hy

    jierliks 478 gūne foar jaan moat, mar hy hiert noch  mear

    lān fan oare eigners. Sa kriget hy nźst de greide dy't hy

    nedich hat foar syn 12 kij en 10 hynders, nochris 101  pm

    boulān ta syn beskikking. It is  dśdlik  dat  de  Frānske

    tiid foar de boer op Luitema sate in opgeande tiid wie.

    1866. De Weesfāden komme ta it beslśt dat er in nije hu-

    zing set wurde moast op Luitema. De hierder, al sūnt 1818

    Thomas Jans Postma, sil der wol tige wiis  mei  west  ha,

    krekt as syn opfolgers.

    Bewenners:

    1880   Eeltje Harmens Jansma

    1882   Pieter Klazes Dijkstra (gie 1884 nei Amearika)

    1884   Pieter Berends Klazinga

    1889   Haije Ypes Viersen

    1926   Douwe Haijes Viersen

    1934   Abe Lieuwes Hiddema

    1963   Anne Witteveen

    Nei 350 jier yn it besit west te hawwen fan Luitema, fer-

    keapje de Weesfāden yn 1934 de pleats  oan  Lieuwe  Oeges

    Hiddema fan Holwert. (By de provisjonele ferkeap waard de

    huzing op  FL. 4071 ynset en de hiele pleats fan 33 HA  kaam

    op'e buorden foar  FL. 55.816,-). Abe Lieuwes Hiddema  wurdt

    de nije bewenner fan Luitema. De famylje Hiddema docht de

    pleats yn 1956 al wer oer oan de  fersekeringsmaatskippij

    Nationale Nederlanden.

    De hear A. Witteveen hat syn skoanheit yn 1963 opfolge as

    boer fan Luitema sate.

 

 

 

 


 

11. BEWENNERS:      G. van der Zee

                    L. van der Zee-Zondervan

    ADRES:          Bantswei 3

    WENPLAK:        Eanjum

    PLEATSNAMME:    Adson, Oud Fenne Sate

    FLOREENNUMER:   55

    GRUTTE YN 1640: 106 pm

    GRUTTE YN 1988: 40 HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         1988

    EIGNER:         AEGON Fersekeringsmaatskippij

 

 

    In grutte brān op 11 novimber 1987 makke in ein  oan  ien

    fan de steatlikste pleatsen  yn  dizze  kontreien:  Adson

    sate. Yn stee fan dizze echte Fryske pleats stiet der  no

    in modern bedriuwsgebou mei in kreaze wente.

    It is eins wat frjemd gien mei de namme Adson. Hjoeddedei

    stiet de pleats bekend as Adson (ek wol Adsen) , mar eins

    is dat in ferskriuwing fan it wurd Adfen. Yn  āld  skrift

    liket de "f" in protte op de "s" en sa sil  dat  ūntstien

    wźze. Adfen is dan wer itselde as Ald Fen en dan wurdt de

    betsjutting fan de namme dśdlik: pleats  by/mei  de  ālde

    finne. In finne is in stik greide dat net brūkt wurdt  om

    gers fan te heljen, mar wźr't  de  kij  yn  rinne,  meast

    tichteby de pleats.

    1511. Jelmer biden olden fen (ek wol "in den  olde  fen")

    sil de earste bewenner west ha dy't bekend bleaun is.  Hy

    wie sūnder mis in ryk man want hy buorket net allinne  op

    in pleats fan 109 pm, mar hy hat ek noch lānbesit yn oare

    pleatsen: 9 pm lān yn Fokkema en 48 pm yn Rypkema.

    Fan syn eigen pleats leit 60 pm lān binnen en 47 pm būten

    de seedyk. Ek hat er noch 2 pm  op  de  Bant  yn  gebrūk.

    Jelle is eigner fan sawat de helte fan syn pleats, 50 pm.

    Sywert Aebingen hat noch wat mear yn besit en de Abt  fan

    Dokkum, Sippa Jennama en Barnt wever ha ek noch  in  pear

    pūnsmit yn hannen. De  pleats  bringt  jierliks  goed  33

    ggūne op en dat is dan sawat 3 1/2 pm foar 1 ggūne.

    1640. Nei 1511 ferdwynt dizze pleats in hiel skoft yn  de

    mist, pas yn it Stimkohier fan 1640  komt  de  Oud  Fenne

    Saete wer wat nei foaren. Eigner is dan de baas fan Ropta

    State yn Mitselwier: Jonkhear  Carel  van  Sternsee.  Van

    Sternsee wie Papist en mocht dus net de  stim  fan  dizze

    sate brūke. De pleats is 106 pm grut  en  wurdt  bebuorke

    troch Tjeerd Uilkes.

    1714. Reitse Bantman, in tapaslike namme foar immen  dy't

    sa tichteby de Bant wenne, is nei de  ieuwiksel  hierboer

    op Adson. Hy moat 500 gūne oan hier  jaan  oan  syn  lān-

    hearren Jonkhear Uijterwyck en Jonkhear  Johan  de  Wolff

    (dizze lźste wenne ek op Ropta). De  eallju  sloegen  doe

    foar master op en dat is sa bleau oant 1800 ta. De huzing

    wie fan Reitse sels en hie in skatte  wearde  fan  leafst

    3000 ggūne, de heechste yn hiel Eanjum.

    1760. Paulus Popes hoecht safolle net  te  beteljen;  syn

    254 gūne is hast de helte fan de 500 fan Reitse  Bantman.

    De ferklearring fan dit weromrinnen fan de hierpriis  koe

    wolris lizze yn it oanlizzen fan Eanjumer-  en  Ljussemer

    polder. De besitters fan grūn yn  dy  polder  ha  doe  de

    Steaten fan Fryslān frege om ferleging fan belesting.

    Paulus buorket mei 8 kij en 8 hynders en brūkt 80 pm  fan

    syn lān foar bou. De widdo fan Paulus hat it  muoilik  yn

    de tiid fan de feestjerte (1770). Hja hāldt  noch  mar  3

    kij oer en ek it folgjende jier binne der mar 4 kij mear.

    As gefolch fan de feestjerte nimt it tal pūnsmjit  boulān

    ta: 88 pm yn 1771. It tal hynders op de pleats  giet  om-

    heech nei 12 stiks.

    1805. As nei de feepest de saak wer  wat  normaal  wurdt,

    sjocht men dat de situaasje op Adson wer sawat gelyk wur-

    den is as foar dy tiid. Cornelis Reitses, dy't foar  1550

    gūne yn it jier op de pleats buorket, hat wer 7 kij en  8

    hynders en brūkt 75 pm as boulān. Dizze  ferhālding  tus-

    ken fee en boulān sil foar Adson it bźste west ha.

    Nei 1800 wurdt it de tiid fan de Botma's op  Adson  sate.

    Earst is Grietje Harmens Botma eignerske en is  Ype  Eng-

    berts Botma de bewenner, mar sa om 1840  hinne  is  alles

    fan Ype Botma. De neiteam fan dizze Ype Botma sil mear as

    hūndert jier Adson sate yn besit hālde. Pas yn 1947 wurdt

    de pleats oerdien  oan  de  "Groot  Noord-Hollansche  van

    1845". De AGO en no de AEGON wurde de opfolgers  as  eig-

    ners.

    Bewenners:

    1849   Ype Engberts Botma

    1891   Jan Ypes Botma

    1909   Jan Jans Botma

    1918   Sieds Binnema (troud mei Jantje Botma)

    1936   Folkert van der Zee

    1969   Gerlof van der Zee

    Neffens in tinkstien dy't yn de muorre fan  de  ōfbaarnde

    pleats siet, is der yn 1878 in nije pleats boud.  Spitich

    genōch is dy stien by de brān ek ferlern gien. It  kadas-

    ter jout oan dat de nije pleats doe folle grutter  wurden

    is as de pleats dy't der stie: de belesting oer de bebou-

    de oerflakte waard hast fjouwer kear sa grut!

    1960. Nei de Botma's hat, sūnt  de  tritiger  jierren, de

    famylje Van der Zee op dizze pleats buorke. De earste Van

    der Zee, Folkert Gerlofs, hat in protte dien oan de  fee-

    fokkerij. Hy hie in twatal bisten meinaam fan syn  heite'

    beslach en is dźr mei oan it fokken  set.  Dat  hat,  nei

    meardere tsjinslaggen, resultearre yn  de  kampioensbolle

    Jelsumer Gerard Wouter 3, dy't yn 1960 śtroppen waard  ta

    kampioen fan hiel Fryslān.

    Hie heit, nźst de ierdappels,  in  protte  niget  oan  de

    feefokkerij, soan Gerlof van der Zee hat  him  in  protte

    dwaande holden mei it oansetten fan nije ierdappelrassen.

    Nei't de kij yn 1976 fuortdien wiene, koe hy him al  hie-

    lendal ynsette foar it kweken en  selektearjen  fan  nije

    ierdappelrassen. De grutte brān hat hjir  gjin  goed  oan

    dien, al kin sein wurde dat de helte fan it plantguod  al

    by in broer yn Grinslān wie,dat alhiel ferlern is it wurk

    net.

 

 

  


 

HIERPRIZEN  EN  SEEDIKEN  YN  EANJUM.

 

    Yn Eanjum docht him in  frjemd  ferskynsel  foar  mei  de

    hierprizen yn de 18de ieu. Is it yn alle oare doarpen  sa

    dat de hierprizen stadichoan  omheech  rinne,  yn  Eanjum

    giet it krekt de oare kant śt!

    Omtrint 1754 rinne de hierprizen neffens  it  Reėelkohier

    hiel bot werom: fan 450 nei 322 gūne, fan 450 ta 254 gūne

    ensfh. Yn 1756 is it sa slim dat  fan  de  hierpriis  fan

    Adson, yn 1750 wie dy 450 gūne, noch  mar  45  gūne  oer-

    bleaun is! Pas nei 1770 rinne de hierprizen  wer  omheech

    krekt as yn de oare doarpen ek it gefal is.

    De ferklearring moat socht wurde yn in fersyk fan  Eanju-

    mer lāneigners oan Deputearre Steaten fan Fryslān  om  de

    Floreenbelesting oer in perioade fan 20 jier net  betelje

    te hoegen. Dat soe dan allinne jilde moatte foar  it  lān

    yn de Eanjumer polder:  "...houdende  omstandige  aanwij-

    zinge van de overgrote kosten die ten behoudenis der pol-

    derdijken moeten werden gedaan en de  onmogelijkheid  van

    deselve in den haren te vinden..." Hja fersykje om in be-

    drach as stipe yn iens, as it net hoege te  beteljen  fan

    de floreenbelesting foar 20 jier "gelijk  voormaal".  Hja

    ha soks dus al earder oanfrege. It fersyk wurdt tastien.

    Mooglik ha de eigners de boeren ek wat  ūntsjoen  mei  de

    hierprizen. It kin ek wźze dat de  boeren  oan  de  diken

    wurke ha en dźrom minder hier hoegden  te  jaan.  Ommers,

    sūnder de help fan de boeren soe de polder der wer ūnder-

    strūpe en dan hiene de eigners ek gjin lān mear!

 

    Oersjoch:

                     1750      1752       1754       1768

 

    Junia       hier: 450                  322        291

    Nittema           370                  278        278

    Stiem             260                  171         89

    Nij Wobma         148       137                   176

    Adson             450                  254         45

 

 

 

 

 


 

12. BEWENNERS:      J.F. Botma

                    A. Botma-Norder

    ADRES:          Langgrousterwei 61

    WENPLAK:        Easternijtsjerk

    PLEATSNAMME:    Van Tiara State, Heemstra

    FLOREENNUMER:   29

    GRUTTE YN 1640: 80  pm

    GRUTTE YN 1988: 136 pm

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Stjelp  1913

    EIGNER:         Diakonije Ned. Herf. Gem. te Frjentsjer

                    (Huzing en it measte lān)

 

 

    De namme fan dizze pleats, Van Tiara State, is mei rjocht

    en reden in jier as wat lyn op de homeie fan dizze pleats

    slein. Ommers, it testamint fan Ibella Ida van Tiara  hat

    fan grutte ynfloed west op de skiednis fan dizze  pleats.

    Yn 1689 makke hja in testamint wźrby't hja  "...de  wesen

    tot  Franequer  gealimenteert  wordende  in   het   Stads

    Weeshuys..." al har besittings tamakke. Nźst in 4000 gūne

    oan sinten en wat huzen yn Frjentsjer waard ek "een saete

    lands tot Nieukerk in Oostdongeradeel" oan  de  wezen  yn

    Frjentsjer  skonken.  De  Weesfāden  mochten  sels  witte

    hoe't hja mei de sinten omgiene mar fan de pleats sei hja

    "...als willende deselve altoos voor de  weeskinderen  in

    het voorschreven huis onderholden  wordende,  sal  worden

    bewaert..." De pleats mocht (en  mei)  dus  net  ferkocht

    wurde.

    1511. Neffens it register fan oanbring is Beynthie Heest-

    ma yn 1511 de eigner fan dizze  pleats.  Mooglik  is  dat

    "Heestma" ek in ferskriuwing fan "Heemstra" want  neitiid

    binne de Heemstra's eigners fan dizze pleats.  Alef  Het-

    tesz wurdt opjūn as brūker fan de 68 pm dy't by de pleats

    hearre, foar in hier fan 16 ggūne yn it jier.

    1640. Mear as hūndert jier ferdwynt de pleats  no  yn  it

    tsjuster foar't it Stimkohier (1640) wer foar wat  ljocht

    soarget. Ittie van Heemstra wurdt as eigner neamd en  dźr

    sil Ydt van Heemstra mei bedoeld wurde. Ydt is troud  mei

    in Johannes van Tiara en  tegearre  ha  se  ien  dochter:

    Ibella Ida van Tiara. As har mem yn 1650 begroeven  wurdt

    yn de tsjerke fan Kimswert is Ibella de iennichste erfge-

    namt.

    Hierboer op Heemstra sate wie Wilke Sippes en  de  grutte

    fan de pleats is yntusken oprūn ta 80 pm.

    1694. As yn jannewaris 1694 Ibella Ida van Tiara komt  te

    ferstjerren, ferskynt Heemstra sate yn de boeken  fan  de

    diakonije fan Frjentsjer. Om't hast alles bewarre  bleaun

    is, komme der dźrnei in protte gegevens beskikber oar  de

    skiednis fan de pleats. Sa stiet beskreaun dat  de  hier-

    der, Pytter Martens, yn't jier 223 gūne oan hier  betelje

    moat en om't it yn dy tiid wenst wie dat  de  hierder  de

    huzing sels yn besit hie, moat de wearde  fan  de  huzing

    skat wurde. De wearde wurdt dan fźststeld op 1500 ggūne.

    1749. As yn Fryslān nije belestingkohieren opmakke  wurde

    yn 1749 stiet der by Marten Pyters, hierboer op  Heemstra

    en soan fan  Pytter  Martens,  "een  tamelijk  welgesteld

    boer". Dat soe der op wize kinne dat it wol  buorkje  woe

    op de pleats fan de Frjentsjerter Weesfāden.

    1760. De speciekohieren litte sjen  hoe't  der  op  dizze

    pleats buorke wurdt. Sawat de helte fan it lān wurdt foar

    bou brūkt en op de oare helte weidzje 7 kij en 6 hynders.

    Dit bliuwt lange jierren frijwol gelyk mar tsjin 1800 oan

    begjint it tal kij op te rinnen nei 10 stiks en komme der

    8 hynders op it bedriuw. Dy hynders ha genōch  wurk  om't

    it tal pūnsmjit boulān dan sa'n 60 wurden is. Claas  Jans

    hat dan ek it lān fan de pleats nźst Heemstra yn  gebrūk,

    foar in part is dat ek syn eigendom.

    1808. Dat it net allinne foar de boeren in opgeande  tiid

    is, mar ek foar de lāneigners dy't hegere hieren  freegje

    kinne, wurdt dśdlik śt it  earste  hierkontrakt  dat  fan

    Heemstra sate bewarre bleaun is (1808). Klaas Jans  Heem-

    stra, hy sil syn namme ōflaat ha fan Heemstra sate,  moat

    foar de 84 pm dy't by de pleats  hearre,  dan  1029  gūne

    betelje. Dat wie hiel wat mear as de 300 gūne dy't  sawat

    de hiele 18de ieu betelle wurde moast.

    Yn it kontrakt steane noch in pear  nijsgjirrige  dingen.

    Sa jildt it nije kontrakt foar 10 jier en moat  Klaas  yn

    de hjerst fan it lźste jier 14 pm braak lizze litte en de

    oare lannen "in stoppel en herfstvalligen laten  liggen".

    Fierder mei hy net fan bou wer greide meitsje  as  oarsom

    sūnder tastimming fan de  Weesfāden, moat  hy  alle  dong

    dy't syn pleats opsmyt oer it lān bringe en  mei  hy  dźr

    neat fan ferkeapje. In algemiene bepaling seit noch: "Dat

    de huurder verpligt is de landen naar zijn beste vermogen

    te cultiveren, dezelve te beslatten, begreppelen, beaard-

    rijden gelijk een eerlijk Meijer  schuldig  is  te  doen"

    (sjoch bylage G).

    1826. Syn opfolger as hierder,  Klaas  Sijmons  Kloostra,

    liket it net sa goed te dwaan as  boer.  Yn  it  earstoan

    giet it noch wol en bringt hy de hier wol op,  mar  sawat

    om 1822 hinne komt de hier ūnregelmjittich yn Frjentsjer,

    op it lźst stiet it sels alhiel stil. Yn 1826  bringe  de

    boargen fan Kloostra de hier nei de  Weesfāden:  Kloostra

    sels hat it faaks oerjūn en de boargen kinne der mar foar

    opdraaie. Hy hat ek net sa goed  foar  de  huzing  soarge

    want  Pieter  Arjens  Kingma  krijt  500  gūne   koarting

    "vanwege mindere waarde der huizinge en schuure".

    1855. Dat de gebouwen der min foarstiene,  blykt  wol  as

    der yn 1855 in nije pleats boud wurde moat. It kostet  de

    Weesfāden in protte sinten:  "31 Jan 1855 - Aan J. Helder

    als aannemer van het bouwen van de plaats te  Nijkerk  de

    somma van  FL. 3400,-" en hja liene sinten "...tot afdoening

    eener schuld veroorzaakt door  het  Bouwen  eener  Nieuwe

    Stelphuizing op de plaats te Nijkerk, door K. Venema  be-

    woond..."

    Meiinoar hat dizze nijbou de Weesfāden   FL. 6402,46 1/2 koste.

    1913. In sechtich jier  letter  wie  der  al  wer  nijbou

    nedich en doe is de pleats set dy't der no noch stiet. In

    tinkstien oan de foargevel seit: "Hilda  Ida/  Van  Tjara

    State/ in 1913 vernieuwd onder/ bewind  van  de  voogden/

    van  het  Diaconie  Weeshuis/  der  Ned.  Herv.  Gem.  te

    Franeker/  B.J.  Roze.  J.  Petraeus/  R.L.   Wynia.   N.

    Nammensma " Op it dakkapeltsje stiet it jier 1913 ek noch

    oanjūn.

    Yn 1961 is der nochris foar in  FL. 32.000,- ferboud.De wen-

    keamer waard doe nei it westen ferpleatst, der  waard  in

    ierdappelberging yn'e golle makke en de feestālen waarden

    ynkoarte. Doe is it bedriuw ek alhiel oergien op bou.  De

    bygebouwen op it hiem binne allegear fan nei 1961.

    1920.  De Weesfāden klage der oer dat troch de nijbou fan

    "Ida van Tiara State" in protte skulden makke  binne.  Se

    treffe it dat der wer opgeande tiden komme en dat se  nei

    Wallinga, dy't  FL. 3050,- yn it jier joech,  nei  1923  mar

    leafst  FL. 5150,- barre kinne fan de nije  hierder  Rienks.

    Se reitsje de skulden wer  kwyt  en  kinne  ferbetterings

    oanbringe. Yn de tritiger jierren is it lykwols wer  mis.

    Troch de minne tiden kin Rienks de hier net mear opbringe

    en krijt hy 20% koarting.  De hier rint sels werom ta  in

     FL. 2000,- (sjoch bylage D).

    Troch de argiven fan de Weesfāden fan  Frjentsjer  is  it

    mooglik om in folslein oersjoch te jaan fan  de  hierders

    fan Heemstra sate:

    1640   Wilke Sippes

    1694   Pyter Martens

    1741   Marten Pytters

    1760   Pytter Hendriks widdo

    1761   Wytse Pytters

    1763   Claas Jans (Heemstra)

    1818   Klaas Simons Kloostra

    1827   Pieter Arjens Kingma

    1837   Fetse Jacobs Elzinga

    1854   Klaas Venema

    1861   Anne Lieuwes Westra

    1912   Willem Franzes Kienstra

    1922   Pieter Rienk Rienks

    1959   Hidde Norder

    1982   Jaap Botma

    Dat net alle hierders like goed mei  de  pleats  omgiene,

    docht bliken śt in brief dy't de Weesfāden  oan  in  boer

    stjoere. Hja ha op besite west en binne oer bepaalde per-

    selen bźst tefreden, mar  "...Dit  kunnen  wij  nog  niet

    zeggen van de percelen aardappels achter  in  de  plaats;

    evenmin van de bieten die om het koolzaad  gezaaid  zijn.

    Het kweekgras "groede" zal U deze  zomer  daar  nog  veel

    last kunnen bezorgen..."

 

 

 

 

 

 


 

13. BEWENNER:       A. Meirink-Veenland

    ADRES:          Langgrousterwei 57

    WENPLAK:        Easternijtsjerk

    PLEATSNAMME:    Foalsum

    FLOREENNUMER:   9

    GRUTTE YN 1640: 84  pm

    GRUTTE YN 1988: 90 HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1868

    EIGNER:         Huzing: A. Meirink-Veenland

                    Lān:    Yn erfpacht fan it B.B.L.

 

 

    Op de nije loads, dy't in pear jier lyn nźst dizze pleats

    boud is, hat de eigner "Foalsum Sate" sette litten. Dizze

    namme hat de pleats fan ālds net hān. Der hat hjir wol in

    pleats mei de namme Foalsum stien, mar dat wie yn de lan-

    nen efter dizze pleats. It stee fan dizze pleats  hat  yn

    it ferline meast "Op de Grouw" hiten. It wurd  "grou"  is

    ōflaat fan "groeie" en betsjut yn dit gefal dat  hjir  yn

    it fiere ferline lān oanslibbe (oangroeid) is.  Dat  moat

    bard wźze nei't de earste diken hjir  oanlein  binne.  Dy

    earste dyk moat efter de pleats lein ha; it ālde  reedsje

    nei Ljussens soe hjir in oerbliuwsel fan  wźze.  Yn  1738

    stiet yn de kohieren dat de pleats "de lange grouwen"  as

    neistlizzer hat en sa hyt de wei  dźr't  de  pleats  oan-

    leit noch altiten: Langgrousterwei.

    1511. It kleaster Betlehem is de earst bekende eigner fan

    dizze pleats. Dit wie in frouljuskleaster,  stifte  troch

    Mariėngaarde fan Hallum. It kleaster hat lein wźr't no it

    bekende Bartlehiem leit. Yn de namme fan dit plak  is  it

    eardere "Betlehem" noch wol werom te finen.

    De pleats wie doe 101 pm grut en "Jelle by den Wech  ende

    Melle op de fen" wiene de hierders. Hja joegen net  botte

    hier: in kwartsje de pūnsmjit. Foar de measte  boeren  yn

    Nijtsjerk wie dat hast twa kear safolle!.

    1592. Dat der echt twa hierders wiene, wurdt dśdlik as yn

    1592 bliken docht dat de pleats yn twaėn gien  is:  Dirck

    Jans hiert no de 71 pm fan "Op de Grouw" foar in gūne  de

    pūnsmjit en Bartholomeus Wopkes hiert 34 pm foar  deselde

    priis. As neigien wurdt wźr't de lannen fan  it  kleaster

    Betlehem krekt lein ha, is dit yn twaėn  brekken  fan  de

    pleats wol te ferklearjen. Oan de  Langgrousterwei  lizze

    71 pm en oan de oare kant fan it doarp lizze de 34 pm oan

    de Mūnewei. Sa besjoen liket it der sels op dat der alti-

    ten al twa pleatsen fan it kleaster Betlehem west ha.

    1639. Nei Jan Aetzes (1606) en Ruyrdt Joukes (1618)  komt

    Schelte Taeckes op dizze pleats. It skynt him as hierboer

    fan kleasterlān goed te  gean  want  as  de  Steaten  fan

    Fryslān yn 1639 de pleats Op de Grouw ferkeapje, wurdt hy

    fan hierder, eigner fan dizze pleats.  Hy  moat  der  wol

    4361 ggūne foar deltelle mar hy wurdt sels  baas  en  dat

    kinne yn Nijtsjerk him net folle neisizze: mar ien op  de

    seis boeren is ek eigner fan de pleats. Der  moat  bysein

    wurde dat it sels buorkjen fan de eigner wol  in  kenmerk

    is fan dizze pleats.

    Nei Schelte Taeckes komt syn soan Johannes Scheltes op de

    pleats en dy docht krekt nei 1700 de pleats oer  oan  Ids

    Jans. Dizze Ids Jans wie in hiele grutte boer want hy hie

    ek  Sjoarda  yn  besit.  Dizze  beide  pleatsen  oan   de

    Langgrousterwei wiene  doe  meiinoar  hast  200  pm  grut

    (sjoch foar him ek nr. 3).

    1714. Nei 1700 komme der wat mear gegevens beskikber  oer

    de wearde fan dizze pleats. Der hearde doe in 100 pm  lān

    by en de hierwearde waard skat op  500  gūne  jiers.  Dit

    moast wol skat wurde om't Ids Jans de pleats sels yn  ge-

    brūk hie.

    1775. Nei de soannen fan Ids Jans, Jan en Johannes Idses,

    komt der in oare famylje Op de Grouw  te  wenjen.  Roelof

    Arjens wurdt de nije eigner en de wearde fan de pleats is

    omheech gien nei 620 gūne jiers. Roelof keapet  der  noch

    wat lān by en om 1800 hinne heart der al in 115 pm lān by

    de pleats mei in jierlikse hierwearde fan 1243 gūne.

    Yn de 18de ieu is de pleats in mingd bedriuw sa as  wenst

    yn dy tiid. Sawat de helte wurdt brūkt as boulān en op de

    oare helte rinne de 10 kij en 7 hynders dy't  it  beslach

    fee śtmeitsje.

    1811. As yn de tiid fan Napoleon elk in famyljenamme oan-

    nimme moat, neamt Harmen Roelofs, dan boer op de  Grouwe,

    him "De Lange". Dat kin fansels west ha om't er  sa  lang

    wie, mar wierskynliker is dat er tocht hat oan "De  Lange

    Grouwe"!

    Nei de dea fan Harmen Roelofs de Lange,  hy  hie  allinne

    mar dochters, stode de pleats śtinoar  en  waard  Grietje

    Pieters Booitsma troch fererving de nije eignerske fan de

    huzing en it measte lān . Doe't har earste man,  Meindert

    Gerrits van Eizinga stoar, waard der in ynfintaris fan de

    pleats makke. De wearde fan de huzing, it hiem en it  hōf

    waard fźststeld op 7000 gūne wylst it  replik  guod  hast

    3000 gūne wurdich wie. De "levende have" bestie śt: "vijf

    paarden  FL. 445, elf zwartbonte melke en varekoeijen  FL. 648,

    vijf  zwartbonte  jongbeesten   FL.  106,  twee   zwartbonte

    kalveren  FL. 10, vier varkens  FL. 42 en vier lammeren  FL. 10 ".

    1866. De pleats moat yn dizze tiid tige min west ha en de

    nije eigner Pieter Meinderts van Eizenga, soan śt it ear-

    ste houlik fan Grietje Booitsma, lit in hiele nije pleats

    sette. Syn dochterke mei op har twadde jierdei  de earste

    stien lizze: " Anno 1866/ den 28 maart  is  door/  Jantje

    Pieters/ van Eizinga/  op  haar  tweede  verjaardag/  den

    eersten steen aan/ dit gebouw gelegd". De pleats kaam  op

    itselde plak te stean, waard krekt as syn foargonger  wer

    in kop-hals-romp pleats, allinne folle grutter.

    Bewenners:

    1828   Harmen Roelofs de Lang

    1839   Meindert Gerrits van Eizinga

    1842   Grietje Pieters Booitsma (widdo Van Eizinga)

    1843   Anne Abrahams Blom (twadde houlik fan Grietje)

    1866   Pieter Meinderts van Eizinga

    1885   Livius Sevenster

    1892   Imius Livius Sevenster

    1900   Sybe Imius Sevenster

    1910   Ulbe Wijngaarden

    1910   Livius Sevenster

    1927   Willem Livius Sevenster

    1941   Cornelis Jans Slim

    1947   Jan Livius Slim

    1966   Wessel Dijkstra

    1968   Auke Meirink

    1987   Anneke Meirink-Veenland

    Foardat de famylje Sevenster op dizze  pleats  komt,  hat

    der noch in jier in arbeider op de pleats wenne. Dat  wie

    Pieter Kornelis Dijkstra  dy't  mei  de  grutfaam  Jacoba

    Geerts Vellema yn 1884 in jier lang op de pleats  hśsman-

    net. Ek yn 1890 en 1891  steane  hja  tegearre  as  haad-

    bewenners oanjūn. Fierder hat der altiten in lid  fan  de

    famylje Sevenster as fan de oan har besibbe famylje  Slim

    op dizze pleats wenne.

    1966. Bartel Meirink, bewenner fan Holdinga  State  ūnder

    Ie, wurdt yn 1966 eigner fan dizze pleats. De earste  twa

    jier wurdt de pleats dan noch bewenne troch in  arbeider,

    mar dan komt soan Auke Meirink  nei  de  Langgrousterwei.

    Der komt dan wat langer wat mear lān by dizze  pleats  en

    men kin wol sizze dat "Foalsum Sate" op't heden de  grut-

    ste pleats fan Easternijtsjerk is. De 70 HA lān wurde al-

    hiel brūkt as boulān.

 

 

 


 

14. BEWENNER:       D. Terpstra-Visser

    ADRES:          Berchhuzen 7

    WENPLAK:        Easternijtsjerk

    PLEATSNAMME:    Berghuistra, Paesenswal

    FLOREENNUMER:   26

    GRUTTE YN 1640: 36 pm

    GRUTTE YN 1988: 40 HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Foarein 1962, bedriuwsgebou 1981

    EIGNER:         Huzing: D. Terpstra-Visser

                    Lān:    AEGON (yn erfpacht)

 

 

    De skiednis fan dizze pleats is de lźste jierren  behear-

    ske troch grutte brannen. Yn 1962 wie it sa slim  dat  de

    hiele pleats ōfbaarnde en alle 26 kij yn it  fjoer  omka-

    men. Troch dy brān kaam der in  ein  oan  in  monumintale

    kop-hals-romp pleats. By de brān yn 1981 koe  de  foarein

    bewarre bliuwe (der wie  yn  1962  wer  in  kop-hals-romp

    boud) mar der moast in hiel nij bedriuwsgebou set  wurde.

    Om't de kij dit kear yn it lān rūnen,  koene  dy  oan  it

    fjoer ūntkomme.Beide kearen hie de brānwar in protte lźst

    fan nijsgjirrige minsken dy't op de brān  ōfkamen  en  de

    trochgong op it smelle dearinnende dykje behinderen.

    1511. As earst bekende bewenner fan dizze pleats kin Dowe

    to Berc Huijsen beskōge wurde. Yn it register fan it lān-

    besit fan dy tiid stiet hy notearre mei 22 pm lān. Eigner

    fan dat lān wie it kleaster Sion yn Nijewier. Yn de argi-

    ven fan dat kleaster komt dizze pleats noch in pear  kear

    foar en ek de registers fan de  kleasterlannen  nei  1580

    leverje wat gegevens op.

    1560. Sa siet neffens it āldste rekkenboek fan Sion yn it

    jier 1560 in Sijmon Roelefs as hierder op de pleats. Foar

    de 22 pm lān fan it kleaster moast hy 14 ggūne betelje en

    noch "twe foer torffs". Hy moast dus in part fan syn hier

    yn natura opbringe: twa weinen fol turf. Hy sil  dy  turf

    wol śt de Dokkumer Wālden helje moatten ha.

    1580. As de Steaten fan Fryslān yn 1580, as hja it eigen-

    dom fan it kleasterguod oernimme, listen meitsje  fan  de

    hierders fan Sion, docht bliken dat Sijmon  Roelofs  noch

    altiten op dizze pleats buorket. Syn buorman Frans Wopkes

    "to berchhuisen" komt ek op de list foar. Frans brūkt  14

    pm lān fan it kleaster en dat is nijsgjirrich om't yn  de

    folgjende opjefte, fan 1592, de nije hierder Taecke  Sip-

    kes 36 pm lān yn gebrūk hat fan it kleasterguod. Dat moat

    hast wol de 22 pm fan Sijmon en de 14 pm fan  Frans  west

    ha. Yn letter tiid hat der altiten 36 pm by  dizze pleats

    west, al ha de measte hierboeren der noch mear lān by  yn

    hier krigen.

    1618. Goffe Johannes komt yn 1618 foar mei  in  hierpriis

    fan ien ggūne foar elke pūnsmjit dy't er brūkt. Syn  nei-

    team hat oant 1760 ta dizze pleats brūkt.Earst as hierder

    en nei 1640 as de Steaten fan Fryslān, om oan  sinten  te

    kommen foar de striid  tsjin  Spanje,  de  kleasterlannen

    ferkeapje, as eigner fan dizze pleats. Nei 1700  giet  de

    famylje nei Dokkum te wenjen en ferhiere se de pleats. Yn

    dy tiid moat Pieter Tjeerds as hier foar de 41 pm dy't by

    de pleats hearre, 237 gūne betelje. Dat is hast seis kear

    safolle as in ieu earder!

    1749. Foar de hierboeren op de Pasenswal sil it faaks net

    in fetpot west ha. Hja bliuwe meast net langer  as  tsien

    jier op de pleats en fan Jan Pytters wurdt yn 1749  sein:

    "een gering boer".

    1760. Dat feroaret as de pleats kocht wurdt troch Anthony

    D'Arnaud, de grytman fan Eastdongeradiel.  Hy  keapet  de

    pleats fan de bern fan Gerlof Johannes Stinstra  foar  in

    priis fan 10.000 cgūne. Douwe Minses wie doe  de  hierder

    mar al yn 1761 komt Tjerk Opts op Pasenswal telāne. Hy is

    hjir boer bleaun oant yn 1797 as hy in rinteniershūs bou-

    we lit op Trijehuzen ūnder Nijtsjerk.

    Tjerk liket it mar goed te dwaan op Pasenswal. Hy begjint

    mei 5 kij en 3 hynders en in besiedde oerflakte fan in 28

    pm, mar yn de rin fan de jierren wit hy dat śt te  wreid-

    zjen ta in stik as 9 kij.  Dan  komt  lykwols  de  grutte

    klap: yn 1770 hat hy noch mar ien ko mear!  Om't dat jier

    bekend stiet as it jier dat de feepest yn Fryslān  leafst

    97.756 kij de dea koste hat, sil ek it  beslach  fee  fan

    Tjerk Opts doe wol oantaast wźze.

 

    Tjerk moat wer opnij begjinne mar it liket der op dat  hy

    him wat mear taleit op it ynsiedzjen fan boulān: yn  1795

    hat hy op de 55 pm dy't dan by de pleats hearre 5 kij  en

    5 hynders rinnen en brūkt hy noch 34  pm  as  boulān.  De

    hier is yntusken oprūn ta in 400 gūne.

    1810. Dy hier moat al dy tiid opbrocht wurde oan  minsken

    dy't dizze pleats kocht ha om de stim dy't oan de  pleats

    ferbūn is: Anthony  D'Arnaud  (1760),  Johannes  Casparus

    Bergsma (1791) en Age Looxma (1810).  As  nei  de Frānske

    tiid de stimmen neat mear  wurdich  binne,  ferkeapje  de

    measte lāneigners dy't pleatsen kochten fanwege  de  stim

    dy't der oan ferbūn wiene, harren pleatsen,mar de famylje

    Looxma hāldt dizze pleats yn besit:

    1810   Age Looxma

    1838   Theodorus Maria Looxma

    1878   Catharina Theresia Looxma (troud mei Van  Welderen

           Rengers)

    1912   Lānbou-ūndernimming "Stania" te Ljouwert

    1925   Anna van Harinxcma thoe Slooten (troud mei  Daniėl

           van Welderen Rengers)

    1937   Hector Baardt van Sminia

    1952   Wilco Julius van Baardt van Sminia

    1952   Groot Noordhollandsche van 1845 (letter de AEGON)

    As de skiednis fan dizze pleats oersjoen wurdt, wurdt wol

    dśdlik dat op Pasenswal altiten hierboeren buorke ha. Wie

    it de eigners foar 1800 om de politike macht fan de  stim

    te dwaan, nei dy tiid waard it mear in jildbelizzing. Oer

    it algemien kin steld wurde dat de measte boeren op dizze

    pleats der net folle muoite mei hān  ha  sille, om't  hja

    hast allegear lang op de pleats bliuwe.

    Bewenners:

    1849   Kornelis Ypes Botma

    1869   Wopke Ypes Botma

    1879   Johannes Johannes Hoogland

    1880   Jentje Johannes Hoogland

    1886   Jacob Eelkes Holwerda

    1905   Livius Imius Sevenster

    1920   Imius Sevenster

    1934   Fokke Ates Noordenbos

    1942   Jacobus Martinus Noordenbos

    1980   Boele Terpstra

    1982   Djoke Terpstra-Visser

    De famylje Sevenster komt ek foar op nr 13 wźr't nei  har

    de oan har besibbe famylje Slim de pleats oernimt,  wylst

    op dizze pleats Fokke Noordenbos komt dy't troud wie  mei

    in dochter fan Sevenster.

    Oer de skiednis fan de huzing is oars neat bekend as  dat

    er yn 1880 en 1920 grutte ferbouwings plakfūn ha. Oer  de

    brannen is al ien en oar meidield.

    Dizze pleats wurdt yn 1640 al "Pasumwal" neamd, in  namme

    dy't maklik te ferklearjen is om't de pleats sawat  tsjin

    de rivier de Peazens oanboud is en de  lannen  oan  beide

    kanten fan dit wetter lizze. De oare kant fan dit  wetter

    is te berikken oer it "Nammenset", in namme dy't komt fan

    Nammen Willems, hierder fan de oare pleats op Berchhuzen.

    De twade namme "Berghuistra" stiet op de kaart fan Eekhof

    śt 1855 en is ek hiel tapaslik om't fan de earste  boeren

    dy't hjir buorken, al sein waard dat hja "to  Berchuysen"

    wennen.

 

 


 

15. BEWENNER:       A. de Boer

    ADRES:          Mellemawei 4

    WENPLAK:        Eastrum

    PLEATSNAMME:    Tadema

    FLOREENNUMER:   12

    GRUTTE YN 1640: 15 pm

    GRUTTE YN 1988: 39 HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Kop-hals-romp 1962, efterein 1975

    EIGNER:         Meindert Douma Leen

 

 

    By in grutte brān op 19 oktober 1975 waard  it  bedriuws-

    gebou fan Tadema sate alhiel fan de  flammen  ferneatige.

    De foarein koe bewarre bliuwe, mar de hurde wyn sloech de

    flammen ek oer op de pleats dy't  tichteby  stiet,  Douma

    sate. Fan dizze pleats gie de foarein yn flammen  op.  Sa

    hie it fjoer taslein op in hiel āld stee.

    1511. Al yn it register fan oanbring wurdt in bedriuw fan

    Hessel Tadema neamd. Hessel sil de namme-jouwer fan dizze

    pleats wol west ha. Hy wie hierboer op in  grutte  pleats

    fan de Heemstra's, Take en Menke, fan 119 1/2   pm grut.  Goed

    45 goudgūnen moast hy oan hier betelje; dat betsjut in  3

    ggūne de pm. Hessel hie 25 pm lān fan syn pleats yn eigen

    besit, wylst de pastoar fan Eastrum jierliks  noch  njog-

    gen stuorkes rinte barre koe.

    1542. Dizze selde rinte komt ek foar yn  it  Benefisiaal-

    boek fan 1542 by de ynkomsten fan de pastoar fan Eastrum:

    "In den eersten, een arents gulden rente, ofte een ponde-

    maet, vuyt Syvert Heemstra ende Johannes Heemstra  zaeten

    toe Oestrum over die tille..." Dit sil deselde pleats wol

    west ha want de Heemstra's wurde wer neamd.  Nijsgjirrich

    is ek dat hjir foar it earst de namme  Tilbuorren  om  de

    hoeke komt,"it buorrentsje by de tille". It joech de pas-

    toar lykwols neat dat dizze rinte op papier stie want  de

    rinte waard "hem nogtans geweyghert' en de pastoar hie it

    al "vyff ofte ses jaeren nyet van en (...) gehadt".

    Net sa lang nei dizze tiid ha  de  Heemstra's  de  pleats

    stikje foar stikje ferkocht. Sa is der in oantekening  yn

    de rintmasterrekkens dat yn 1561 Jan Cornelis en syn frou

    Bauck Bonga in fjirde part fan Tadema kocht ha fan Johan-

    nes Heemstra foar 800 ggūne. It tal pūnsmjitten wurdt net

    neamd, mar dit koe wolris it begjin west ha fan it śtin-

    oar fallen fan Tadema.

    1640. Hūndert jier letter is der in protte feroare. Gerck

    Sypts is no de eigner en brūker fan Tadema,  mar  der  is

    net folle lān mear by: mar 15 pm. Gerck is lykwols ek  de

    eigner/bewenner fan sate nūmer 11 mei in grutte fan 50 pm

    en hie sa genōch lān om fan te libjen. Fan de  widdo  fan

    Gerck Sypts, in Ebeltje Reijfs, leit der in grźfstien  yn

    de tsjerke; hja stoar yn 1676.

    It liket der op dat de grutte pleats  fan  de  Heemstra's

    nei 1511 yn twaėn splitst is . Omdat Tadema en Douma eins

    beide op itselde hoarnleger lizze, tusken deselde  grźft,

    leit it yn'e reden te tinken  dat  dizze  beide  pleatsen

    ienris de grutte pleats fan de Heemstra's śt 1511  foarme

    ha. De namme Tadema is altiten bestean bleaun, mar  Douma

    hat syn namme pas yn de lźste ieu krige; ek dat is in re-

    den temear om soks oan te nimmen (sjoch ek nr. 16).

    1714. Egle Minnes is no boer op Tadema mar hy is de  eig-

    ner net. De widdo fan dr. Stania is eignerske en hja  kin

    elk jier 274 gūne barre fan Egle foar de 78 pm  dy't  dan

    by de pleats hearre. Har man, dokter Wiegerus Stania, sil

    de pleats kocht ha fan Gerck Sypts (as syn widdo) want hy

    wie neffens in āld tsjerkeboek fan 1679 oant 1692 tsjerk-

    fād fan Eastrum en bewenner fan Tadema.

    In pear jier nei 1714 sil Anne Cornelis de pleats keapje,

    wźr't hy dan sels op buorkjen giet. Oant 1742  ta  bliuwt

    hy eigner en dan bemuoit  it  grutkapitaal  him  wer  mei

    Tadema sate.

    1742. Grytman Van Burmania en siktaris Bergsma  krije  yn

    dat jier tegearre it eigendom fan de pleats, wylst de fa-

    mylje Bergsma nei 1760 allinne it eigendom kriget.  Dizze

    famylje sil oant 1838 ta yn it besit fan Tadema bliuwe.

    1760. Jan Pytters, de doarpsrjochter fan Eastrum,  is  de

    earste boer op Tadema sate wźrfan 't wat bekend is oer de

    bedriuwsfiering. Hy hiert de 78 pm foar in 300 gūne yn it

    jier fan Bergsma en kin 14 kij en 4 hynders op stāl hālde

    Hy hat ek noch 26 pm lān yn gebrūk as boulān.

    Syn opfolger, Yde Ydes fan Stiens,  hat  net  in  maklike

    tiid hān op Tadema. It giet yn it begjin foar wūnder  mei

    him: yn 1770 hie hy in 19 kij op stāl. Doe kaam  de  fee-

    pest him oer't mad. Yn 1771 wie syn beslach fee  weromrūn

    nei 4 kij! Yn 1773 giet hy fan de pleats en ferhuzet  nei

    Sybrandahūs. Jan Abrahams dy't dan komt, liket  him  mear

    op boulān ta te lizzen. De 16 pm boulān fan Yde wurde  by

    him yn 1776 al 86 pm en hy hat ek wer 11 kij op stāl.  En

    dochs rint it ek mei him ferkeard ōf. Hy moat syn  arbei-

    ders dien jaan en leit in ferklearring ōf oan de  ūntfan-

    ger fan de gemeente dat syn fermogen ūnder  de  600  gūne

    sakke is en hy dźrom tenei allinne mar mear heal-haadjild

    betelje kin. Yn 1784 is it hielendal mei him dien: de hu-

    zing wurdt ōfbrutsen.

    Claes Sybrens fan Eanjum hat de pleats wer opbouwe litten

    en sil tsien jier op Tadema buorkje.

    1794. Dat froulju yn dy tiid net lang widdo bliuwe koene,

    lit de widdo fan Bote Pytters sjen. As  har  man  kom  te

    ferstjerren, buorket hja earst troch mei de arbeider, mar

    twa jier letter troud hja mei him  (Pytter  Foekes).  Hja

    brūke de 78 pm fan Tadema en noch 12 pm los lān  foar  in

    hierpriis fan 904 gūne; 11 kij, 4 hynders en 21 pm bou is

    harren bedriuw grut.

    1838. De earste kadastrale kaart fan 1832 jout foar Tade-

    ma in kop-hals-romp pleats oan. Dat moat  dan  de  pleats

    wźze sa't dy yn 1784 wer opboud is. Dy pleats hat lykwols

    net sa lang stien want de nije eigner, Minne Douwes  Mel-

    lema, lit yn 1838 in nij  gebou  delsette  mei  in  dwers

    foarhūs. Neffens de skoalmaster fan Eastrum  (1858)  moat

    by it ōfbrekken noch wat fūn wźze fan de Tadema Stins. It

    soe in stins west ha mei greften en in poarte "...waarvan

    de overblijfselen als ringmuren en steenen pijp  in  1838

    zijn uitgegraven..." Hy jout ek op dat de  bewenners  fan

    de pleats elk jier noch 8 ggūne rinte oan de tsjerke jaan

    moatte. At dat deselde rinte wie as śt 1511 dan  hat  dat

    wol lang in lang libben hān!

    Minne Douwes Mellema brūkt de pleats sels en mei him komt

    Tadema sate yn hannen fan de Mellema-famylje, yn dy jier-

    ren ōfgryslik ryk. Alle trije de pleatsen  op  Tilbuorren

    wiene fan dizze famylje (sjoch ek nr. 18).

    Ype Minnes Mellema is de lźste fan dit slachte en hy  lit

    de trije pleatsen nei oan syn omkesizzers Meindert, Douwe

    en Minne Douma. Ek dizze trije minsken  litte  gjin  bern

    nei en as de lźste, Meindert, yn 1957 komt te ferstjerren

    wurde Tadema en Douma ūnderbrocht yn it  "Meindert  Douma

    Leen". Dit lien is bedoeld om bern śt net sokke rike  āl-

    ders dochs studearje litte te kinnen.

    Bewenners:

    1873   Jan Engberts van der Heide

    1904   Reinder Spriensma

    1914   Gerrit Jensma

    1949   Auke A. de Boer (troud mei Ieke Jensma)

    1984   Andries de Boer

    Yn de jierren 1962-1963 waard de hiele pleats fernijd  en

    in wite tinkstien by de foardoar fertelt: "Foar  stśdzje-

    stipe by it Douma lien/ Waerd "Tadema" fiks ūnder  hannen

    naem/ forgreate en fornijd op it ālde st‚/ Kaem  der  rom

    plak foar minske en f‚/ 1962-1963".

    Spitigernōch hat dit gebou it net lang śtholden  want  de

    brān wźr't de beskriuwing mei begūn, hat de efterein fer-

    woastge. Ek by de nijbou fan de efterein heart  in  tink-

    stien: "Nei brān mei skea  en  skeel/  Bleau  Fryske  bou

    be-hālden/ Hjir geane gear yn geef geheel/ It nije en  it

    ālde/ 19-10-1975 en 15-5-1977".

    En it mei sein wurde, sa't  Tadema  sate  der  hjoeddedei

    hinneleit, in bytsje op in hichte, mei greften en beammen

    hat it yndied it oansjen fan in ālde Fryske pleats.

 

 


 

16. BEWENNERS:      T. Boersma

                    R. Boersma-Lont

    ADRES:          Mellemawei 6

    WENPLAK:        Eastrum

    PLEATSNAMME:    Douma

    FLOREENNUMER:   3

    GRUTTE YN 1640: 50  pm

    GRUTTE YN 1988: 135 pm

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1865

    EIGNER:         Meindert Douma Leen

 

 

    Ek dizze twadde pleats op Tilbuorren is it  eigendom  fan

    it Meindert Douma Lien. Fanālds hie de pleats gjin namme,

    mar om't der jierren oanien Douma's op dizze pleats buor-

    ke ha, sil de pleats wol de namme Douma State krigen ha.

    1511. Mooglik hat yn it begjin fan de 16de ieu in  sekere

    Bauke op dit stee wenne. Hy hie trije  lānhearren:  Sywck

    to Dresum (22 pm), Tyed Donije (11 pm) en  Wiger  Sijtsma

    (11 pm). Bauke moast foar dizze 44 pm elk jier  14  ggūne

    oan hier jaan.

    1640. Mear wissichheid jout it Stimkohier fan  1640.  Der

    is dan 50 pm lān by de pleats, dy't oanslein  wurdt  foar

    15 florenen. Eigner is de grytman Douwe van  Aylva,  dy't

    noch twa pleatsen yn Eastrum yn eigendom hie. De  hierder

    is Harke Minnes.

    1714. Nei 1700 hat de siktaris fan  Eastdongeradiel,  Van

    Bosman, dizze pleats yn besit en nei syn dea  syn  widdo.

    Hierder is yn 1714 Jan Jacobs dy't elk jier 132 gūne jaan

    moat foar de 50 pm lān dy't hy bebuorket.

    1758. Yn dit jier sil der wol in grut opskuor yn  Eastrum

    west ha: Frou Anna Dodonea van Burmania, frou fan de nije

    grytman Anthony D'Arnaud, keapet yn ien kear seis stimmen

    op yn Eastrum. Dźrmei wurdt hja (foar har man fansels) yn

    ien kear de baas yn dit doarp: hja hat de measte  stimmen

    yn hannen. Dizze seis pleatsen plus noch  twa  ūnder  Ie,

    ien yn Eanjum en ien yn Ljussens kostje har  it  kapitale

    bedrach fan in 90.000 cgūne! Fansels is der  strideraasje

    en wolle guon der it near op lizze, mar yn 1759 stiet  de

    grytman wol as eigner oanjūn; hy moat dus de  rjochtsaken

    dy't hjir oer spilen, wūn ha.

    Nanne Bodes is de brūker fan de pleats en jout  elk  jier

    in 160 gūne oan hier. Hy skynt in  lyts  boerke  west  te

    hawwen want yn de belesting wurdt hy oanslein  foar  heal

    haadjild en dat betsjut dat hy minder dan  600  gūne  oan

    fermogen hān hat. De 6 kij en 2 hynders dy't hy  op  stāl

    hat, tsjutte dźr ek al op. Hy brūkt ek noch 21 pm boulān.

    Nei Nanne Bodes komt Douwe Sybrens op dizze pleats. Douwe

    sil in machtich man wurde yn Eastrum  want  de  Mellema's

    stamme fan him ōf. Yn dizze selde tiid buorket  syn  heit

    op Mellema State en hy sil syn heit dźr yn 1798 opfolgje.

    Douwe hiert by dizze pleats noch 28 pm los lān en moat de

    famylje D'Arnaud dźrfoar 453 gūne betelje. It bedriuw sil

    troch him ek fierder śtwreide wurde want hy hat al 11 kij

    en 7 hynders en brūkt 32 pm as bou. It skynt in tūke boer

    west te hawwen.

    1798. De famylje Bergsma is om 1800 hinne yn it besit fan

    dizze pleats en dat sil duorje oant hja yn 1838 de pleats

    fan de hān dogge. Floris Jurjens is brūker fan de  78  pm

    dy't de pleats yn dy jierren grut is. De hier is yntusken

    omraak omheech gien en bedraacht al hast 900 gūne. Florus

    syn beslach fee en it tal pūnsmjit boulān dat hy brūkt is

    sawat like grut as syn foargonger. Krekt nei 1800 hat  er

    noch in Klaas Buwalda op dizze pleats buorke.

    1832. It kadasterkaartsje fan 1832 jout noch gjin  pleats

    op dit stee. Wol stiet op it stikje lān tusken Tadema  en

    Douma in lytser bedriuw. Dat moat de foargonger fan Douma

    west ha. Eekhof jout oan dit lytse spultsje  yn  1855  de

    namme "Heemstra", mar dat moat in fersin  wźze.  Foar  de

    namme Heemstra komme yn Eastrum twa pleatsen  yn  oanmer-

    king: Mellema state, om't dat oant 1790 ta  yn  it  besit

    west hat fan leden fan de  famylje  Heemstra,  en  Tadema

    sate, om't dy pleats yn de 16de ieu Heemstra's as  besit-

    ters hān hat.

    De kaart fan Eekhof lit ek sjen dat yn 1855 it  stee  fan

    Douma noch leech wie. De kaart fan Schotanus  (1708)  hat

    trije gebouwen: Tadema, dan in stimleaze pleats, en  noch

    in pleats op it stee fan Douma.

    De konklśzje kin wźze dat stim 3 (no Douma) earst  op  it

    stikje lān tusken de beide pleatsen stien hat en  dat  yn

    1865 it stee fan Douma pas beboud wurden is. Sawol  Douma

    as Tadema lizze wol op ien hoarnleger,  tusken  de  selde

    grźft en mei deselde beamsingel. Dat soe wize kinne op de

    ferūnderstelling dat Tadema en Douma yn  1511  de  grutte

    pleats fan de bruorren Heemstra foarme ha.

    1838. Minne Douwes Mellema (soan fan de niisneamde  Douwe

    Sybrens) is yn it besit kaam fan de pleats en  makket  in

    hierkontrakt op foar Jan Botes de Vries en syn frou Maai-

    ke Keimpes van der Kooi. Hja moatte jierliks  tūzen  gūne

    opbringe foar lān en pleats.

    De Mellema's ha Douma sate noch jierren lang yn  eigendom

    hān oant de lźste Mellema fan dit slachte, in Ype,  troch

    syn dea yn 1896, de boel oerdroegen hat oan syn  omkesiz-

    zers, de trije bruorren Douma.

    1857. Dy famylje Douma wenne al fan 1857 ōf op de  pleats

    en de earste wie Rienk Minnes Douma. Syn heit  wie  troud

    mei Eelkje Mellema en sa rekken dizze famyljes oan  inoar

    besibbe. Rienk kaam fan Hantumhuzen mei syn frou dy't  al

    rillegau ferstoar. Rienk troude wer en krige trije  soan-

    nen:Meindert, Douwe en Minne.Yn 1865 waard de nije Douma-

    pleats boud op it stee wźr't de pleats noch stiet  en  de

    muorre-ankers yn de eftergevel tsjūgje hjir fan.

    1928. Nei de dea fan syn āldelju wennet Meindert Douma op

    de pleats. Hy is net troud en yn 1928  giet  hy  mei  syn

    hśshāldster nei Ljouwert te wenjen. As hy yn 1957 komt te

    ferstjerren, wurdt by testamint it "Meindert Douma  Leen"

    oprjochte.

    Bewenners:

    1928   Halbe Vogel

    1934   Wiebe Keimpes de Vries

    1956   Keimpe Wiebes de Vries

    1958   Lieuwe Boersma (troud mei in dochter fan Keimpe)

    1982   Tjisse Boersma

    By de brān yn 1975 dy't de efterein fan Tadema ferneatige

    hat de foarein fan Douma ek yn brān  stien,  mar  mei  in

    protte wetterskea en it wer opnij opsetten fan it dak, is

    men der fan ōf kommen.

    Op de rinstāl efter de pleats stiet noch de folgjende sin

    op in tinkstien: "Op dizze groun/ Fan't  lien  har  tabi-

    troud/ Hat it Boersma's folk/  Dit  greate  būthśs  boud/

    1974/ Bistjūr Meindert Doumalien/ Brūkers Lieuwe  Boersma

    en soannen".

 


 

17. BEWENNERS:      W.K. Dijkstra

                    B.H. Dijkstra-Kooistra

    ADRES:          Terplaan 9

    WENPLAK:        Eastrum

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   16

    GRUTTE YN 1640: 33  pm

    GRUTTE YN 1988: 108 pm

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Kop-hals-romp

    EIGNER:         W. Dijkstra

 

 

    Op de noardeastlike rāne fan de ālde Eastrumer  terp  (in

    part fan dizze terp tusken de pleats en it doarp  is  ōf-

    groeven) stiet dizze ālde kop-hals-romp pleats. It krekte

    boujier is net bekend, allinne in ferbou yn  1919  en  de

    oanbou fan in Hollānske stāl binne jiertallen fan bekend.

    Moai wis dat de bou fan dizze huzing al  foar  it  begjin

    fan it kadaster plakfūn hat  want  de  earste  kadastrale

    kaart fan 1832 lit op dit plak al in kop-hals-romp pleats

    sjen.

    1511. It hat eigenskip dat yn Peter  Ysbrantz  de  earste

    bewenner fan dit stee, dy't bekend bleaun is, sjoen wurde

    moat. Hy wie hierboer foar Bauck Jaerla  fan  de  Jaerla-

    famylje dy't mear lān ūnder Eastrum hie.  Hja  sille  wol

    besibbe west ha oan de bekende Jaarla's fan  Wetsens.  It

    wie net in grutte pleats;der hearde mar in 371/2  pm lān by.

    Peter moast dźr 131/2  gūne yn it jier foar opbringe, dat is

    sawat 1 gūne foar 3 pm lān. De pryster en de tsjerke  fan

    Eastrum hiene noch in 4 pm yn dizze pleats.

    1640. In hūndert jier letter is de pleats noch wer lytser

    wurden, noch mar 33 pm, wylst de grutte fan de pleats nei

    1700 mar 27 pm mear bedraacht. De bewenners wiene dan  ek

    twongen om mear lān te hieren, woene hja  it  wat  rommer

    ha. Yn 1640 buorke Pytter Eglis hjir en de pleats wie doe

    it eigendom fan de widdo fan Bouwe Gaukes. Oan  de  namme

    te sjen sille sy en har man wol  Eastrumers  west  ha  en

    wennen hja sels earst op de pleats. It sil in hiel  skoft

    duorje foar't der wer Eastrumers yn it  besit  komme  fan

    dit spul.

    1714. Nei 1700 rekket de pleats yn hannen  fan  Cornelius

    van Bosman,  siktaris  fan  Eastdongeradiel.  Hy  hie  in

    protte ynfloed yn de gritenij troch stimme-besit  en  nei

    him syn frou faaks noch mear. Dizze Jaike van Bosman, hja

    kaam śt de famylje Van Wyckel, troude nei de dea fan  har

    earste man mei in Vegelin van Claerbergen. Jaike  hie  yn

    it jier 1728 bygelyks 10 stimdragende pleatsen yn Eastrum

    yn har besit en omdat Eastrum 18 stimmen hie,  wie  Jaike

    de baas yn Eastrum. Hja koe beslisse oer wa't skoalmaster

    as dūmny waard en hie in stim yn gritenysaken.

    Sipke Sijmens hierde yn 1714 de pleats fan 27 pm foar  in

    hier fan 150 gūne. De huzing fan Sipke waard skat  op  in

    wearde fan 1000 ggūne dat it sil net sa'n  grutte  pleats

    west ha. Dat de pleats hieltiten lytser  waard,  kaam  ek

    om't frou Van Bosman ek Bolta  sate  yn  har  besit  hie.

    Bolta lei doe noch op'e terp tichteby dizze lytse  pleats

    en sa sil der wol stikken lān oergien wźze nei it grutte-

    re Bolta ta. Doe't de Eastrumer terp  yn  1886  ōfgroeven

    wurde soe, waard de huzing  fan  Bolta  ōfbrutsen  en  in

    eintsje būten it doarp wer opboud. Bolta wie doe  in  sa-

    neamde "Rengers-pleats" (famylje Van Welderen Rengers).

    1760. Yn it midden fan de 18de ieu hearde der noch mar 16

    pm lān by de pleats en buorke Jan Clases  hjir.  Foar  in

    hierpriis fan 60 gūne hāldt hy 3 kij en brūkt noch  2  pm

    as boulān. Hynders hie er net dat dy sil wol er  wol  fan

    in oar brūkt ha. Anthony D'Arnaud is eigner want ek dizze

    pleats wie yn de keap besletten fan 1758 doe't  de  gryt-

    man (fia syn frou) yn ien kear seis pleatsen  yn  Eastrum

    opkocht foar 90.000 gūne. De hiele pleats levere D'Arnaud

    yn 1780 in 81 gūne yn it jier oan hier op.

    1800 Gerben Ynzes brūkt no wer wat mear lān by de pleats.

    Op 30 pm lān hāldt hy 5 kij en 3 hynders en 13  pm  wurdt

    brūkt as boulān. De hier is oprūn ta 356 gūne. Nije  eig-

    ners binne de bruorren Philippus en Minne Jans.

    Yn de Frānske tiid komt Pieter Dantuma yn it besit fan de

    pleats en nei him syn frou Atje Tietes. Sy wenje ek  sels

    op de pleats en dat is foar it earst sūnt 200 jier dat de

    eigner ek op de pleats wennet. Yn 1842 ferkeapet Atsje de

    pleats wer troch oan de famylje Boersma: earst  Taede  en

    letter Tjiske Sjoerds Boersma wurde eigner.

    De pleats giet no gauris yn oare hannen oer en ek ferska-

    te minsken ha de pleats bewenne:

    Eigners:                  Bewenners:

    1880   Douwe P. Zijlstra  1880   Bienze Boersma

           Minne M. Douma     1882   Jan A. Bangma

                              1883   Durk Sijtsma

                              1885   Wytze R. de Swart

                              1886   Arjen Jeltema

                              1887   Jacob Tj.de Braak

                              1890   Anne van der Hoek

                              1893   Oeds van der Heide

                              1895   Sjoerd D. Zijlstra

                              1908   Jacob E. Krol

    1910   Douwe K. Leystra   1911   Jan L. de Hoop

           Tietje M. Douma    1912   Roelof Lettinga

                              1914   Klaas Westra

                              1915   Sake Banga

    1920   Tietje M. Douma    1919   Wopke Meindertsma

           Hijltsje Gerbrandy 1922   Pier Cnossen

    1930   Eelke v.d. Zwaag   1930   Pieter Zuidema

                              1933   Eelke van der Zwaag

                              1945   Antje van der Wagen

    1953   Klaas W. Dijkstra  1948   Klaas W. Dijkstra

           A. en E. Meindertsma

    1977   Willem K. Dijkstra 1973   Willem K. Dijkstra

    Ut de lange rige fan bewenners (en dan kinne der  ek noch

    wolris guon fergetten wźze) is te sjen dat de  measten it

    net lang op dizze pleats śtholden ha. Hja steane ek meast

    te boek as arbeider. Dat soe der op wize kinne dat  dizze

    pleats in tiidlang yn gebrūk west hat as arbeidershūs. De

    ferbou fan 1919 soe dan bedoeld west ha om de  pleats wer

    yn bedriuw nimme te kinnen, want pas om 1920  hinne  komt

    der wat mear fźstichheid.

    Nei't de terp fan Eastrum ōfgroeven wie, stie  de  pleats

    sa ticht by de rāne dat der mar twa meter grūn mear  foar

    hūs lei en dan in djippe ōfgrūn. Klaas Dijkstra  hat  dat

    letter opheegje litten. De Hollānske stāl dy't hy en  syn

    soan boud ha, is ek alhiel śt de ōfgroeven terp  wei  op-

    boud: in fūnamint fan wol seis meter wie it gefolch!

 

 


 

18. BEWENNERS:      M.A. Wienia

                    W. Wienia-Ros

    ADRES:          Mellemawei 1

    WENPLAK:        Eastrum

    PLEATSNAMME:    Mellema

    FLOREENNUMER:   10

    GRUTTE YN 1640: 120 pm

    GRUTTE YN 1988: 78  HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         1963

    EIGNER:         Huzing: Famylje Wienia

                    Lān:    Famylje Wienia en de Av‚ro

 

 

    Noard fan Eastrum leit in nije pleats op in eigen  stins-

    terpke. It is in āld stee wźr't foarhinne it slot Mellema

    stien hat. By in brān yn 1963 waard de pleats alhiel fer-

    neatige en de nije huzing hat in folle  moderner  oansjen

    krige as de ālde (echte Fryske) kop-hals-romp  pleats  yn

    it ferline hie. De wei derhinne hyt "Mellemawei"  en  dat

    is net foar neat om't sawol de "ālde" as de "nije" Melle-

    ma's hjir in protte besit hiene.

    1423. Fan de earste Mellema, in Syrick, wurdt skreaun dat

    hy "eeheer" yn Dongeradiel wie(in soarte fan rjochter) en

    yn 1426 is hy grytman fan de gemeente. Hy is in  wichtich

    man yn dy tiid want syn namme komt yn ferskate ālde  oar-

    konden foar. Sa is hy ōffurdige fan de Eastrumer  syl  by

    it Pagstra Sylvest (1449) en tekent hy ek in  oerienkomst

    oer de jiermerken yn Eastergoa(1453).It falt dźrby op dat

    hy oer in eigen segel beskikke kin.

    1511. Poppe Mellema wie yn de Saksyske  tiid  de  grutste

    grūnbesitter fan Eastrum. Hy hie sels 1651/2  pm lān yn  ge-

    brūk en nochris 20 pm "flioeslant". In part fan  syn  lān

    hie hy dat jier wer trochferhierd foar 22 ggūne.  Flioes-

    land rūn hast alle winters ūnder wetter, dat dat lān  sil

    wol by it Mellema-marke lein ha dat yn letter tiid droech

    lein is.

    Poppe Mellema is ek foar it grutste part eigner;  allinne

    de Abt fan Dokkum en Amke Jaerla hiene elk in 17  pm  fan

    syn lān yn eigendom.Al dit lān fan Poppe waard skat op in

    jierlikse hierwearde fan 59 ggūne, noch gjin  trije  gūne

    de pūnsmjit.

    Ek ferhierde hy noch 20 pm oan "lywe in den buren" wźr 't

    hy 7 ggūne foar barre koe. Fierder hie hy  besittings  yn

    oare doarpen yn Eastdongeradiel; sa wurdt hy bygelyks  yn

    Moarre neamd as eigner fan 14 pm lān.

    Poppe stiet wol hieltiten te boek as in Mellema,  mar  hy

    wie eins in Remmertsma. Syn mem moat de lźste śt it  ālde

    Mellema-laach west ha en om't Poppe dochs de Mellemastate

    oerurven hie en oars de namme Mellema ferlern  gean  soe,

    hat hy as efternamme Mellema oannaam. Krekt as  de  echte

    Mellema's waard ek hy ta grytman beneamd.  Dat  barde  yn

    1517 troch kening Karel V. Hy sil  yn  1524  stoarn  wźze

    want doe waard syn opfolger beneamd.

    Hoewol't Poppe Mellema sān bern hie, hat allinne  dochter

    Luts Mellema foar neiteam soarge. Hja troude  mei  Hessel

    van Feitsma en doe kaam de state yn hannen fan de famylje

    Feitsma. De soannen Ofke en Jelger van Feitsma wiene oant

    harren dea ta, Ofke stoar yn 1612 en Jelger yn 1620, eig-

    ners fan de state.

    1582. At se ek op Mellema wenne ha, is net dśdlik, mar de

    slotpleats wurdt yn alle gefallen ferhierd oan  Gerbrandt

    Harkes dy't yn 1579 Gerbe Mellema neamd  wurdt.  Dat  sil

    wol kaam wźze om't er op Mellema wenne want yn 1580 stiet

    by Gerbrant Harkesz, "in Mellema state", skreaun.

    Gerbrandt Harkesz is yn 1582 ferstoarn en  de  twadde man

    fan syn frou Tiets Saskers lit  in  ynfintaris  opmeitsje

    fan alles wat er doe op Mellema oan fee omrūn:

    "23 melckekoijen ende drie gelde koijen, drie enter  rie-

    ren ofte vaersen, een enter bolle, drie calvers, twe olde

    trekend moerpeerd, twe enter merijes met den  suichvoele,

    vijff olde schaepen ende 12 lammers, drie  mestelverckens

    ende zeven winterverckens".

    It liket net sa'n grut oantal, dy 26 kij, mar  it  is  it

    heechste tal kij, dat (yn dy tiid) op ien fan de pleatsen

    yn dit boek oanwźzich wie.

    Nei Jelger Feitsma giet Mellema ferskate kearen  yn  oare

    hannen oer:

    1620   Haye Eelckema

    1640   Gerbrandt Hayesz Eelckema

    1641   Johannes Hayesz Eelckema

    1645   Marten Hania van Eelckema

    1651   Catharina van Scheltinga

    Haye Eelckema moat sels wer op Mellema buorke ha  neffens

    it Stimkohier fan 1640. Syn soannen en harren omke Marten

    Hania erve Mellema state, foardat it guod oergiet nei  de

    Van Scheltinga's. Johannes van Scheltinga erft nammentlik

    fan Johannes Eelckema en sa komt Catharina van Scheltinga

    (dochter fan Johannes van Scheltinga) yn it besit fan  de

    Eastrumer State.

    Hja is troud mei Schelte van Heemstra en de Heemstra's ha

    de lźste eigners west fan it slot sa as dat yn 1723 troch

    Stellingwerf tekene wurdt:  "Heemstra onder Oostrum,  be-

    hoort Feye van Heemstra", skriuwt hy der ūnder.

    1714. Schelte van Heemstra, sels wenne  hy  yn  Boalsert,

    ferhierde de state yn dit jier oan Sippe Jans  dy't  foar

    de 120 pm lān in jierlikse hier fan 350 gūne jaan  moast.

    Sippe sil wol op de slotpleats wenne ha. It slot sels sil

    yn 1735 troch Feije van Heemstra ōfbrutsen wurde, dy't it

    boumateriaal brūkt om Heemstra State yn  Oentsjerk mei te

    ferbouwen en te fergrutsjen. De poarte moat noch in skoft

    stean bleaun wźze.

    Doe't yn 1856 op it hoarnleger groeven waard, kaam  ūnder

    oaren in kelder foar it ljocht mei in grutte fan 11 by  6

    meter en in djipte fan 1.50 meter. Ek in stik  ringmuorre

    en in stiennen piip fan it poartegebou waarden fūn. Ek yn

    yn 1882 by it graven fan in sleuf foar in rioelbuis waard

    in wichtige fynst dien: in gouden  geuzepenning  fan  om-

    trint 1567.

    1748. Mei Sybren Douwes komt der in famylje op Mellema te

    lāne dy't jierrenlang tahālde sil op dizze pleats,  earst

    as hierder en letter as besitter. As yn 1811  famyljenam-

    men keazen wurde moatte, leit it foar de hān dat hja  dan

    "Mellema" as fan oannimme. Doe wie it foar it earst  sūnt

    de 16de ieu dat der wer Mellema's op it āld stee wennen.

    1760. Sybren moast 470 gūne oan hier jaan foar de 120  pm

    lān by de pleats en hie dźrfoar 8 kij en 6 hynders yn syn

    stāl. In 60 pm lān waard brūkt foar bou. It tal kij  rint

    stadichoan omheech oant Sybren yn 1769 al 15 kij op  stāl

    hat. De feepest fan 1770 gie ek net oan syn pleats foarby

    want yn dat jier jout hy mar 4 kij mear op foar de beles-

    ting. Hy hat dan 8 hynders en brūkt 87 pm as  boulān:  ek

    hy leit mear klam op it boulān! Yn 1773 is  de  saak  wer

    stabilisearre mei 16 kij en 75 pm boulān.

    1790. It moat Sybren fierder foar de wyn gien  wźze  want

    syn beslach fee bliuwt no jierren oanien sawat gelyk.  As

    hy yn 1788 fan syn snoarske in bedrach fan 4000 gūne erft

    liket it foar him tiid om it bedriuw mar oan te  keapjen.

    Dat docht hy yn 1790 as hy Mellema "...mitsgaders met een

    zwaanejagt, gestoelte in de Kerk, grafkelder  en  graaven

    op't Kerkhof..." keapet fan Jonkhear  Schelte  van  Heem-

    tra, boargemaster fan Boalsert foar in  priis  fan  20202

    cgūne, in grut bedrach yn dy tiid. Sybren is no de grutte

    man yn Eastrum en yn syn hearebank en syn neiteam sil dat

    jierrenlang bliuwe.

    1797. Itselde jier dat soan Douwe Sybrens de pleats  oer-

    nimt, wurde de gebouwen  ōfbrutsen.  Fan  dizze  gebouwen

    seit de skoalmaster yn 1858: "In 1672 werd bij  het  slot

    eene boereschuur aangebouwd - ter vervanging van een hooi

    berg. Deeze schuur met afzonderlijk staande  stalling  en

    woonhuizing, afkomstig van de Heeren huizinge is  in  den

    Jaare 1812 afgebroken  en  alstoen  vervangen  door  eene

    nieuwe schuur en woonhuizing..." Yn de tiid dat der  gjin

    pleats stie op dit stee (1797-1812) hat Douwe Sybrens  op

    in pleats ūnder Ie wenne. De nije  kop-hals-romp  pleats,

    mei yn ien fan de būtenmuorren in sānstiennen  liuwe-kop,

    stie boppe de slotgrźft fan de ālde  state.  Yn  de  gong

    hong noch it ālde wapen fan de Mellema's (de  heale  earn

    en de ikenbeam). As de lźste fan dizze  famylje  yn  1956

    fan de pleats giet, wurdt dit wapen ek wei.

    De hierwearde fan Mellema is om 1800 hinne oprūn ta  1118

    gūne. De pleats is dan 140 pm grut  om't  noch  mear  lān

    oankocht waard troch Sybren Douwes. Heit en soan ha yn dy

    tiid op syn meast 27 kij op stāl stean, 10 hynders yn ge-

    brūk en 65 pm boulān.

    1818. Nei de Frānske tiid buorket Minne Douwes Mellema op

    dizze pleats. Hy is assessor (in  soarte  fan  wethālder)

    fan de gemeente en yn de koarte tiid dat der in  gemeente

    Eanjum west hat, wie hy dźr maire (boargemaster) fan. Syn

    namme komt sa ek op alle akten foar  wźrby't  minsken  in

    famyljenamme oannaam ha. De Mellema's wiene ek tige  war-

    ber op it wetterskipsgebiet. Hja sieten yn  it  polderbe-

    stjoer en Douwe Minnes Mellema wie ien  fan  de  foaroan-

    mannen dy't der foar soarge ha dat it Jouswierster Mar yn

    it midden fan de foarige ieu droech lein waard. Douwe wie

    yn 1854 ek lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslān. Hy

    wie de driuwende krźft efter it plan om in daam te lizzen

    fan it Amelān nei de fźste wāl. It doel wie  om  it  oan-

    slibjen fan it Waad te befoarderjen.  De  daam  waard  ek

    oanlein mar is letter by in stoarm ferneatige.

    Minne hie trije bern: Ype, Douwe en  Antje.  Dizze  trije

    bern erve nei syn dea alle  trije  pleatsen  op  Tiltsje-

    buorren dy't hy en syn heit yn de rin fan  de  tiid  oan-

    kocht ha: Mellema, Tadema en Douma. By  de  taksaasje  yn

    1849 wurde dizze pleatsen yn de  ynfintaris  skat  op  in

    wearde fan fl. 100.800,-.

    Ype Mellema buorket op Mellema state en hy wurdt  ōfgrys-

    lik ryk. Fan him giet it ferhaal dat  hy  safolle  gouden

    tsientsjes hie, dat hy se hast net telle koe. At  hy  dat

    alris besocht dan die hy dat by kopfollen.Hy telde gewoan

    it tal koppen dat hy oan'e rāne ta mei gouden  tsientsjes

    fulle koe! Om't er bang wie dat syn  jild  stellen  wurde

    soe, liet er yn it lźst fan syn libben in  jongkeardel by

    him op de pleats sliepe, dy't sinten fan him  liend  hie.

    Dizze Klaas Gaasterland hoegde gjin rinte te beteljen  at

    hy mar by Ype op'e pleats sliepe woe.  Klaas wie noch mar

    krekt troud dat hy sil dat net altiten moai fūn ha!

    1896. Ype Mellema bliuwt frijfeint en as hy yn 1896 op 84

    jierrige leeftyd komt te ferstjerren, lit  hy  alles  nei

    oan syn trije omke-sizzers Meindert, Douwe en Minne Douma

    (sjoch ek nr. 15 en 16).  Nei 1880 buorke Rienk Meinderts

    Douma al mei syn soan Minne op Mellema; de āld man sil it

    wurk wol net mear dwaan kinnen ha. Rienk komt yn  1896 ek

    te ferstjerren en dan wurdt Minne Rienks  Douma  boer  op

    Mellema en ek hy is net troud. Hy hat mear as 70 jier  op

    Mellema wenne as hy yn 1953 op dizze pleats  stjert.  Syn

    hśshāldster, Doetje van der Lei, erft de  pleats  en  mei

    har broer Johannes bebuorket hja oant 1956 ta noch op  it

    ālde Mellema. Albert Siebrens Wienia wurdt  dan  de  nije

    bewenner.

    1963. In grutte brān, oarsaak heabroei, leit de hiele ef-

    terein fan Mellema yn'e jiske en ek de foarein  hat  hiel

    wat skea. Lokkich wiene de kij yn it lān en  koene  trije

    fan de fjouwer bollen śt'e brān rźden wurde.  De  foarein

    wurdt ek ōfbrutsen en der komt in hiele nije huzing op it

    terpke te stean.

    Yntusken is it eigendom oergien nei it Co”peratief Verze-

    keringfonds yn Ljouwert, al hat dat net sa lang duorre.

    Yn 1982 komt de maatskip Albert Siebrens en Meine Alberts

    Wienia yn it besit fan de pleats wźr't de Wienia's al fan

    1956 ōf op buorke ha.

    Bewenners:

    1869   Ype Minnes Mellema

    1896   Minne Rienks Douma

    1953   Doetje en Johannes van der Lei

    1956   Albert Siebrens Wienia

    1988   Meine Alberts Wienia

 

 


 

19. BEWENNERS:      M.J. Boersma

                    R.B. Boersma-Meindersma

    ADRES:          Humaldawei 8

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 70 HA

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         1922

    EIGNER:         Maatskip M.J. en R.R. Boersma

 

 

    It perseel wźr't de huzing op boud is, hiet yn it  ferli-

    ne "de koarte bśn", in namme dy't net sa maklik  te  fer-

    klearjen is, al kin tocht wurde oan in ōfkoarting fan "de

    koarte bunder". Folle ljocht smyt dat net op de saak om't

    yn dizze omkriten eins nea bunders brūkt waarden; it  lān

    waard altiten oanjūn yn pūnsmjitten. Yn alle gefallen hat

    dit perseel jierrenlang yn hannen west fan de Meindersma-

    famylje. No is dat net sa ferwūnderlik want dizze famylje

    hie yn it ferline in protte besit yn Ie en omkriten.  Dit

    perseel hearde offisjeel by Bonia sate.

    1922. Antje Eelkes Meindersma keapet dit perseel yn  1922

    fan Yttje Gerrits Moltmaker, widdo fan Douwe Fetses Mein-

    dersma. Hja lit hjir in hūs bouwe, mar hja wennet dźr  yn

    it earstoan net yn. Har suster Tietje,  widdo  fan  Douwe

    Johannes Beintema, is de earste bewenner fan dit nije hūs

    oan de rāne fan Ie. Tietje nimt yn 1924 it hūs ek yn  ei-

    gendom oer. It ferhaal giet dat by de bou fan dit hūs wat

    oars boud is as op de tekening stie. De souder soe  folle

    heger kaam wźze as de bedoeling. It gefolch wie in  hiele

    hege souder ūnder yn de keamer en op de sliepkeamers eins

    in te lege fliering.

    Yn 1926 komt Antje Meindersma dan dochs  yn  dit  hūs  te

    wenjen en tegearre hālde de beide susters  hjir  jierren-

    lang ta. Krekt nei de oarloch, doe't  der  krapte  wie yn

    huzen, hat master Luinenberg fan de CVO skoalle yn Ie  in

    pear jier yn in part fan dit hūs wenne.

    1950. Reinder Jacobs Boersma keapet yn dit jier  dit  hūs

    en mei him kriget it in nije bstimming.  Hy  brūkt  dizze

    wente by in boupleats en lit dźrta yn 1957  efter  op  it

    hiem in skuorre bouwe (yn 1986 sil der wer in  loads  by-

    boud wurde). De famylje Boersma hat sūnt 1951 op dit stee

    wenne en hjoeddedei wennet Melis Boersma  hjir.  Mei soan

    Reinder foarmet hy in maatskip dy't dit bedriuw draaiende

    hāldt. Hja brūke sūnt koart ek de huzing en  it  lān  fan

    Wiarda sate oan de Fjellingsreed en  dźrtroch  kin  dizze

    maatskip beskikke oer in 70 HA boulān.

    Boersma stiet al sūnt jierren bekend as "de  tulpe-boer".

    Hy hat lang sawat de lźste west dy't noch mei tulpen  oan

    de slach bleau, mar de lźste tiid kriget hy wer wat  nei-

    folging. Dit bedriuw hat in pear stikken  lān  yn  gebrūk

    mei nijsgjirrige nammen:

    De koarte bśn  - it wenstee

    De Blauhśster  - stik lān tsjinoer it ālde stee fan Blau-

                     hūs of Eernsma (sjoch nr. 45)

    De earn        - in earn is in fūgel(adelaar), mar it soe

                     ek ferwize kinne nei Eernsma

    Tsjinoer Holdinga- Holdinga wie ek in ālde state op Mid-

                     huzen

    De Goudberch   - dit sil wol in goed stik lān wźze mei in

                     hege opbringst, al wurdt  it  ek  wolris

                     (sarkastysk) brūkt foar min lān

    It oargellān   - in stik lān dat yn 1806 oan  de  tsjerke

                     skonken is ta it ūnderhāld fan it oargel

    Foar harsels sprekke noch "it dobbe-lān" en "by de skiif-

    sjittersbult".

    Bewenners:

    1922   Tietje Meindersma, widdo Douwe Johannes Beintema

    1926   Antje Meindersma (wenne der by yn)

    1951   Reinder Boersma

    1978   Melis Jan Boersma

 

 

 


 

20. BEWENNERS:      A. Dam en soannen

    ADRES:          Sānewei 1

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 27 pm

    YN GEBRUK AS:   Leanbedriuw en boupleats

    HUZING:         Stjelp 1870

    EIGNER:         Huzing: A. Dam

                    Lān:    Meardere eigners

 

 

    Oan it begjin fan de Sānewei, in smelle lānwei fan Ie nei

    Eastrum, op de hoeke fan de Humaldawei, leit  it  bedriuw

    fan Alle Dam. In leanbedriuw makket it  grutste  part  śt

    mar dochs is der altiten noch 27 pm bou by dit bedriuw.

    1870. It perseel lān wźr't dit bedriuw op  boud  is,  hat

    fan ālds altiten by Mockema heard. Yn 1822  keapet  Gosse

    Jans Jilderda dit perseel  boulān.  Hy  buorket  sels  op

    Kennema sate oan de Foarwei yn Ie. Nei syn dea wurde  syn

    frou en de bern eigners en yn 1870 syn bernsbern Gosse en

    Detje Jans Jilderda . It perseel wurdt dan opdield yn  in

    stik boulān en in stik wźr't in hūs  op  boud  wurdt,  it

    eigentlike gebou sa't dat der no noch stiet.  Detje  Jans

    Jilderda wurdt nei in skieding mei  har  broer  eignerske

    fan dit pleatske en hja lit yn 1878 noch in skuorke by it

    gehiel bouwe. Hja trout mei  Koenraad  Link  en  tegearre

    buorkje hja hjir oant 1886.

    1890. Neidat Symen Renzes Tilstra  yn  1886  it  eigendom

    oernaam hat, lit hy yn 1890 it hūs opsplitse yn twaėn: de

    eigentlike pleats sa't men dy hjoeddedei fan foaren  noch

    sjen kin, en in lyts oanbousel, "it lśsjefersdoaske" sa't

    dat wol neamd waard. Dit  lśsjefersdoaske  bestie  śt  in

    keamer mei bedsteden, in pear stālen en in  skuorke.  Dit

    tige lytse hśske bestiet noch altiten en is no it lytshūs

    (ek wol trekkerhok) dat oan de  kant  fan  de  Humaldawei

    stiet. Oant 1950 ta ha der altiten minsken yn  wenne.  De

    lźste bewenner wie Sietse Kempenaar wa's hiele hśshālding

    yn dit lytse,winters tige kālde,krūpyntsje tahālde moast.

    Bewenners fan it lśsjefersdoaske:

    1889   Sybe Berends Wouda

    1891   Tjerk Douwes Douma

    1892   Hendrik Dijkstra

    1914   Gerben Jans Wouda

    1934   Anne Klaver

    1938   Wealtje Dijkstra

    1940   Meindert van Assen

    1941   Anne Sloot

    1942   Klaas Ypma

    1843   Hendrik Dijkstra

    1945   Klaas Haaijema

    1946-1949   Sytze Kempenaar

    De measte bewenners steane te boek as "dagloner" as  "ar-

    beider", faaks ha se wol op de pleats wurke.

    1909. Nei 1909 geane it lśsjefersdoaske en de pleats  elk

    in kant śt. De pleats wurdt  kocht  troch  Bote  Jans  de

    Vries dy't gernier wurdt op dizze pleats. Hy lit noch wat

    bybouwe en syn soan Durk Botes ferkeapet yn 1936 de  boel

    oan de famylje Dam, in famylje  dy't  hjir  noch  altiten

    wennet. Ek Jan Dam stiet as gernier te boek.

    It lśsjefersdoaske waard ferkocht oan Wieger  Jans  Hoek-

    stra, timmerfeint yn Ie. Hy hat net lang eigner west want

    yn 1915 is Berend Sipkes Wouda al besitter fan dit  lytse

    hśske. As Berend Wouda yn 1929 komt te ferstjerren  wurdt

    syn frou eignerske fan it lśsjefersdoaske en nei  har  de

    dochter Elisabeth Wouda, widdo fan Mame Banga.  Elisabeth

    wie "winkelierse te Ee". De famylje Douma  hat  hjir  nea

    wenne mar altiten hierders yn dit hśske hān. Yn 1950 komt

    it hiele pān wer yn ien hān as Jan Dam ek  it  lśsjefers-

    doaske keapet. It ferliest no syn funksje as wenhūs en as

    de famylje Kempenaar dit hśske ferlit, wurdt it yn gebrūk

    naam as lytshūs.

    1967. Alle Dam nimt yn 1967 it bedriuw fan syn heit  oer.

    Oant hjoeddedei ta buorket hy hjir no.  De  haadsaak  fan

    syn bedriuw is it leanbedriuw mar dźrnźst  spilet  ek  de

    ikkerbou net swak by. Ien fan de perselen lān dy't hy  yn

    gebrūk hat,it earste perseel būten Ie as men nei Ingwier-

    rum rydt (flak efter it ālde fuotbalfjild), hat de  nijs-

    gjirrige namme "Brānburch",ek wol Brandenburg. It ferhaal

    giet dat hjir eartiids in protte fee ferbaarnd is en  doe

    bedobbe. It moat fee west ha dat troch miltfjoer oantaast

    wie.

    Bewenners fan de pleats:

    1869   Trijntje Gerbens Dijkstra, widdo Jan Jilderda

    1877   Koenraad Link, troud mei Detje Jans Jilderda

    1886   Symen Renzes Tibstra

    1909   Bote Jans de Vries

    ?      Durk Botes de Vries

    1936   Jan Dam

    1967   Alle Dam

 

 


 

21. BEWENNERS:      W. Dijkstra

                    A. Dijkstra-Lub

    ADRES:          Hoitensreed 3

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    Koaipleats

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 52 HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1853

    EIGNER:         Huzing:     W. Dijkstra

                    Measte lān: W. Dijkstra

 

 

    Op de rāne fan de Iester Kolken, tsjin de Sśr Ie oan,leit

    de "Van Asperen Koai" mei tichteby de koaipleats, bewenne

    troch de famylje W. Dijkstra. Sūnt de oarlochsjierren  is

    de koai net mear brūkt foar it fangen fan fūgels.

    De oanlizzer fan de koai hat wol witten wat  er  die;  in

    koai moai tichteby de Lauwerssee en yn de Kolken, in  ge-

    gebiet dat yn it ferline hjerstmis, as de trekfūgels  wer

    diz' kant śtkamen, meast ūnder wetter stie en  dźrmei  in

    ideaal plakje foarme foar de wetterfūgels.Dyselde oanliz-

    zer fan de koai hat it lykwols  de  skiednisskriuwer  net

    maklik makke om't de koai op it  doarpsgebiet  fan  trije

    doarpen leit!

    Nearne yn de floreen- en reėelkohieren komt in koai  foar

    ūnder Ie. Der wurde lykwols yn de tsjerkeboeken wol koai-

    kers ūnder Ie neamd.De oplossing waard fūn yn it Quotisa-

    tiekohier fan 1749; Johannes Haijes wurdt dźryn  "koyker"

    fan Ie neamd, mar is yn it reėelkohier net ūnder Ie,  mar

    ūnder Ingwierrum te finen.

    It wurdt wat dśdliker as de earste kadasterkaart fan 1832

    fergelike wurdt mei it floreenkohier fan 1858. Der  lizze

    sa'n tsien stikken lān om de koai  hinne  dy't  ūnder  Ie

    thśshearre, mar ek in fiiftal dat ūnder Ingwierrum heart.

    Twa stikken lān wurde noch oanslein ūnder Eanjum; de koai

    leit dus mei rjocht op it grinsgebiet fan trije  doarpen.

    Frjemd is ek dat de koai mei twa stikken lān  ūnder  Ing-

    wierrum heart, mar dat de bewenner fan it koaihūs  yn  de

    boeken ūnder Ie beskreaun wurdt.

    1700. De earste besitter fan it stik lān wźr't de koai yn

    letter tiid op oanlein waard, is in Taecama. Hy ferhierde

    dy 8 pm oan Teede Sioerds. Yn  1714  is  dūmny  Theodorus

    Crans eigner wurden, dy't Minne Lubberts foar 40 gūne  yn

    it jier as hierder hat. Tsien jier letter  brūkt  Folkert

    Jans dizze stikken lān en hy krijt de helte yn eigendom.

    1738. As Johannes Hayes as brūker op dizze 8 pm lān komt,

    begjint der wat te feroarjen want yn 1744 stiet yn it ko-

    hier:"Huis, Kooij en 8 pm land". Dit is de earste fermel-

    ding fan de einekoai en it leit foar de hān te tinken dat

    doe de koai oanlein is, ek al om't de kaart fan Schotanus

    śt 1698 noch gjin koai oanjout. It is net alhiel wis  dat

    de koai yn 1743/4 oanlein is om't yn dy tiid de  kohieren

    net altiten sekuer byholden waarden. Fan  Johannes  Hayes

    is yn alle gefallen bekend dat hy in koaiker wie. Der  is

    noch in reden om oan te nimmen dat de  koai  doe  oanlein

    is, om't de hierpriis ynienen fan 40 nei 140 gūne omheech

    giet, ek al is der dan 10 pm mear lān by.

    1760. Albert Douwes, bysitter fan de gemeente, wenjend yn

    Mitselwier, is noch altiten mei de bern fan Folkert  Jans

    eigner fan de einekoai ūnder Ie. Yntusken is Harke Jacobs

    as koaiker op it koaihūs telāne kaam. Hy is ek boer  want

    der is noch in 43 pm lān by de koai. Harke hat 5  kij  en

    in hynder op stāl en hat 2 pm ynsiedde  as  boulān.  Mear

    kij ha der de hiele 18de ieu net op de  koaipleats  west.

    As Harke Jacobs yn 1766 komt te ferstjerren,  bliuwt  syn

    widdo Minke Pytters noch in tal jierren op de  koaipleats

    wenjen mei har bern oant hja fan it gerjocht  sein  wurdt

    dat hja "...Petrij en Maij 1787 in vrijdom (...) de  hui-

    singe en hovinge met de landerijen  ende  kooij,  die  de

    denuntieerde van de  denuntianten  in  bruikma  heeft..."

    ferlitte moat. Wźrom't soks fia it gerjocht moast, is net

    dśdlik. Yn alle gefallen sil no  tsien  jier  lang  Boele

    Tijmens (letter neamt er him Kooistra) de koaipleats  be-

    wenje.

    1805. Om 1800 hinne is it frijwat ūnrźstich op de koai yn

    de Kolken. Earst ruilje Boele Tijmens  en  Gerrit  Foppes

    fan koai: Boele nei de koai ūnder Eanjum en Foppe nei  de

    koai ūnder Ie. Dat liket in hiel ein,  mar  dizze  koaien

    lizze net mear as hūndert meter fan inoar ōf! Trije  jier

    letter giet Gerrit Foppes nei in (weiwurden)  koai  ūnder

    Ingwierrum en komt earst Geert Jacobs en letter Claas Ja-

    cobs op de koai ūnder Ie. De hierpriis fan de einekoai en

    29 pm lān is oprūn ta 232 gūne, in hierpriis dy't betelle

    wurde moat oan Tjepke Wierds,Minne Alberts Douma en Jacob

    Sjolles. Dizze trijekaart hat ek de koai ūnder Moarre  en

    de weiwurden koai ūnder Ingwierrum yn besit, dat dźr  kin

    it hieltiten feroarjen fan koaiker ek wol yn sitte.Tjepke

    Wierds fan Nijtsjerk stiet te boek as keapman, dat  faaks

    hat hy foar de ferkeap soarge fan de fūgels dy't yn dizze

    trije koaien fongen waarden.

    1827.Yn oktober 1827 komt "Eene huizinge schuur en Vogel-

    kooi" op de buorden. It liket in erfeniskwestje te  wźzen

    want der wurde tsientallen minsken neamd dy't  in  stikje

    yn eigendom ha, as fād binne oer minderjierrige bern dy't

    ek meipartsje moatte. Kornelis en Hartman Dirks Hartmans,

    boeren ūnder Nes en Wierum, nimme de koai  en  koaipleats

    en njoggen perselen lān oer foar in keappriis fan  FL. 2362.

    Ien fan de betingsten by dizze  ferkeap  is:"...De  koper

    van de huizinge en Vogelkooij zal de Vogels  op  tauxatie

    moeten overnemen..." Mei dizze fūgels wurdt "it veerspil"

    bedoeld, de einen dy't by de koai hearre en nedich  binne

    om de wylde einen yn de koai te lokjen. Dizze fūgels wur-

    de ek wol "de flecht" neamd.

    Yn de tiid fan de bruorren Hartmans wurde Kornelis Jelte-

    ma, Jacob Hoekstra en Sjoerd Bijker as koaikers neamd.

    1841. Mei Popke van Asperen, poelier yn Ljouwert, komt in

    famylje yn it besit fan de koai dy't  dat  krekt  in  ieu

    lang bliuwe sil. As poeliers hiene hja fansels ek  belang

    by it goed yn bedriuw bliuwen fan de einekoai. Yn de ear-

    ste jierren dat Popke van Asperen de koai yn besit hat,is

    Meindert Fokkes Kooistra de boer en koaiker op de  pleats

    mar dat feroaret as soan Jan van Asperen yn  1853  trouwe

    sil mei Grietje Sijtsma fan Ie.

    1853. Yn dat jier wurdt der nammentlik in nije pleats  op

    it stee fan de koaipleats boud; it is  dśdlik  dat  Popke

    van Asperen syn soan in goed hūs ta ha wol. De koaipleats

    wurdt dan ek hast twa kear sa grut as (it koaihūs)  foar-

    hinne. In tinkstien yn de muorre seit: "Op den  26-5-1853

    heeft Grietje Sijtsma oud 20 jaar den eersten  steen  aan

    dit gebouw gelegd". As Jan en Grietje yn augustus trouwe,

    wennet foar it earst yn de skiednis fan de koai de eigner

    yn de koaipleats.

    1870. Jan van Asperen stiet yn Ie bekend as in wat eksin-

    tryk man, in tūke boer moat hy ek net west ha. Hy ferwik-

    selt yn 1870 de koaipleats yn Ie mei in pleats yn Wargea.

    Hy bliuwt wol eigner, mar de nije koaiker wurdt  Cornelis

    Hedzers Castelein, dy't śt in famylje  stamt  wźryn't  al

    sūnt 1537 koaikers foarkomme. Yn syn earste jier  slagget

    Castelein der yn om yn de moannen augustus  oant  en  mei

    febrewaris (dat is de fangsttiid fan  dizze  koai)  sawat

    alle dagen in tsiental einen te fangen en dat telt oan yn

    sa'n lange perioade. As de prizen  goed  binne,  yn  guon

    jierren tusken de 75 sint en in gūne, kin de hier fan  de

    pleats wol śt de fangst fan de koai betelle wurde.

    Bewenners:

    1853   Jan van Asperen

    1870   Cornelis Hedzers Castelein

    1892   Ruurd Cornelis Castelein

    1905   Rinske Melles Castelein (skoansuster)

    1912   Melle Arends Castelein

    1934   Anne Arends Castelein

    1946   Kornelis Thomas Boersma

    1976   Thomas Kornelis Boersma

    1980   Willem Andries Dijkstra

    Ruurd Cornelis Castelein wie net troud en dźrom nimt  syn

    skoansuster(hja wie ek syn nicht) Rinske Melles Castelein

    en de bern de koaipleats oer. Nei har dea yn  1911  waard

    har soan Melle Arends Castelein de koaiker en hy  hat  op

    de koai goede jierren makke. Hy hie in  flecht  fan  sa'n

    2000 einen yn de koai en hie elk foarjier mear as 150 ei-

    nekuorren yn de koaibosk hingjen. Hy slagget der geregeld

    wei yn om de hier fan de koaipleats te beteljen śt de op-

    bringst fan de koai, in hier dy't  noch  altiten  betelle

    wurde moat oan de famylje Van Asperen fan  Ljouwert.  Elk

    jier op 12 maaie komt Van Asperen persoanlik nei Ie om de

    hier op te heljen. Melle hie dan de lange Goudse pipen al

    klearlizzen yn de pronkkeamer. Lānhearre en pachter koene

    dan ūnder it geniet fan in piip gegevens  śtwikselje  oer

    it waar, it fūgeljen , it buorkjen en oer de prizen  dy't

    de fūgels opbrochten. Dat hat Popke van Asperen noch oant

    op hege leeftyd dien.

    Broer Anne Arends Castelein sil de lźste  koaiker  op  de

    Iester einekoai wźze. Yn 1943 hāldt hy der mei op,al wen-

    net hy noch in pear jier op de koaipleats. De  koai  sels

    is troch de lźste Van Asperen, wer in Popke, yn  1942  by

    syn dea fermakke oan It Fryske Gea.  Dizze  natoerbesker-

    mingsorganisaasje krige doe trije koaien  fan  Popke  Van

    Asperen: "de drie Eendenkooien behoorende tot mijne Kooi-

    plaatsen onder Suawoude, onder Ee en onder Anjum". It  is

    wol spitich dat ien fan de betingsten wie dat er net mear

    yn de koaien fongen wurde mocht.

    It falt jin op dat eins nearne in namme foar de koai  jūn

    wurdt. Om't de Van Asperens sa'n grutte rol spile ha, soe

    as namme "de Van Asperen Koai" net misstean. Yn 1858 komt

    in stik lān foar dat "achter Harkemakooi" leit. Yndied is

    dat de namme fan it stik lān efter dizze koai. Faaks  kin

    hjir tocht wurde oan Harke Jacobs as nammejouwer. In feit

    is dat dizze namme net bestean bleaun is.

    Kornelis Boersma is de earste bewenner fan de  koaipleats

    dy't eins neat mear śt te stean hat mei de koai sels,  om

    't It Fryske Gea de koai alhiel yn eigen behear  hat.  De

    famylje Boersma buorket  hjir  oant  yn  1980  as  Willem

    Dijkstra de pleats yn eigendom oernimt. De huzing is eins

    noch krekt gelyk as doe't dy yn 1853 set is  op  in  pear

    wizigings yn de foarein nei. Sa is de molkenkeamer yn  de

    "hals" der net mear en is de giele fjūrharne, yn  deselde

    styl, ferpleatst nei in oar plak.

 


 

22. BEWENNERS:      L.J. Grijpstra

                    A. Grijpstra-De Boer

    ADRES:          Omgong 7

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    Unia

    FLOREENNUMER:   31

    GRUTTE YN 1640: 85 pm

    GRUTTE YN 1989: 20 HA

    YN GEBRUK AS:   Mingd bedriuw

    HUZING:         Kop-hals-romp 1815

    EIGNER:         Huzing: L.J. Grijpstra

                    Lān:    Meardere eigners

 

 

    Yn it doarp Ie binne twa pleatsen mei de namme Unia.  Hja

    steane ek noch sawat skean foarinoar oer oan beide kanten

    fan de trochgeande wei yn Ie. De āldste pleats  stiet  op

    de terp mei de efterein nei de wei ta  en  hat  yn  moaie

    krolletters "Unia Zathe" en it jiertal 1815 op dy  muorre

    stean. Beide pleatsen ha te meitsjen mei  de  Meindersma-

    famylje dy't hjir hast 200 jier taholden hat.

    1640. Om't de pleats yn it register fan oanbring fan 1511

    net werom te finen is (hy moat der wol west ha, sjoen  de

    hege lizzing op de doarpsterp) binne de earst  beskikbere

    gegevens pas fan 1640 yn it Stimkohier. Doe wiene der twa

    eigners: "Juffrou Sytsma van Hallum voor de  eene  helfte

    (papist) en Huibert Fransen tot  Campen  voor  de  andere

    helfte". Brūker fan de 85 pm by de pleats wie  doe  Claas

    Jelles. Mear gegevens binne der foar 1700 eins net al kin

    konstatearre wurde dat yn it lźst fan de 17de ieu in part

    fan it lān by Unia wei rekket want yn de  floreenkohieren

    hat dizze pleats letter altiten mar 45 pm lān mear. Faaks

    sil ien fan de beide eigners fan 1640 it lān ferkocht  ha

    būten de hierder fan de rest fan de pleats om en  is  dat

    lān doe by de losse lannen fersille.

    1714. Yn de kohieren is nearne in namme foar de pleats te

    finen dy't dochs altiten as Unia  bekend  stien  hat.  Dy

    namme sil ōfkomstich wźze fan Jonkhear Julius  Jelto  van

    Unia dy't nei 1700 in fjirtich jier lang eigner west hat.

    Der is in mooglikheid dat al earder Unia's  op  dit  stee

    wenne ha want om 1500 hinne troude in Teth van  Unia  fan

    Ie, mei Poppe Obbema , boer en hearskip fan Obbema  state

    op it Ald terp ūnder Ie.

    Take Clasen wie yn 1714 de brūker fan de 45  pm  lān  fan

    Unia wźr't noch 29 pm fan Bonia byfoege wie. Hy moast elk

    jier 310 gūne opbringe foar it gehiel. Hast alle hierders

    bleaune mar in jier as sān op de pleats en giene dan  wer

    earne oars hinne. Yn 1728 hat  Jonkhear  Unia  de  pleats

    sels publyk ferhiere litten. Dat hat duorre oant 1734 ta;

    elk jier kaam de siktaris fan de gemeente nei Ie om  Unia

    yn it publyk te ferhieren oan dyjinge dy't er  it  measte

    foar deltelle woe.

    1735. Nei dizze wat minnige tiid foar de pleats komt  der

    in grutte feroaring ta stān. Earst keapet de famylje  Van

    Burmania de pleats mar yn 1740 ferkeapje  hja  it  hoarn-

    leger oan siktaris Bergsma en hālde sels de helte fan  it

    lān yn besit. Mei de nije eigner Bergsma, syn famylje hat

    pas nei 1800 it hoarnleger (en dźrmei de stim)  ferkocht,

    komt ek in nije hierder op de pleats: Sytse Johannes. Mei

    him komt in famylje op Unia dy't in grutte rol spile  hat

    yn de skiednis fan dizze pleats, mar net allinne yn dizze

    pleats mar ek yn in protte oare pleatsen yn  Ie.  Doarps-

    en tsjerkesaken, ja sels gritenijsaken hie dizze  famylje

    in stim yn.

    1760. Yn it lźste jier dat Sytse Johannes op Unia buorke,

    hie hy 13 kij en 5 hynders op stāl en bebuorke hy  33  pm

    boulān. Hy hie sa foar en nei sels ek al 54 pm lān  kocht

    dy't hy by de pleats brūkte. De hierwearde waard skat  op

    307 gūne. It jier dźrop is soan Johannes Sytses  de  baas

    op Unia sate. Hy is troud  mei  Eelkjen  Reinders  en  dy

    skynt śt in rike famylje te stammen want al rillegau erft

    hja in moai protte sinten: 1500 gūne, twa  huzen,  27  pm

    lān en nochris 3900 oan obligaasjes. Johannes sil in tūke

    boer west ha want yn 1780 hat hy al 115 pm lān yn  gebrūk

    by Unia; dat lān hie hy śt oare pleatsen oankocht  of  as

    los lān. Syn beslach fee rint dan ek stadichoan op en  yn

    1790 hat hy al 21 kij en 8 hynders op de pleats en  brūkt

    hy 51 pm foar bou. As yn 1791 in ein oan syn libben komt,

    lit hy in grut bedriuw efter op de rāne fan de terp.  Fan

    syn eigendommen wurdt in ynfintaris opmakke dy't as  ein-

    sifer fl. 62.213,- hat, in geweldich kaptaal yn dy jierren.

    De pleats mei 174 1/2  pm lān (wźrūnder 47 pm  fan  syn  frou

    Eelkjen Reinders) stiet op 15.000 gūne, "...de graanen op

    de solder leggende en in de schuur sittende 2236  gulden,

    de levendige haave, huismanne Reeuw en beslag op 3083..."

    De widdo fan Johannes Sytses bliuwt net lang  allinne  en

    trout mei Eelke Wiggers, letter neamt er him  Meindersma,

    dy't wierskynlik net śt it boere-libben  ōfkomstich  wie:

    syn heit en broer wiene bakker. It  bedriuw  wreidet  him

    lykwols almaroan śt en krekt foar 1800 is der safolle lān

    by Unia dat der in twadde bedriuw fan  stifte  wurde kin.

    Eelke Wiggers lit oan de wei nei Tibben in grutte  pleats

    bouwe, krekt būten it doarp (Tibsterwei  1-3).  In  tink-

    stien yn de gevel fermeldt: "In den Jaare 18 hondert men/

    Vier Laagen Douwe en  Fetse/  Eelkes  Den  eersten  Steen

    Alhier" en yn de top stiet it jiertal 1796. In pear  jier

    lyn is de efterein fan dizze pleats ōfbaarnd. It  ferhaal

    giet dat de stien fan de pleats  ōfkomstich  wie  fan  in

    ōfbrutsen pleats śt it Bild  (de stien en it oare materi-

    aal soe op weinen nei Ie tabrocht wźze, wylst oan de byn-

    ten wie noch te sjen wie dat dy earder brūkt  wiene). Dat

    de bouwers fan dizze pleats ryk west ha, koe men sjen oan

    de tegeltsjes yn dizze pleats dy't sels  op  de  bedstee-

    doarren en yn de keamer fan de tsjinstfaam sieten!  Eelke

    Wiggers hat yntusken al in  218  pm  lān  by  dizze  nije

    pleats yn gebrūk mei in skatte hierwearde fan fl. 2022,-.

    De ālde pleats wurdt ferhierd oan Ype Ruurds dy't  3  kij

    hat, folge fan Jan Gerrits dy't 6 kij op stāl  hat.  Dźr-

    troch is it wol dśdlik dat de ālde pleats yn ferfal is en

    troch wat gernierkes brūkt wurdt. As de jonges  Fetse  en

    Douwe grutter wurde, moatte hja elk ek op in pleats  fan-

    sels en sa sil it kaam wźze dat yn 1815  in  nije  pleats

    boud wurdt op it ālde stee fan Unia op de terp. De efter-

    ein kaam nei de wei en krige moaie pilasters, krekt as de

    pleats oan de Tibsterwei, de foarein kaam oan  de  Omgong

    om de tsjerke. Nei heite' dea komt Douwe Eelkes  Meinder-

    sma op Unia, wylst Fetse op de pleats oan  de  Tibsterwei

    bliuwt. It lānoankeapjen, mar ek it ervjen gie troch want

    de beide jonges krije  yn  letter  tiid  net  alline  fan

    harren  twadde  mem,  Eelkjen  Reinders  en  har famylje,

    besittings, mar ek fan harren earste mem, in Fetje Douwes

    Vlieg, de nedige sinten (bygelyks 7800  gūne  doe't  omke

    stoar). Al mei al kamen  der  hieltiten  mear  sinten  yn

    dizze famylje en as heit Eelke Wiggers yn  1821  komt  te

    ferstjerren, ervje de soannen elk in pleats mei  sa'n  30

    stikken lān mei in skatte wearde fan fl.  35.000,-  elk  en

    dźrnźst nochris in fl. 44.000 oan  sinten  en  obligaasjes.

    Hja holden 12.000 gūne ūnferdield wźrby't ek noch  parten

    sieten fan fiskersskippen yn Peazens. As men sokke grutte

    bedragen yn it besit fan dizze mannen wit, dan is it  wol

    te begripen dat hja mear en mear  pleatsen  yn  it  besit

    krigen (op syn heechst moatte de Meindersma's  8 pleatsen

    yn Ie hān ha). De Meindersma's binne yn dit boek  dan  ek

    noch te finen op de nūmers 19, 24, 25, 28 en 29, mar  der

    wiene noch wol mear pleatsen en stikken lān dy't  hja  yn

    besit hiene. Gjin wūnder dat by de  measte  pleatsen  net

    mear it lān is dat dźr by ālds by hearde: der  waard  wol

    gauris wiksele, want, sa as in bewenner  fan  Ie  my  ris

    skreau: " 't Was toch alles Meindersma".

    Troch harren besittings krigen hja ek in stim yn tsjerke-

    en doarpssaken (de kolleksje Meindersma yn it argyf tsjū-

    get dźrfan) en sa kin men op in stien yn de pastorijmuor-

    re lźze: "Twee  Eelkes  hebben  hier  den  eersten  steen

    gelegd, de stam van Meindersma  mogt  beiden  't  aanzien

    geven. Maak op den levensweg O Heer  hun  paden  regt  en

    schenk dees kerk gemeente een u getrouwen knecht die haar

    bestendig sticht door voorbeeld leer en leven. 1834". Dat

    mear as de helte fan de tekst op dizze stien oer  de  twa

    Eelkes giet, jout te tinken.

    1883. As by it ferstjerren fan Douwe Eelkes Meindersma in

    ynfintaris opmakke wurdt fan Unia sate docht  bliken  dat

    er dan twa pleatsen binne; "de oude plaats" en "de  nieu-

    we plaats" wurde se neamd. Dy nije pleats  is  de  pleats

    oan de oare kant fan de wei, in pleats dy't sūnt 1965  ek

    as namme "Unia Sate" draacht (net alhiel  terjochte).  It

    measte fee is oerbrocht nei de nije  pleats:  "twee  vare

    koeijen (fl. 470) acht vette koeijen (fl. 1965) een  kalfrier

    (fl. 190) drie gelde koeijen (fl. 510) acht hokkelingen(fl.690)

    vijf paarden (fl. 1240) en veertien kippen en een haan(fl.10)

    ..." wurdt der oan fee neamd. Op de  ālde  pleats  bliuwe

    ien ko, seis rierren en twa kokeallen. De prizen wźr't it

    replik guod op skat wurdt, binne net te  fergelykjen  mei

    hjoeddedei. Sa steane der yn it weinhūs in  kapwein  foar

    fl. 250, in sjeas foar fl. 75, in twapersoans  weintsje  foar

    fl.100 en in belslide mei alles der op en der oan foar fl.30!

    De hiele 19de ieu bliuwe de Meindersma's yn it besit  fan

    Unia en pas yn it begjin fan dizze ieu komt mei  Meindert

    Eelkes Meindersma  de  lźste  fan  dizze  famylje  op  de

    pleats. Sels hat hy oant 1918 ta noch op Unia wenne.

    1927. De grutte feroaring komt yn 1927. Unia  sate  wurdt

    ferkocht en falt yn twa parten śtien: Teake Visser keapet

    de skuorre, de hals en de helte fan de kop en Meindert de

    Haan kriget de oare helte fan de kop as wente.  Bewenners

    fan de helte fan de kop:

    1900   Meindert Eelkes Meindersma  (simmerwente)

    1918   Jan Krol

    1924   Widdo Wouda

    1927   Meindert de Haan

    1935   Roel Miedema

    1955   Hendrik Grijpstra

    1960   Jan Grijpstra

    Mei de famylje Grijpstra komme hjir wer minsken te wenjen

    dy't de pleats sels ek yn hannen ha. Wie yn 1927 it berop

    fan Teake Visser (de keaper fan de efterein)  noch  reid-

    dekker en brūkte Jan Krol,molkrider, it lytshśs noch foar

    syn molkauto, yn 1928 komt der wer in boer op Unia.

    1928. Jan Grijpstra set it boerebedriuw op dit  stee  wer

    fuort. Yn it earstoan stiet hy noch te boek as  "voerman"

    mar letter wurdt hy gernier. Syn famylje hat sūnt dy tiid

    altiten op de pleats buorke dy't hja yn 1932 yn  eigendom

    krigen. Yn 1960 hat Jan Grijpstra de oare  helte  fan  de

    kop ek noch kocht en  sūnt  besit  de  famylje  de  hiele

    pleats.

    Lubbert en Hendrik ha earst tegearre it bedriuw  fan  har

    heit oernaam, mar letter is Hendrik nei Ingwierrum  rekke

    (sjoch nr. 35). Dit bedriuw draait noch altiten mei sawol

    fee as mei boulān.

    Bewenners fan de pleats:

    1900   Meindert Eelkes Meindersma

    1927   Teake Visser

    1927   Sietse Meijer

    1928   Jan Grijpstra

    1960   Lubbert Grijpstra

 

 

 


 

24. BEWENNERS:      J. Hansma

                    Y. Hiemstra

    ADRES:          Humaldawei 39

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   8

    GRUTTE YN 1640: 40 pm

    GRUTTE YN 1989: 24 pm

    YN GEBRUK AS:   Boupleats

    HUZING:         Kop-hals-romp 1841

    EIGNER:         Y. Hansma-Hiemstra

 

 

    De pleatsen fan Jaap Hansma en Piet  Meindersma  op  Grut

    Midhuzen ūnder Ie (nrs. 24 en 25) ha  beide  op  it  ālde

    hoarnleger fan Mockema stien as dźr ticht tsjin oan. Tus-

    ken dizze twa pleatsen en dy fan Zijlstra yn, is it  plak

    noch te sjen wźr't Mockema yn it ferline stien hat.

    De ālde Mockema stins is fuort nei 1700 ōfbrutsen  en  de

    pleats dy't der doe noch stie, moast it yn 1849  oerjaan.

    De fierdere skiednis fan Mockema stiet ūnder nr.  25  be-

    skreaun om't dy pleats de namme Mockema oerkrigen hat. De

    eardere bewenners fan de pleats fan Hansma ha fansels it-

    selde meimakke as de stinsbewenners, yn safier as  it  om

    oarloch en gewelt gie.

    1640. Omdat dizze pleats yn 1511 net werom te finen is,as

    it moast de pleats fan "Taka by Mockema Huijs"  wźze  mei

    50 pm lān foar in hierwearde fan 18 ggūne, binne de  ear-

    ste gegevens fan 1640. Eigners binne dan Jonkhear Gerrolt

    van Feitsma foar de iene helte en  Juffer  Popma  en  har

    broer Hessel Popma tegearre foar de oare helte. Dy  skie-

    ding fan de pleats yn twa helten wat de eigners  oangiet,

    hat hiel lang duorre: oant 1768 ta. De pleats wie  yn  de

    17de ieu 40 pm grut en in Beern  Minnes  wurdt  opjūn  as

    brūker.

    1714. Krekt foar 1700 kriget Gerryt Botma fan  Moarre  de

    helte fan dizze pleats yn eigendom  en  syn  famylje  sil

    oant 1788 ta as eigner te boek stean; earst  Gerryt,  dan

    Jantie en as lźste Nanne Botma. De  oare  helte  komt  yn

    hannen fan de widdo Verrucci  en  de  widdo  Steenhuijsen

    (hja sille erfgenamten west ha fan broer es suster Popma)

    Hierder fan de pleats is nei 1700 Bouwe  Wytses.  Hy  hat

    lange jierren op de pleats buorke en nei him syn widdo ek

    noch in skoftsje. Foar de 40 pm lān fan de pleats moast hy

    elk jier 80 gūne jaan,  krekt  2  gūne  de  pūnsmjit.  De

    huzing waard taksearre op 600 ggūne en dat is bepaald  in

    lyts bedrach foar dy tiid, dat de huzing sil of lyts,  of

    yn ferfal west ha.

    1760. Neidat Nanne Botma sels noch in pear jier op  dizze

    pleats buorke hie, kaam der wer in hierder  dy't  jierren

    oanien hjir bleau. Dat wie Tjeerd Ydes dy't, krekt as syn

    foargonger Bouwe Wytses, ek sate  nr.11  bebuorke  (sjoch

    nr.25). Hoewol't Tjeerd op beide pleatsen as hierder oan-

    jūn wurdt, wenne hy sels op nr.11 en op dizze  pleats  in

    Lieuwe Luitjens, faaks in arbeider of lyts  gernier  dy't

    ek op de oare pleats fan Tjeerd  meihelpe  moast.  Lieuwe

    hie teminsten mar 5 kij en 2 hynders en brūkte mar  1  pm

    as boulān.

    Tjeerd moat foar beide pleatsen mei hast 130 pm  lān  elk

    jier 450 gūne oan Nanne Botma jaan.

    As Sjoerd Jelles yn 1765 op de pleats komt,  begjint  der

    stadichoan wat te feroarjen. Sjoerd bout syn beslach  fee

    śt ta in 9 kij, mar brūkt ek hieltiten  mear  boulān.  Hy

    begjint mei 9 pm en dat rint op ta  in  30  pm  yn  1780.

    Sjoerd jout yn dat jier al 400 gūne oan hier foar  de  54

    pm dy't hy dan by de pleats hiert.

    1785. Jacob Rengers is de folgjende bewenner en  hy  moat

    hast wol famylje west ha fan Sjoerd Jelles; se neame  har

    letter teminsten beide Boersma.  Jacob  giet  op  deselde

    foet fierder as syn foargonger en hat krekt foar 1800  al

    in 44 pm boulān ta syn foldwaan. Hy hiert noch  mear  lān

    by de pleats dy't dan al 65 pm grut is. De hier moat  be-

    telle wurde oan Dr. Tjepke Osinga dy't  de  hiele  pleats

    oerkocht hie fan de Botma's. Dat hat lykwols net sa  lang

    duorre want nei de Frānske tiid keapet Jacob  Rengers  de

    pleats oer en dan hat foar it earst yn  de  skiednis  fan

    dizze pleats de brūker ek it eigendom yn hannen.

    1828. Fetse Eelkes Meindersma wurdt de nije besitter  fan

    floreennūmer 8. Fetse is dwaande om hiel Grut Midhuzen op

    te keapjen:dizze nūmer 8, nūmer 11 (sjoch hjirnei), nūmer

    10 (Zijlstra oan de wei), nūmer 12 (it ālde  Mockema)  en

    nūmer 37 (de Vlugt). Al mei al hat hy sa'n 278 pm lān  yn

    besit, dy't hy ferdielt oer trije pleatsen. De Vlugt komt

    yn 1840 mei al it lān by dizze pleats, de Vlugt dy't  doe

    it eigendom wie fan Jelle Sjoerds Boersma  (soan  fan  de

    Sjoerd Jelles dy't fan 1765-1785 op dizze  pleats  buorke

    hie). De Vlugt stie in eintsje  it  lān  yn  efter  dizze

    pleats en hat noch lang tsjinne  as  arbeiderswente.  Der

    wennen twa hśshāldings yn en yn 1960 is de  boel  ōfbrut-

    sen. It wie in kop-hals-romp pleats dy't op in terp stie.

    Dizze terp kin de namme ek oan de pleats jūn ha, want  yn

    tiden fan heech wetter koe it fee dźr op jage wurde en sa

    flechtsje foar it wetter: de flecht-vlugt! It  hiem  moat

    dus in saneamde "vluchtterp" west ha.

    In pear lānnammen bewarje it oantinken oan de Vlugt:

    De lytse Vlugt, De grutte Vlugt, De grutte fjouwer  efter

    de Vlugt en soksoarte nammen.

    1841.  As Fetse Eelkes Meindersma de Vlugt oerkocht  hat,

    lit hy de ālde pleats nūmer 8 ōfbrekke en set dźrfoar  yn

    it plak in nije kop-hals-romp pleats, sa't dy  hjoeddedei

    noch te sjen is. Dizze nije pleats kaam tichter by de wei

    as syn foargonger (sjoch kaartsje). Yn de  efterhśsmuorre

    kaam it jiertalanker 1841 en yn de foargevel in tinkstien

    mei de folgjende tekst:  "Den  3  April  1841  werd  door

    Pieter/en Douwe Fetses Meindersma/de eerste steen gelegd/

    De tijd vergrijst het licht verdwijnt/  Bewoon  dit  huis

    als vreemdeling". Boppe op de pleats kaam sa as wenst  in

    ūleboerd, mar dat waard  net  mei  swannen  mar  mei  twa

    hynders fersierd. Hjoeddedei is noch  in  protte  bewarre

    bleaun fan it gebou sa't dat yn 1841 delset is.  De  ālde

    tegeltsjes yn blau en wyt en mei  bibelske  foarstellings

    en weesbern, mei spinnekopmūntsjes  en  oksekoppen  binne

    noch te sjen. De lange gong  hat  noch  houten  poartsjes

    wylst in "lykdoar" mei de foarstelling fan in libbensbeam

    yn it boppeljocht, it oantinken fźst hāldt oan ālde tiden

    doe't it byleauwe woe dat de deade troch in  aparte  doar

    it hūs śtdroegen wurde  moast.  Sa'n  aparte  doar  moast

    tefoaren  komme  dat  de  geast  fan  de  ferstoarne   de

    bewenners nei syn dea noch pleagje soe. Dy ferstoarne koe

    ommers allinne de gewoane doar, de lykdoar waard oars net

    brūkt as foar it śtdragen fan in lykkist.

    It būthśs, mei noch stiennen drinkpotten foar de hynders,

    it terskhśs mei de typearjende  terskhśsfinsters, meitsje

    it karakteristike fan dizze pleats folslein.

    De bewenner fan dizze nije  pleats  waard  Tjalling  Jans

    Alberda, troud mei Eelkje  Fetses  Meindersma.  Syn  heit

    wenne op in pleats ūnder Ingwierrum (sjoch nr.42), mar hy

    folge syn heit net op en nimt  de  nije  pleats  fan  syn

    skoanheit op Midhuzen foar kar! Sūnt dy tiid hat  de  fa-

    mylje Alberda op dizze pleats taholden.

    Bewenners:

    1841   Tjalling Jans Alberda

    1880   Fetse Tjallings Alberda

    1918   Jan van Kuiken

    1923   Jan Tjallings Alberda

    1952   Sipke Hiemstra

    1988   Jaap Hansma

    Al dy tiid  ha  de  Alberda's  eigners/bewenners  fan  de

    pleats west, allinne om 1920 hinne hat Jan van Kuiken  in

    pear jier as hierder op de pleats buorke.  Foar't yn 1923

    Jan Tjallings Alberda op de pleats  kaam, is  de komuorre

    der śtbrutsen en in eintsje nei būten set.  Sa  kaam  der

    romte om fan it būthśs mei ien rige stālen, twa rigen mei

    stālen te meitsjen(der mocht perfoarst neat fan de skuor-

    re ōf!)

    1952. As Sipke Hiemstra op de pleats komt, is it noch al-

    titen in mingd bedriuw mei sa'n 35 HA lān wźrfan 't sawat

    de helte foar it fee en de  oare  helte  as  boulān brūkt

    wurdt. Yn 1960 is de keuken wat oanpast mei in grut  rśt.

    Oant yn 1968 ta ha der altiten noch houten blinen foar de

    ruten sitten. Doe waard ek in  glźzen  poaterhok  oan  it

    lytshśs boud. Sūnt 1983 wurdt al it lān brūkt as boulān.

    Oant 1987 ta wie der in 120 pm lān by de pleats mar dy is

    doe "śtinoar stood" sa't dat dan neamd wurdt en der bleau

    noch mar 24 pm lān mear by de huzing. Jaap Hansma buorket

    tsjintwurdich tegearre mei syn broer Ale, dy't ek wat lān

    op Tibben hat.

 

 

 

 

 


 

25. BEWENNERS:      P. Meindersma

                    M.M. Meindersma-Graafsma

    ADRES:          Humaldawei 35

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    Mockema State

    FLOREENNUMER:   11

    GRUTTE YN 1640: 88 pm

    GRUTTE YN 1989: 48 HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Kop-hals-romp  1907

    EIGNER:         Huzing:     Maatskip T. en P. Meindersma

                    Measte lān: Nationale Nederlanden

 

 

    De buorskip Grut Midhuzen , tusken Ie en Jouswier, hat yn

    it ferline romrofte staten en stinzen in plak  jūn.  Tige

    bekend binne Holdinga State , wźr't in pear jier  lyn  de

    efterein fan opbaarnd is en Eernsma State dat krekt op it

    grūngebiet fan Jouswier leit, mar de bekendste fan  alle-

    gear wie de Mockema State. No is de Mockema stins  yn  it

    foarige al ōfbrutsen, mar it plak wźr't  de  stins  stien

    hat, is noch wol werom te finen: it stikje lān tusken  de

    trije pleatsen yn, dy't hjir op dit stee boud  binne.  De

    efterste fan de trije wennet hjoeddedei  Piet  Meindersma

    op.

    It krekte ferrin fan de skiednis fan dizze pleats is  net

    mear nei te gean om't yn it begjin fan de foarige ieu  de

    Meindersma's de nūmers 8, 11 en 12 fan  it  floreenkohier

    yn besit hiene dy't doe troch Fetse Meindersma en syn twa

    skoansoannen, Tjalling Jans  Alberda  en  Berend  Willems

    Terpstra, brūkt waarden. De lannen fan de ferskate nūmers

    binne doe troch inoar helle,om't se dochs yn ien hān wie-

    ne: wat it bźste by in pleats paste, waard by  dy  pleats

    dien. Fan dy trije pleatsen binne der twa  oerbleaun:  de

    pleatsen fan  P. Meindersma en J. Hansma.  De pleats  fan

    P. Meindersma kaam foaral śt 11 en 12 (12 =  Mockema)  en

    omdat nūmer 12 ferdwūn is en nūmer 11 ek  op  it  Mockema

    hoarnleger boud is, hat Jan Tjallings  Alberda  yn  dizze

    ieu de pleats de namme "Mockema State" jūn.

    1470. De earste Mockema, wźr't fan bekend is dat  er hjir

    wenne, wie Taecke  Mockema en dat moat al foar  1470 west

    ha. Syn widdo troude letter mei Taecke van  Helbada  dy't

    him doe ek "Mockema" neamde.  Dizze  Taecke  Mockema  hat

    faaks yn 1511 noch libbe,want dan komt yn it register fan

    oanbring in "Taka van Mockema" foar.

    1500. De soannen fan Taecke Mockema, Popcke,  Tjaerdt  en

    Gerbrandt, komme yn ferset tsjin de Saksers at  dy  krekt

    foar 1500 Fryslān yn besit nimme wolle. Hja geane  op  de

    flecht būten Fryslān, mar stjoere 12  mannen  nei  harren

    stins ūnder Ie om fan dźrśt de Saksers te bestrunen.  Hja

    sizze ta dat se de mannen helpe sille as de  Saksers  har

    oanfalle wolle. Dy Saksers komme lykwols te witten dat op

    de Mockema stins wer tsjinstanders wenje  en  stjoere  in

    leger om Mockema  oan  te  fallen.  Hoewol  "...dat  huys

    sterck was ende dick van mueren..." kinne  de  mannen  de

    stins net hālde, benammen net as der swierder geskut  yn-

    set wurdt. Der komt ek net help opdagen en as op in nacht

    seis fan de mannen noch flechtsje kinne, wachtet de  oare

    seis in skriklike dea op it Sjaerdemahūs  yn  Frjentsjer.

    De bruorren binne ūntkaam, mar yn  1512  wurdt  Gerbrandt

    dochs ūnthalzge en rekket Tjaerdt nei Grinslān  wźr't  ek

    Popcke ferbliuwt. Pas at de Saksers it lān śt binne, kin-

    ne hja werom nei de Mockema stins. Dy stins wie troch  de

    Saksers  nei de striid mei de grūn gelyk makke  mar wurdt

    wer opboud.

    1511. Popcke Mockema wurdt yn it register fan oanbring de

    eigner neamd fan de Mockema State, doe 96 pm grut. Popcke

    sels wenne op de stins en de slotpleats waard hierd troch

    "Grote Minne" foar in  hierpriis  fan  33  ggūne.  Popcke

    stiet noch by mear pleatsen as eigner fermeld en  by  ien

    dźrfan stiet "...Taka by Mockema Huijs..." Dy pleats moat

    dus tichteby Mockema stien ha en is faaks werom te  finen

    as de pleats fan J. Hansma (sjoch nr. 24).  Dat de Mocke-

    ma's in grutte ynfloed hiene yn Ie mar eins yn  de  hiele

    gemeente,ja sels yn hiel Fryslān, docht bliken śt it feit

    dat heit Taecke en syn trije soannen alle fjouwer behear-

    den ta de 40 minsken dy't it heechste ynkommen  śt  grūn-

    besit yn Fryslān hiene: Take 169  ggūne,  Gerbrandt  172,

    Popcke 162 en Tjaerdt 149 ggūne! Dy  ynfloed  ferklearret

    ek it grytmanskip fan Tjaerd yn 1494 (hy wenne  meast  yn

    Dokkum) en dat fan Popcke dy't yn 1515 beneamd  waard  ta

    Geldersk grytman. Om't de Geldersken it ferlieze  moasten

    doe't Karel V hjir de baas waard, hat hy net lang grytman

    west.

    1579. Popcke hat oan syn dea  yn  1554  ta  op  de  opnij

    opboude stins wenne; syn frou Tietcke van Sjoerda hat him

    trije jier oerlibbe. Yn in register fan 1579 wurdt Taecke

    Mockema besitter fan de stins neamd, wylst Kempa  Mockema

    faaks de slotpleats brūkt ha sil (ek hy sil him wol neamd

    ha nei de pleats dy't hy bebuorke). Yn alle gefallen kri-

    get in broer, Sieds van Mockema, letter de State.

    1640. Jonkhear Sicco van Grovestins is yn  it  Stimkohier

    fan 1640 de eigner fan de State, tegearre mei de bern fan

    Jonkhear Idzart van Burmania. Pytter Annes brūkt de 84 pm

    dy't dan by de State hearre. Fan 1688 ōf brūkt Jacob Mac-

    kes de State en hy sil yn 1700 de nije eigner  wurde  fan

    "...seeckere Sathe en Landen met 't oud stins  en  stathe

    Mockema genaemt..." Hy keapet alles  foar  in  priis  fan

    7476 ggūne fan Ernst Mockema  van  Haringsma  toe  Sloten

    dy't oan him hālde wol "...'t gestoelte in de kercke  der

    Stadt Doccum, Mockema gestoelte genaemt..."

    De "oud stins" wurdt dan al rillegau ōfbrutsen en yn 1849

    ferdwynt ek de pleats dy't op it ālde  stee  fan  Mockema

    stie. In jier as wat lyn binne der op it plak fan it ālde

    Mockema noch ālde Friezen (grouwe stiennen), stiennen kū-

    gels en knibbelskiven fan minsken fūn(soene dy noch foch-

    ten ha tsjin de bewenners fan Mockema?) . Ek stikjes glźs

    fan de āld stins śt omtrint 1580, en tal  fan  potskerven

    śt it tiidrek fan 800-1900 kamen doe wer foar it ljocht.

    Wie de skiednis fan Mockema hjirmei ōfrūn,de skiednis fan

    de pleats dy't ek op it hoarnleger stie, giet oant hjoed-

    dedei ta troch.

    Yn 1640 hierde Dirk Tierx dy pleats,88 pm grut,fan desel-

    eigners as fan de State.

    1714. Gerryt Botma fan Moarre hat it eigendom  krigen  en

    hy lit Bouwe Wytses de pleats bebuorkje. Bouwe  jout  elk

    jier 250 oan hier en de huzing is yn dy tiid  2200  ggūne

    wurdich wat in behoarlike priis śtmakket.De famylje Botma

    hat oant 1788 ta dizze pleats yn besit hān en hja  moatte

    goede lānhearren west ha want de measte boeren  hālde  it

    lang fol op dizze pleats:  Bouwe Wytses en  syn  widdo in

    tritich jier en Tjeerd Ydes noch langer(sjoch ek nr. 24).

    1760. Tjeerd Ydes en syn foargonger brūke by dizze pleats

    ek sate nūmer 8 en kinne sa oer hast 130 pm lān beskikke.

    Tjeerd brūkt syn lān foar it grutste part as  boulān  (70

    pm) en hat in beslach fee fan 7 kij en 6  hynders.  Troch

    de feestjerte fan 1770 rint it tal  kij  werom,  mar  dat

    wurdt net, sa as by de measte pleatsen, wer goedmakke  yn

    letter tiid. Dat komt om't Tjeerd en syn opfolgers  tenei

    allinne mar mear beskikke kinne oer dizze pleats mei't de

    Botma's yn 1778 earst pleats 8 ferkeapje en in pear  jier

    letter ek dizze pleats yn oare hannen oergean litte.

    Foar in lyts tal jierren wurdt  boargemaster  L.R.  Sinia

    fan Dokkum de eigner en hy lit Hendrik Ages foar 590 gūne

    yn it jier de pleats bewenje. Hendrik Ages  makket  bźste

    jierren op dizze pleats want stadichoan rint it  tal  kij

    omheech fan 6 ta 11 stiks en it tal pūnsmjit  boulān  fan

    35 ta 50 pm.

    1795.Dźr komt in ein oan as Claas Lolkes, letter neamt er

    him Venema,de pleats oerkeapet.Hy hat lykwols mar de hel-

    te mear yn besit en moat in 27 pm lān oan  Eelke  Wiggers

    litte, dy't him letter Meindersma neamt.Sa komt de earste

    eigner mei de namme Meindersma oan lān śt dizze pleats en

    dat is sa bleaun oant no ta.

    Claas Lolkes moat der wat los lān  byhiere  om  libje  te

    kinnen.Dat sil him wol slagge wźze want pas nei 1818 fer-

    keapet hy de hiele pleats oan de Meindersma's.  Syn  soan

    Gerben Klazes Venema wennet  letter  op  floreennūmer  10

    (sjoch kaartsje). Troch de opgeande tiden wurdt de  helte

    fan dizze pleats op likefolle opbringst skat as  20  jier

    earder de hiele pleats!

    1828. Eelke Wiggers Meindersma en  nei  him  syn  soannen

    Douwe en Fetse ha nei de Frānske tiid de hiele pleats  yn

    hannen krigen (sjoch ek nr. 22). Wylst  Douwe  Eelkes  op

    Unia wenne, kaam Fetse Eelkes op dizze pleats telāne.

    Eigners/Bewenners:

    1828   Fetse Eelkes Meindersma

    1847   Berend Willems Terpstra troud mei Teatske

           Meindersma

    1875   Willem Berends Terpstra

    1908   Fetse Pieters Meindersma

    1922   Pieter Fetses Meindersma

    1952   Taekle Pieters Meindersma

    1985   Pieter Taekles Meindersma

    Doe't de famylje Terpstra  de  pleats  yn  eigendom  hie,

    waard de pleats  fan  1896-1908  ferhierd  oan  de  widdo

    Zijlstra en har soan Jacob Douwes, mar  fierders  hat  de

    pleats altiten troch de eigners bewenne west.

    1907. "Ee. 20 Febr. Van de gewone ongevalletjes,  die  de

    storm Dinsdagnacht veroorzaakt heeft, hebben we hier  ons

    gewone  aandeel  gehad. Erg  heeft  de  wind  het  echter

    gemaakt  bij  de  boerenhuizinge  bewoond  door  de  wed.

    Zijlstra te Midhuizen, eigen aan den heer F.P. Meindersma

    te Engwierum. Het dak van huis en schuur is  weggeslagen,

    de achtergevel van de schuur ingestort. Binnenshuis  zijn

    vele balken verplaatst, gescheurd, sommige lijken  geheel

    verwrongen, zelfs de muren zijn eenige ct. meters verzet.

    Een groot gedeelte van het graan, dat op zolder  zat,  is

    weggewaaid." Sa beskriuwt de Dockumer krante it resultaat

    fan de wynhoas yn 1907  dy't  alhiel  nijbou  needsaaklik

    makke. De flier, guon muorren en bynten koene  wer  brūkt

    wurde, mar fierder waard  alles  fernijd;  ek  de foarein

    krige doe syn wat deftich uterlik. In gevelstien fertelt:

    "De eerste steen gelegd/  door P. Fetses  Meindersma/  31

    Julij 1907".

    Yn de fyftiger jierren hearde der sa'n 85 pm  lān  by  de

    pleats, sawol bou as greide en waarden in 22 kij  molken.

    Sūnt 1979 is der in ein kaam oan it gebrūk fan boulān  en

    wurde alle 48 HA lān brūkt foar de 65 melkkij.

 

 

 

 


 

 

26. BEWENNERS:      J. Pafforaad

                    P. Pafforaad-Talsma

    ADRES:          Tibsterwei 11

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 60 pm

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Stjelp 1926

    EIGNER:         F. Pafforaad

 

 

    Op de krusing fan de Tibsterwei mei de  Fjellingsreed  en

    oan de rāne fan de Kolken leit de pleats fan Jelle Paffo-

    raad. De huzing leit der noch krekt  sa  hinne  as  doe't

    pake Jelle Pafforaad dy yn 1926 sette litten hat.

    1926. Jelle Pafforaad sr. wenne yn in hiel lyts  spultsje

    op de Tibster terp doe't hy de stap naam om  in  gruttere

    pleats  sette  te  litten.  De  bruorren  Booijenga   fan

    Mitselwier krigen de opdracht om in bestek (foar  FL. 350,-)

    te meitsjen en hja berekkenen de kosten op  FL. 10.600,-. It

    gie oan, de timmerlju koene har gong mar  gean  en  Jelle

    Pafforaad sr. krige in nij spul krekt būten Tibben. Yn it

    bestek stie wat in bysūndere betingst: "...Indien het dek

    van riet uit het Grootdiep of poelen uit den  omtrek  ge-

    maakt mag worden, dan wordt het ‚‚n honderd vijftig lager

    aangeboden..." Dat tsjut op  it  winnen  fan  reid  śt it

    Dokkumerdjip, mar wiist ek op it bestean  fan  alderhande

    puollen yn de Kolken yn dy tiid. De namme fan it stik lān

    wźr't de pleats op boud is, sprekt hjir faaks ek fan:  De

    Biesjager. Yn dizze namme soe in  ferwizing  sitte  kinne

    nei de biezen dy't hjir foarhinne by de rūs  stiene.(oare

    betsjuttings fan bysjager binne grapmakker en helper  fan

    it gerjocht).

    It lān dat Pafforaad brūkte, wie los lān śt de Kolken. It

    lān yn de Kolken hearde net by in bepaalde pleats, mar is

    yn de kohieren beskreaun ūnder de losse lannen. Sa ek  de

    biesjager.  Pafforaad kocht it  yn  1921  fan  de famylje

    Andringa de Kempenaer, in famylje dy't it troch fererving

    śt de famylje Alberda van Ekenstein krigen hie.

    Pafforaad sr. koe tige goed opsjitte mei  de  ālde  (Abe)

    Meindersma en dat koene net safolle minsken him neisizze.

    Hy koe dan ek altiten wol lān fan Meindersma hiere en dat

    hiene syn heit en pake yn de foarige ieu ek al dien.By de

    jacht wurken hja ek wol tegearre.

    1934. As soan Folkert Pafforaad de pleats oernimt,  stiet

    hy te boek as feehālder en lānbouwer. Hy hie 45 pm lān yn

    gebrūk en in part dźrfan lei op de Tibster  terp  en  wie

    gaadlik foar boulān. Mei de ruilferkaveling is op dit lān

    in foech boskje oanlein.

    Yn de tiid dat Folkert op de pleats buorke, is der  trije

    kear ferboud om wat mear romte te  krijen,  mar  dat  hat

    gjin ōfbreuk dien oan de būtenkant fan de huzing. Neffens

    de  ālde  boutekening soe  der  allinne  in  rśtsje yn de

    skuorre bykaam wźze.  Fan binnen is der yn de rin  fan de

    tiid wol it ien en oare  feroare om  te  foldwaan  oan de

    meardere easken dy't yn dizze tiid steld wurde oan de be-

    wenberens fan in pleats.

    1975. Jelle Pafforaad jr. is de tredde yn de famylje dy't

    op dit stee buorket. Mei troch de ruilferkaveling hat  hy

    no sa'n 60 pm lān yn gebrūk dat alhiel brūkt  wurdt  foar

    it fee. Wiene der yn it ferline in 35 kij,troch de super-

    heffing is dat weromrūn ta in 25 stiks.  In  bysūnderheid

    is dat hy stadichoan oergien is op reabūnt fee. In keppel

    fan sa'n 60 skiep en wat fetweiders fulje it beslach  fee

    oan.

    Dat guon lānnammen it lang śthālde kinne, wurdt hjir  wer

    ris dśdlik. Yn de papieren fan de famylje  Meindersma  śt

    it begjin fan de foarige ieu wurdt de namme fan  in  stik

    lān as "ourememm-acht"  beskreaun.  Dizze  wat  ūndśdlike

    namme wurdt bekender yn in keapakte śt 1918 wźrby't Jelle

    Pafforaad sr. in stik lān keapet mei de namme "oarememme-

    acht"! (De acht fan beppe, soe men no sizze).

    Bewenners:

    1926   Jelle Pafforaad

    1934   Folkert Pafforaad

    1975   Jelle Pafforaad

 

 

 

 


 

27. BEWENNERS:      J. Rotteveel

                    J. Rotteveel-Lauter

    ADRES:          Skieppereed 25

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 13 HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         1973

    EIGNER:         J. Rotteveel

 

 

    Op it uterste puntsje fan it doarpsgebiet fan Ie, in goe-

    de hūndert meter fan Eastrum ōf, leit de pleats  fan  Jan

    Rotteveel. De wente liket maklik te  datearjen  troch  de

    jiertalankers yn de foargevel,  dy't  it  jiertal  "1816"

    foarmje, mar dat is lykwols net sa. Dy jiertalankers bin-

    ne ōfkomstich fan in āld spul yn Eastrum wźr't de famylje

    Rotteveel earst wenne hat. Doe't dy pleats, bekend as "it

    pleatske fan Koene", ōfbaarnd is, hat de  famylje  Rotte-

    veel de jiertalankers fan de efterhśsmuorre  meinaam  nei

    harren nije wente op dit stee. Ek fan de oare gebouwen op

    it hiem is net maklik te sizzen yn hokker  tiid  dy  boud

    binne; der steane ek leafst trije skuorren op it hiem!

    1832. Yn de ālde kohieren is dit stee net werom te finen,

    dat de earste gegevens binne fan 1832 as it kadaster  be-

    gjint. Eigner is dan Theunis Lolles Hoekstra, arbeider śt

    Ie. De hiele 19de ieu ha der Hoekstra's op dit stee wenne

    en as de froulike Hoekstra's meirekkene wurde  sels  oant

    nei de oarloch ta!

    1872. Sa om 1872 hinne moat, tsjin it earste hūs oan,noch

    in wente boud wźze, troch in broer fan Theunis Lolles. Yn

    de befolkingsregisters stiet dat Lolle  Theunis  Hoekstra

    yn it earste hūs wennet en dat Taeke Lolles Hoekstra  mei

    syn frou it twadde hūs bewennet. As dizze Taeke  yn  1890

    ferstoarn is, bliuwt syn widdo Baukje Sjoordema  noch  in

    jier as tsien yn dit hūs wenjen, mar dźrnei stiet  yn  it

    befolkingsregister "afgebroken" wylst it kadaster it  hat

    oer "stichting en slooping". Dat sil wol betsjutte dat it

    hūs net mear bewenne , mar by it bedriuw brūkt waard (dat

    sil dan de skuorre yn it  uterste  puntsje  fan  it  hiem

    wźze).

    1896. Roelof Andries Dijkstra, "gardenier", kaam yn maaie

    fan it jier 1896 fan Aldwāld nei dit stee. Hy  wie  troud

    mei Rixtje Hoekstra, dochter fan Lolle Theunis  Hoekstra.

    It liket der op dat de āld man net goed mear foar himsels

    soargje koe (hy wie doe ek al 82 jier) en dat syn bern by

    him yn komme te wenjen om it bedriuw waar te nimmen.As hy

    yn 1899 komt te ferstjerren, wurdt skoansoan Roelof Dijk-

    stra de nije bewenner fan dit stee. Yn 1906 keapet hy fan

    Baukje Sjoordema ek it twadde hūs wylst Baukje  dźrnei by

    him yn komt te wenjen.De namme fan de ālde Lolle Hoekstra

    wurdt noch bewarre yn de namme fan it stik  lān  tichteby

    de pleats: De Lolle' Fjouwer.

    1926. Roelof bout yn 1926 noch in skuorre op it  hiem  en

    dan steane der al trije skuorren: ien pleatske  wźr't  de

    hśshālding yn wennet en twa skuorren dy't foar it bedriuw

    brūkt wurde. Jierrenlang hāldt Roel Dijkstra op dit  stee

    ta,oant syn soan Taeke Roelofs yn 1963 it bedriuw fan him

    oernimt. Taeke wennet lykwols mar ien jier as  eigner  op

    de pleats want al yn 1964 nimt Jan Dijkstra de boel  oer.

    1973. Op 22 september 1973 komt in nije bewenner op dizze

    pleats: Jan Rotteveel. Hy wenne yn it doarp  Eastrum  mar

    troch de boppe al neamde brān moast hy in oar plak ha. Hy

    hat earst noch in jier yn Ie wenne mar doe koe hy  yn  it

    ramt fan de ruilferkaveling hjir komme.  Hy hat  in  nije

    huzing set en doe de ālde muorankers, dy't hy bewarre hie

    fan syn eardere pleats mar oan de nije huzing  befźstige.

    It pleatske wie yn dy tiid yn eigendom oergien  nei  Hans

    Joseph Roberz, keapman śt Castrop-Rauxel yn West Dśtslān.

    Rotteveel hat yn 1980 it bedriuw oernaam en hy buorket op

    it momint mei in 35 kij op sa'n 13 HA greide.

    Bewenners:

    1832   Theunis Lolles Hoekstra

    1839   Lolle Theunis Hoekstra

    1896   Roelof Andries Dijkstra

    1963   Taeke Roelofs Dijkstra

    1964   Jan Dijkstra

    1973   Jan Rotteveel

 

 

 

 

 


 

28. BEWENNERS:      W.G. Terpstra

                    B. Terpstra-Anema

    ADRES:          Humaldawei 28

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 60 HA

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Kop-hals-romp 1856

    EIGNER:         Huzing: W.G. Terpstra

                    Lān:    Fam. Stoop en W.G. Terpstra elk

                            in 30 HA

 

 

    Oan de wei fan Mitselwier nei Ie, efkes foarby  Midhuzen,

    leit oan de rjochterkant dizze pleats. Hoewol't de pleats

    it foarkommen hat fan in ālde Fryske pleats fan  it  kop-

    hals-romp model, is dit net in āld stee. Yn 'e midden fan

    de foarige ieu is foar it earst op dit plak  boud  wurden

    en yn de sāntiger jierren fan dizze ieu hat de pleats  de

    foarm krigen dy't men hjoeddedei noch sjen kin.

    1856. It stik lān wźr't dizze pleats op boud is, hat ear-

    tiids altiten by Mockema State heard. Doe't  Mockema  śt-

    inoar stood is, kaam dit stik lān, sa as safolle  lān  yn

    de omkriten fan Ie, yn hannen fan de famylje  Meindersma.

    Fetse Eelkes Meindersma wie op'e helte fan de foarige ieu

    de eigner fan Mockema en hy liet yn 1856 op dit stik  lān

    in pleats bouwe foar syn soan Eelke Fetses. Yn  it  argyf

    fan de famylje Meindersma is de oerienkomst noch te finen

    dy't sluten waard mei Hendrik Pieters Keuning, de timmer-

    man fan Ie: "...dat H.P. Keuning voormeld het bouwen  van

    eene schuur en woning met de leverantie van alle  daartoe

    benoodigde matrialen te Ee zal verrigten,  overeenkomstig

    het daarvan bekende bestek..." De kosten fan dizze nijbou

    wiene  FL. 6420,- en soene yn trije terminen  betelle  wurde

    (¬ part as de spanten stiene,  ¬ as alles ūnderdak wie en

    de rest in moanne nei de oplevering).

    In tinkstien yn de efterhśsmuorre (eins net mear te lźzen

    mar troch de foarige bewenners op in stikje papier  set),

    tsjūget op in echte Meindersma-manier fan it  lizzen  fan

    de earste stien:"De eerste steen gelegd door/ Fetze Tjal-

    lings Alberda 12 jaar oud/ Fetze Eelkes Meindersma 6 jaar

    oud/ in den jare 1856 den  ...../ De tijd  rolt  als  een

    bergstroom voort/ Maar eeuwig blijft des Heeren woord".

    1899. Doe't de ālde Fetse Eelkes Meindersma stoar,  waard

    Eelke Fetses eigner fan de pleats, wźr't hy fan it begjin

    yn 1856 ōf, al bewenner fan west hie. Dat hat net sa lang

    duorre om't hy sels ek al rillegau stoar,dat doe naam syn

    widdo Trijntje Sijtsma mei de āldste soan Fetse Eelkes it

    bedriuw oer. Yn 1906, doe't mem ek stoar,  waarden  Antje

    en Fetse Eelkes Meindersma  elk  foar  de  helte  eigner.

    Fetse bleau op de pleats wenjen oant 1926 ta. Fetse bleau

    frijfeint en doe't hy yn 1930 stoar, kaam de pleats troch

    fererving yn hannen fan de famylje  Stoop:  Johan  Stoop,

    dokter yn Utert,  Francois,  skipsboukundige yn Maasslśs,

    en Sied, dūmny yn Taiz‚ yn Frankryk. Dat hat duorre  oant

    yn 1983 ta.

    1926.As Fetse Eelkes Meindersma yn 1926 de pleats ferlit,

    komt Goffe Wytses Terpstra fan Ternaard nei dizze pleats.

    Sūnt dy tiid hat de famylje  Terpstra  altiten  op  dizze

    pleats buorke.Doe't Goffe Wytses yn 1954 ophold, hat soan

    Wytse Goffes de pleats oernaam. Hy hat yn 1963 de foarein

    ferboud.Yn 1983 is it eigendom fan de pleats ek yn hannen

    oergien fan de Terpstra's. Troch bybou fan silo's  en  in

    rinstāl yn 1966 en 1976 hat de pleats it hjoeddeiske oan-

    sjen krigen.

    Bewenners:

    1856   Eelke Fetses Meindersma

    1899   Trijntje Siedses Sijtsma, widdo Meindersma

    1904   Fetse Eelkes Meindersma

    1926   Goffe Wytses Terpstra

    1954   Wytse Goffes Terpstra

    Der wurdt grute dat dizze pleats ūntstien wźze soe śt  it

    ālde Haaima, dat krekt efter dizze pleats,wat mear it lān

    yn, noch as in heechje werom te finen is en soks is  hiel

    wol mooglik. Doe't dizze pleats boud waard, wie Haaima al

    ōfbrutsen en it lān, ek yn hannen  fan  de  Meindersma's,

    waard by de nije pleats brūkt. In perseel lān, no yn  ge-

    brūk by Terpstra, "it Haaima hśsstee" hāldt hjir it  oan-

    tinken oan fźst. De lannen efter Haaima śt, ek yn  hannen

    fan de Meindersma's,stiene eartiids bekend ūnder de namme

    fan "Koose' lannen". Dy "Koos" wie ek in Meindersma,  dat

    sadwaande.

 

 

 

 

 


 

29. BEWENNERS:      P. Venema

                    B. Venema-Bol

    ADRES:          Tibsterwei 6

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    Papenhśsstee

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 45 pm

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         Stjelp 1925

    EIGNER:         Huzing:      P. Venema

                    Measte lān:  P. Venema

 

 

    "It Papenhśsstee", sa waard it stik lān wol neamd,  wźr't

    yn de tweintiger jierren dizze pleats op boud waard.Ek de

    pleats sels waard yn letter tiid wol sa neamd, al is  dat

    wat yn it ferjitboek rekke. It stik lān kaam yn 1920  oan

    Abe Sybenga, āld-boargemaster fan Eastdongeradiel. Hy hie

    it kocht fan de Meindersma's dy't it al mear  as  hūndert

    jier yn besit hiene. No wie Sybenga ek troud mei  in  lid

    fan de Meindersma-famylje dat fier fuort rekke  dit  per-

    seel net.

    1925. Sybenga ferkeapet yn 1925 twa stikjes grūn fan  dit

    perseel oan Geert van der Zweep en Lieuwe Ferwerda. Dizze

    beide mannen bouwe elk op har eigen stikje in nije huzing

    Van der Zweep boude it hūs oan de Tibsterwei 6; hy  wurdt

    yn de stikken hieltiten gernier neamd. It wie mar in lyts

    spultsje mei in pear kij en in 12 pm lān yn  gebrūk.  Dat

    lān kaam hast allegear fan de yn 1796 boude pleats oan de

    Tibsterwei 1-3 (sjoch nr. 22). Doe't dy  pleats  yn  1925

    śtinoar stode, koene dit pleatske en dy fan  Meinsma  oan

    de oare kant fan de Iester feart, boud wurde. Fan in part

    fan dat lān koene dizze beide  gerniersspultsjes  yn stān

    holden wurde.

    1942. Soan Albert van der Zweep nimt  yn  de  oarloch  it

    spultsje fan syn heit oer. It bliuwt in  gerniersbedriuw.

    Sa om 1950 hinne hat Van der Zweep in stik by  de  huzing

    oanboud.

    1961. Doe't Albert van der Zweep yn maaie 1961 nei Moarm-

    wāld teach, kaam Pieter Venema as boer op dit bedriuw. Hy

    hat it beslach fee śtwreide fan de 8 kij doe yn 1961,  ta

    in 30 kij no. Yn it begjin wie der ek noch in hoekje  bou

    by. Venema buorket no op sawat 45 pm lān, sawol eigen  as

    hierd lān. It bedriuw is troch de tiid hinne altiten lyts

    bleaun, al hat dat ek syn eigen sjarme.

    In nijsgjirrige lānnamme is noch "de bear", flak foar  de

    pleats oer en de Papenhśsstee is al neamd. Fan beide nam-

    men is gjin betsjutting bekend, hoewol't in "bear" wol in

    skuldeasker wźze kin en docht it papenhśsstee jin  tinken

    oan it hśsstee fan de Papen (= Roomsken). Mar dat is spe-

    kulearjen en net mei wissichheid oan te jaan.

    Bewenners:

    1925   Geert van der Zweep

    1942   Albert van der Zweep

    1961   Pieter Venema

 


 

30. BEWENNERS:      M. Wiersma

                    A. Wiersma-Krol

    ADRES:          Stienfeksterwei 57

    WENPLAK:        Ie

    PLEATSNAMME:    -

    FLOREENNUMER:   -

    GRUTTE YN 1640: -

    GRUTTE YN 1989: 100 pm

    YN GEBRUK AS:   Greidpleats

    HUZING:         -

    EIGNER:         M. Wiersma

 

 

    Op dit stee hat al in pear hūndert jier in hūs (as  mear-

    dere huzen) stien; de kaart fan Schotanus śt 1698 jout al

    bebouwing oan. Gegevens śt letter tiid litte sjen dat der

    doe gjin boerebedriuw yn wie,mar dat soks pas nei de oar-

    loch it gefal west hat.

    1714. As earst bekende eigner fan in hūs op dit stee  kin

    Jacob Sioerds beskōge wurde. Hy wenne  hjir  sels  en  de

    hierwearde waard skat op 14 gūne. In jier letter ferhiert

    hy de wente oan Claes Jans en kin  dźrfoar  dan  19  gūne

    barre. It hūs krijt gauris oare eigners en bewenners oant

    yn 1765 Syds Tjerks it eigendom oernimt. Hy is ek de ear-

    ste dy't mei buorkjen begjint; in stik as trije kij meit-

    sje syn beslach fee śt. Yn it jier  dat  Syds  ferstjert,

    stiet yn de boeken:"Syds Tjerks weduwe  gehuwd  aan  Doye

    Willems" Dizze Doye Willems en  syn  neiteam  sille  hiel

    lang it eigendom fan dit hūs hālde al wenje hja hjir  net

    altiten.Sa giet Doye yn 1798 nei in hūs yn Ie en ferhiert

    hy de wente oan Jitse Pytters. Hy hiert sels it hūs wźr't

    Jitse earst yn wenne.

    1800. Om 1800 hinne ferhiert Doye Willems it foar 40 gūne